Wiodaca teoria powstania wszechswiata uznaje za poczatek Wielki Wybuch do ktorego doszlo 13,75 miliarda lat temu. Wspolczesna astronomia zaklada ze w momencie poteznego wybuchu z niczego powstalo cos. Wielki Zderzacz Hadronow ma dostarczyc szeregu odpowiedzi i potwierdzic, badz obalic obowiazujace teorie. Jedna z nich, ktorej autorami sa Dejan Stojkovic ze Stanowego Uniwersytetu w Nowym Jorku i Jonas Mureika z Uniwerystetu Loyola Marymount w Los Angeles, zaklada ze u samych poczatkow wszechswiat mogl byc jednowymiarowa linia. W wywiadzie udzielonego dla portalu fizykow* stwierdza ze poczatkowo kosmos nie tylko byl skondensowana energia i materia ale rowniez przestrzenia. Oznaczaloby to ze swiat wokol nas nie zawsze byl trojwymiarowy.
Wedlug teorii Stojkovica poczatkowo przestrzen byla zageszczona do jednej linii ktora wraz z czasem (ktory powstal rowniez wtedy) przerodzila sie w plaszczyzne. Przejscie z tego stanu do dwuwymiarowej rzeczywistosci mialoby nastapic podczas "ochlodzenia" wszechswiata do energii 100 TeV*. Nastepnie wciaz sie ochladzajac przeszedlby w obecny trojwymiarowy stan przy energii 1 TeV
Mureika i Stojkovic twierdza, ze czasem w miare wychladzania sie wszechswiata dojdzie do kolejnego podzialu przestrzeni na 5 wymiarow.
Pomimo ze powszechnie przyjeta teoria strun zaklada istnienie wielowymiarowego modelu przestrzeni na podparcie koceptu jednowymiarowego poczatku wszechswiata potrzeba wiecej dowodow.
Naukowcy przedkladaja jako wsparcie swojej teorii charakterystyczny, dwuwymiarowy rozklad promieni kosmicznych, ktorych energia jest mniejsza niz 1 TeV. To mialoby dowodzic ze powyzej okreslonej energii czasteczki maja tendencje do rozprzestrzeniania sie w dwoch wymiarach.
Co najlepsze w jedno i dwuwymiarowej rzeczywistosci nie moze istniec grawitacja. Powyzszy model zaklada wiec iz to zjawisko wytworzylo sie podczas przejscia w trojwymiarowa postac wszechswiata.
Wielki zderzacz hadronow moze zbadac ta teorie rozpedzajac a nastepnie spowalniajac czastke o energii 1 TeV tym samym "przenoszac" ja w trzeci wymiar.
Pozostaje pytanie jak sobie wyobrazic taki dwuwymiarowy wszechswiat. Prawdopodobnie byloby to rownie ciezkie co wytlumaczenie istocie z dwuwymiarowej rzeczywistosci o naszym - trojwymiarowym swiecie.
* http://www.physorg.com/news/2011-03-physicists-dimensions-universe.html)
**Tera-elektrono-volty (ta jednostka mi nic nie mowi, nie jestem niestety ekspertem w dziedzinie fizyki)
Orginalny artykul - http://news.discovery.com/space/once-upon-a-time-the-universe-was-really-weird-110321.html
Komentarze
Pokaż komentarze (4)