40 obserwujących
3408 notek
846k odsłon
  803   0

Możliwość powrotu do granic sprzed I Rozbioru?

Możliwość powrotu do granic sprzed I Rozbioru?


12 października 1920 r. bolszewicy podpisali porozumienie pokojowe z Polską. Na wieść o tym generał Wrangel wydał następujące oświadczenie: „Wojsko polskie, które walczy ramię w ramię ze wspólnym wrogiem wolności i porządku, właśnie złożyło broń i podpisało wstępny pokój z ciemięzcami i zdrajcami, którzy mianują się sowieckim rządem Rosji. Jesteśmy teraz sami w walce, która zadecyduje o losie nie tylko naszego kraju, ale całej ludzkości. Starajmy się wyzwolić naszą ojczyznę spod jarzma tych czerwonych szumowin, które nie uznają ani Bóg ani kraj, którzy sprowadzają zamęt i wstyd. Skazując Rosję na grabież i ruinę, ci niewierni mają nadzieję wywołać ogólnoświatową pożogę”. 


image

Plakat propagandowy Białej Armii z 1919 roku. Lew Trocki mógł teraz przerzucić większość swoich oddziałów bojowych przeciwko południowym białym.



Wrangel był w stanie wytrzymać przez sześć miesięcy, ale porażka była nieunikniona. 11 listopada 1920 r. nakazał swoim oddziałom wycofanie się  do wyznaczonych portów w celu ewakuacji z krymskich portów w Eupatorii, Sewastopolu, Jałcie, Teodozji i Kerczu.


18 marca 1921 r. bolszewicka Rosja i Polska podpisują traktat pokojowy w Rydze. Wyznaczając nasze wschodnie granice nie uznane przez Radę Ambasadorów a jedynie przez Francję i Włochy Mussoliniego.


Konflikt wybuchł w wyniku I wojny światowej, ponieważ granice w północno-wschodniej Europie były nieokreślone. Polska, wcześniej podzielona na trzy części, wyłoniła się ponownie i rozszerzyła na wschód. Rosja sowiecka była naznaczona wojną domową, bolszewicy pod przywództwem Trockiego i Lenina parli na zachód, w nadziei dalszego szerzenia komunizmu.

image

Obawa przed infekcją komunizmem zaważyła na reorganizacji Europy Wschodniej. Rosja została wykluczona z Konferencji Pokojowej. Wilson zamierzał izolować bolszewików a marszałek Foch zapowiedział budowę kordonu sanitarnego z krajów buforowych separując tym samym Rosję sowiecką od Europy. Finlandia i Państwa bałtyckie (Estonia, Litwa, Łotwa) zachowały niepodległość proklamowaną w 1918 roku w wyniku rewolucji bolszewickiej i Traktatu Brzeskiego. Rosja uznała te państwa w 1920 roku, ale nie zaakceptowała aneksji Bessarabii przez Rumunię. Co oznacza, że świat mógł przystać na stworzenie pomostu bałtycko-czarnomorskiego pod polskim przewodnictwem. W Polsce jednak ścierały się dwie koncepcje geostrategiczne, inkorporacyjne i fedaralistyczne. Kto ma rację z ówczesnej perspektywy jeszcze było niewiadomą. Oddanie wschodniej części oznaczało odwieczny problem Bramy Brzesko-Smoleńskiej, utratę głębi geostrategicznej, utratę wyspy polskości wokół Mińska i wystawienie jej na ludobójstwo Operacji Polskiej. Z dzisiejszej perspektywy zaś utracenie możliwości zakotwiczenia Białorusi w świecie cywilizacji Europy Zachodniej. Przegrane wybory Wilsona oznaczać będą zamknięcie się okna tej koniunktury, wycofanie się USA z Europy a w latach trzydziestych wsparcie kapitałowe i technologiczne dwóch totalitaryzmów sowieckiego i nazistowskiego jakby przygotowując je do wzajemnego morderczego  starcia, gdzie Polska musiałaby znaleźć się w strefie zgniotu. Stawiając USA jako arbitra pod koniec tej nowej wojny kontynentalnej lub jak kto woli dogrywki z I WŚ.

image


Traktat Wersalski posiadał wiele niedoskonałości, problem z mniejszościami narodowymi był niezwykle dolegliwy, nakładanie się grup etnicznych w Europie centralnej nie pozwalało wprowadzać rygorystcznie zasady samostanowienia narodów, przez co kwestie terytorialne pozostawały otwarte. W stosunku do Gdańska roszczenia wysuwała zarówno strona polska jak i niemiecka. W końcu Gdańsk stał się wolnym miastem pod zarządem Ligii Narodów. Podobna sytuacja zaistaniała w przypadku Kłajpedy (Memel) i Rijeki (Fiume) leżącej na pograniczu Królestwa Serbii, Chorwacji, Słowenii i Włoch, będącej sporem pomiędzy Włochami i Jugosławią.


image

Na zdjęciu mapa tzw. Linii Dmowskiego, granice zaproponowane przez delegację polską podczas negocjacji pokojowych w Wersalu. Ustalenie wschodnich granic Polski okazało się niezwykle trudne. Anglicy chcieli jej ustanowienia na linii Curzona. Francja zaś dążyła do Polski silnej jako przeciwwagi dla Niemiec i wspierała polskie roszczenia maksymalnego poszerzenia terytorium. Wojna polsko-rosyjska, która wybuchła z większą siłą w 1920 roku zakończyła się zwycięstwem Piłsudskiego, wspartego przez Francję, nad Sowietami. W 1921 roku Traktat Ryski ustalił polskie granice 200 km na wschód od linii Curzona. Odzyskano ziemie utracone przez Polskę w trakcie III Rozbioru.


image


 Na zdjęciu zaproponowana przez dyplomację brytyjską linia Curzona, sygnowana nazwiskiem George Curzona – szefa brytyjskiego ministerstwa spraw zagranicznych. W rzeczywistości lord G. Curzon nie był autorem tej koncepcji, ani jej zwolennikiem. Koncepcję stworzył Lewis Namier (Ludwik Niemirowski). Namier urodził się w polskiej rodzinie o korzeniach żydowskich, studiował we Lwowie, a następnie na Oksfordzie i bardzo dobrze znał realia Europy środkowo-wschodniej.

Lubię to! Skomentuj2 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale