Kryzys energetyczny w Europie. Kontynent drży przed ciężką zimą

Z artykułu dowiesz się:

• Dlaczego atak dronów na saudyjski rurociąg Petroline zdestabilizował rynek paliw
• Jak bardzo niemieckie ceny energii wzrosły przed nadchodzącym sezonem grzewczym
• W jakim stopniu wypełnione są europejskie magazyny gazu w porównaniu z ubiegłym rokiem
• Jaką pogodę w Europie przewidują synoptycy tej zimy

Wojna nad Zatoką Perską uderza w rynki

Sytuacja w globalnym sektorze surowcowym gwałtownie zaostrzyła się w pierwszej połowie września. 11 września atak dronów uszkodził saudyjski rurociąg Wschód-Zachód, znany jako Petroline. Strona saudyjska czasowo wstrzymała przesył ropy.

Wyłączenie przesyłu postawiło Europę przed groźbą szoku naftowego. Trwająca wojna w Iranie przyczyniła się do dalszego wzrostu presji cenowej.

Zablokowanie Cieśniny Ormuz oraz uderzenie w rurociąg Petroline odcięły kluczowe trasy eksportowe, którymi surowce trafiały na Zachód.

Obejrzyj najnowszy odcinek podcastu salon24 Algorytmy Władzy. Gościem Olga Erenc

Jak zauważył analityk Caspian Conran w rozmowie z serwisem Energy Connects, kontynent musi przygotować się na bolesny cios w rachunki za energię. - Nie spodziewamy się jednak powtórki katastrofalnych poziomów cenowych z początku wojny na Ukrainie - ocenił Conran.

Dlaczego 2026 to nie 2022?

Obecna sytuacja różni się diametralnie od kryzysu z 2022 roku. Cztery lata temu szok wywołany utratą rosyjskich dostaw rurociągowych wywindował hurtowe ceny energii do rekordowego poziomu ponad 1000 euro za MWh.

Wówczas europejskie magazyny były zapełniane przy znacznie większej dostępności alternatywnych kierunków morskich.

Jak wynika z rynkowych zestawień, 12 września zbiorniki na kontynencie były wypełnione w zaledwie 68,04 proc. To spadek o 12,1 punktu procentowego względem ubiegłego roku, gdy poziom ten wynosił 80,12 proc. Głównym czynnikiem napędzającym wzrost cen pozostaje gaz ziemny, który podrożał z powodu trudności z uzupełnianiem zapasów.

Niski stan rezerw natychmiast odbija się na rynkach finansowych. Hurtowe ceny energii elektrycznej w Niemczech na styczeń przekroczyły na giełdzie European Energy Exchange poziom 180 euro za MWh, notując wzrost o ponad 60 proc. rok do roku. Presję odczują też brytyjskie gospodarstwa domowe, których rachunki wzrosną w styczniu o 25 proc.

Analityk Ulf Ek ostrzega przed dalszymi podwyżkami. Przy chłodnej zimie i utrzymujących się zakłóceniach dostaw z Bliskiego Wschodu ceny mogą wzrosnąć o kolejne 50 proc.

- Miejmy nadzieję na wietrzną i słoneczną zimę. W przeciwnym razie ceny prądu, gazu i węgla pójdą w górę - wskazał ekspert na łamach Energy Connects.

Polska w grze o bezpieczeństwo energetyczne

W obliczu rosnących turbulencji polska dyplomacja energetyczna podjęła zdecydowane kroki. Podczas zakończonego niedawno szczytu ministrów energii państw G20 w Houston minister Miłosz Motyka  zadeklarował, że Polska chce wziąć na siebie większą odpowiedzialność za architekturę bezpieczeństwa energetycznego. 

Podczas spotkania w Houston minister spotkał się bezpośrednio z saudyjskim ministrem energii, księciem Abdulazizem Ibn Salmanem. Tematem rozmów była stabilizacja podaży surowca po ostatnich atakach na infrastrukturę przesyłową.

- Ostatnie dni to intensywne rozmowy z administracją Królestwa Arabii Saudyjskiej, zarówno w Houston, jak i w naszych stolicach - poinformował Motyka we wpisie na platformie X.

W Teksasie doszło również do kluczowych rozmów z amerykańską administracją. Minister spotkał się z sekretarzem energii USA Chrisem Wrightem oraz sekretarzem zasobów wewnętrznych Dougiem Burgumem, omawiając projekty infrastrukturalne i import LNG z terminali w USA.

Co robi polska aby zabezpieczyć energię i panować nad jej kosztami?

Jednocześnie Warszawa buduje własną strategię uniezależnienia od pojedynczych kierunków dostaw. Fundamentami tej polityki pozostaje rozbudowany terminal LNG w Świnoujściu oraz planowany pływający terminal FSRU w Zatoce Gdańskiej, które mają uczynić z Polski regionalny hub gazowy.

Z końcem wakacji w Polsce zakończył się tymczasem rządowy program „Ceny Paliwa Niżej”, a jego dalsza realizacja jest raczej wątpliwa. Rząd wybrał drogę nowych podatków dla firm paliwowych, która po uchwaleniu i głosowaniach w Sejmie , trafiła do Senatu. Dopiero wtedy trafi na biurko prezydenta Karola Nawrockiego.

Nawet jeśli prezydent Nawrocki podpisze ustawę wprowadzającą "podatek od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych"  wpływy z podwyższonego do 30 proc. podatku dochodowego spółek paliwowych i energetycznych zasilą budżet dopiero w 2027 roku.

Jednocześnie prezydent poinformował, że w tej kwestii chce przygotować własny projekt, a to może jeszcze wydłużyć napływ nowych środków do budżetu państwa.  

Prognozy pogody na zimę w Europie

Jak wynika z danych amerykańskiej agencji NOAA, wstępne prognozy długoterminowe wskazują, że nadchodząca zima w Europie może okazać się znacznie łagodniejsza pod względem temperatur, choć dynamiczna. Prawdopodobieństwo wystąpienia bardzo silnego zjawiska El Niño jesienią i zimą sięga ponad 90 proc. To on będzie odpowiedzialny za ciepłe masy powietrza nad Europą.

W grudniu oraz styczniu w Europie prognozowane są temperatury wyższe od normy wieloletniej z dominacją łagodnego powietrza z zachodu. W Polsce synoptycy przewidują w tych miesiącach nietypowe ciepło oraz opady deszczu, z kolei luty może przynieść nagłe ocieplenia stratosferyczne i ryzyko ostrego ataku mrozu.

red.

Fot: Terminal LNG w Świnoujściu/ Gaz-system