Z artykułu dowiesz się:
- Według Polskiego Instytutu Ekonomicznego do 2035 roku na polskim rynku pracy może zabraknąć nawet 2 mln osób
- W Polsce tylko 14,5 proc. młodych ludzi w wieku 15-29 lat łączy naukę z pracą. W Holandii odsetek ten wynosi 74,3 proc.
- Polskie prawo pozwala zatrudniać 17-latków do prac lekkich, z ograniczeniami dotyczącymi czasu pracy i obowiązku nauki
- Rozwój sztucznej inteligencji może utrudnić zdobywanie pierwszego doświadczenia zawodowego, dlatego eksperci zachęcają młodych do wcześniejszego kontaktu z rynkiem pracy
W Polsce rodzi się coraz mniej dzieci, a liczba osób w wieku produkcyjnym systematycznie spada. Z analizy Polskiego Instytutu Ekonomicznego wynika, że do 2035 roku na polskim rynku pracy może zabraknąć nawet 2 mln osób. Jednym ze sposobów ograniczenia skutków kryzysu demograficznego może być wcześniejsze wchodzenie młodych ludzi na rynek pracy.
Młodzi Polacy rzadko łączą naukę z pracą. Europa wypada znacznie lepiej
Dane Eurostatu pokazują, że w 2024 roku średnio 25,4 proc. młodych Europejczyków w wieku 15-29 lat łączyło pracę z edukacją. Największy odsetek odnotowano w Holandii, gdzie jednocześnie pracowało i uczyło się aż 74,3 proc. młodych ludzi. W Danii wskaźnik ten wyniósł 56,4 proc., a w Niemczech 45,8 proc.
Na drugim końcu zestawienia znalazły się Rumunia z wynikiem 2,4 proc., Grecja (6 proc.) oraz Chorwacja (6,4 proc.). Polska, gdzie pracę z nauką łączy 14,5 proc. młodych ludzi, plasuje się wyraźnie poniżej europejskiej średniej. – Przez wiele lat mogliśmy sobie pozwolić na model, w którym młody człowiek najpierw idzie na studia, a potem podejmuje pierwszą poważną pracę. Dane z Holandii, Danii czy Niemiec pokazują, że nie musi to być wybór „albo-albo”. Przy pogłębiającej się luce demograficznej powinniśmy zacząć patrzeć na aktywność zawodową młodych jako na jeden z elementów odpowiedzi na niedobór pracowników. Nie chodzi o zastępowanie szkoły pracą, ale o to, żeby pierwsze doświadczenie zawodowe pojawiało się wcześniej niż dopiero po odebraniu dyplomu – komentuje Krzysztof Inglot, ekspert rynku pracy, założyciel Personnel Service.
Polskie przepisy już dziś pozwalają na podejmowanie pracy przez osoby niepełnoletnie. Siedemnastolatek może zostać zatrudniony na podstawie umowy o pracę przy wykonywaniu prac lekkich, które nie zagrażają jego zdrowiu i rozwojowi, nie należą do prac wzbronionych młodocianym oraz nie utrudniają nauki.
W okresie zajęć szkolnych czas takiej pracy nie może przekraczać 12 godzin tygodniowo, a w dniu, w którym odbywają się lekcje, maksymalnie dwóch godzin. Podczas ferii obowiązuje limit siedmiu godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo. Młodocianych nie wolno zatrudniać w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych.
– Mamy już ramy prawne, które pozwalają młodym bezpiecznie wchodzić na rynek pracy. Pytanie brzmi, czy wystarczająco z nich korzystamy. Jeżeli w Holandii niemal trzy czwarte młodych ludzi łączy edukację z zatrudnieniem, a w Polsce robi to mniej niż co siódmy, to widać przestrzeń do zmiany. Potrzebujemy nie tylko odpowiednich przepisów, ale też większej otwartości pracodawców – wskazuje Krzysztof Inglot.
AI zmienia rynek pracy. Młodzi mogą mieć trudniej
Wcześniejsze zdobywanie doświadczenia zawodowego nabiera dodatkowego znaczenia w związku z rozwojem sztucznej inteligencji. Przez lata stanowiska juniorskie stanowiły naturalny pierwszy krok na rynku pracy. Młodzi pracownicy zaczynali od prostych, powtarzalnych zadań, poznawali zasady funkcjonowania organizacji i stopniowo przejmowali coraz bardziej odpowiedzialne obowiązki.
Dziś część tych zadań może być automatyzowana przez narzędzia oparte na AI. Nie musi to oznaczać likwidacji stanowisk juniorskich, ale może zmienić ich charakter i podnieść wymagania wobec kandydatów rozpoczynających karierę. Pracodawcy mogą coraz częściej oczekiwać od młodych osób kompetencji, które dotychczas rozwijano już po podjęciu zatrudnienia. Chodzi m.in. o samodzielność, komunikację, umiejętność współpracy, rozwiązywanie problemów czy sprawne korzystanie z nowych technologii.
– Tu pojawia się paradoks. Młodym ludziom może być coraz trudniej zdobyć pierwsze doświadczenie właśnie wtedy, kiedy będzie ono coraz cenniejsze. Jeśli AI przejmie część zadań, od których wcześniej zaczynało się karierę, wejście na rynek pracy z dnia na dzień po ukończeniu studiów może być trudniejszy. Dlatego pierwsze doświadczenia warto zdobywać wcześniej. Najważniejsze, żeby młody człowiek nie kończył edukacji bez żadnego kontaktu z realnym środowiskiem pracy – ocenia Krzysztof Inglot.
Zdaniem eksperta pierwsze doświadczenia zawodowe nie powinny więc być odkładane do momentu ukończenia studiów. Kontakt z rzeczywistym środowiskiem pracy jeszcze w trakcie edukacji może ułatwić młodym ludziom późniejsze znalezienie zatrudnienia i dostosowanie się do oczekiwań pracodawców.
Polsce może zabraknąć 2 mln pracowników. Czy zatrudnianie młodych pomoże?
Kryzys demograficzny oznacza, że w najbliższych latach polski rynek pracy będzie musiał zmierzyć się z coraz większymi niedoborami kadrowymi. Według prognoz Polskiego Instytutu Ekonomicznego do 2035 roku luka może sięgnąć nawet 2 mln pracowników. Oczywiście zatrudnianie młodocianych nie zastąpi osób, których może zabraknąć na rynku pracy. Może jednak stać się jednym z elementów długofalowej odpowiedzi na problemy demograficzne.
Dobrze zorganizowana praca lekka, praktyki czy przygotowanie zawodowe pozwalają młodym ludziom zdobywać umiejętności już podczas nauki. Pracodawcy zyskują natomiast możliwość wcześniejszego kształcenia przyszłych kadr i przygotowywania ich do wykonywania konkretnych obowiązków. Korzyści z takiego rozwiązania pojawiają się przede wszystkim w dłuższej perspektywie. Osoba, która jeszcze podczas edukacji pozna realia pracy zawodowej, może wejść na rynek z większym doświadczeniem, lepszą znajomością wybranego zawodu i kompetencjami potrzebnymi pracodawcom.
W obliczu malejącej liczby osób w wieku produkcyjnym wcześniejsze zdobywanie doświadczenia może więc zyskiwać na znaczeniu. Kluczowe jest jednak znalezienie równowagi między edukacją a zatrudnieniem, tak aby pierwsza praca wspierała rozwój młodego człowieka, a nie odbywała się kosztem nauki.
Fot. Pixabay
Tomasz Wypych




Komentarze
Pokaż komentarze (7)