Praca już w wieku 17 lat? Katastrofa demograficzna wymusi zmiany

Redakcja Redakcja Praca Obserwuj temat Obserwuj notkę 31
Luka demograficzna w Polsce się pogłębia. Rodzi się coraz mniej dzieci, a liczba osób w wieku produkcyjnym maleje. Z analizy Polskiego Instytutu Ekonomicznego wynika, że do 2035 roku na rynku pracy może zabraknąć nawet 2 mln osób. W debacie o sposobach ograniczenia tego problemu najczęściej mówi się o migracji i wydłużaniu aktywności zawodowej. Eksperci Personnel Service wskazują jednak na jeszcze jeden kierunek: wcześniejsze wejście młodych ludzi na rynek pracy i łączenie edukacji z zatrudnieniem.

Z artykułu dowiesz się: 

  • Według Polskiego Instytutu Ekonomicznego do 2035 roku na polskim rynku pracy może zabraknąć nawet 2 mln osób
  • W 2024 roku zaledwie 14,5 proc. młodych Polaków w wieku 15–29 lat łączyło pracę z edukacją. W Holandii odsetek ten wynosił 74,3 proc.
  • Polskie przepisy pozwalają 17-latkom podejmować pracę, ale przewidują ograniczenia dotyczące czasu pracy i rodzaju wykonywanych obowiązków
  • Eksperci Personnel Service przekonują, że wcześniejsze zdobywanie doświadczenia zawodowego może pomóc ograniczyć skutki niedoboru pracowników, zwłaszcza w dobie rozwoju AI

Młodzi Polacy rzadziej łączą naukę z pracą 

Dane Eurostatu pokazują, że w 2024 roku średnio 25,4 proc. młodych Europejczyków w wieku 15–29 lat łączyło pracę z formalną edukacją. Różnice między poszczególnymi państwami są jednak ogromne.

W Holandii jednocześnie pracowało i uczyło się 74,3 proc. młodych ludzi, w Danii 56,4 proc., a w Niemczech 45,8 proc. Na drugim końcu zestawienia znalazły się Rumunia z wynikiem 2,4 proc., Grecja (6 proc.) oraz Chorwacja (6,4 proc.).

Polska, gdzie odsetek ten wynosi 14,5 proc., znajduje się zdecydowanie bliżej końca europejskiego zestawienia. – Przez wiele lat mogliśmy sobie pozwolić na model, w którym młody człowiek najpierw idzie na studia, a potem podejmuje pierwszą poważną pracę. Dane z Holandii, Danii czy Niemiec pokazują, że nie musi to być wybór „albo-albo”. Przy pogłębiającej się luce demograficznej powinniśmy zacząć patrzeć na aktywność zawodową młodych jako na jeden z elementów odpowiedzi na niedobór pracowników. Nie chodzi o zastępowanie szkoły pracą, ale o to, żeby pierwsze doświadczenie zawodowe pojawiało się wcześniej niż dopiero po odebraniu dyplomu – komentuje Krzysztof Inglot, ekspert rynku pracy i założyciel Personnel Service. 


Praca dla 17-latka. Co zawierają polskie przepisy?

Polskie prawo dopuszcza zatrudnienie 17-latka na podstawie umowy o pracę przy wykonywaniu prac lekkich, które nie zagrażają jego zdrowiu i rozwojowi, nie należą do prac wzbronionych młodocianym oraz nie utrudniają nauki.

W okresie zajęć szkolnych czas takiej pracy nie może przekraczać 12 godzin tygodniowo i dwóch godzin w dniu, w którym odbywają się zajęcia. Podczas ferii limit wynosi siedem godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo. Młodocianego nie wolno zatrudniać w nocy ani w godzinach nadliczbowych.

– Mamy już ramy prawne, które pozwalają młodym bezpiecznie wchodzić na rynek pracy. Pytanie brzmi, czy wystarczająco z nich korzystamy. Jeżeli w Holandii niemal trzy czwarte młodych ludzi łączy edukację z zatrudnieniem, a w Polsce robi to mniej niż co siódmy, to widać przestrzeń do zmiany. Potrzebujemy nie tylko odpowiednich przepisów, ale też większej otwartości pracodawców na tworzenie miejsc, w których młodzi mogą zdobywać pierwsze kompetencje zawodowe – wskazuje Krzysztof Inglot.

AI może utrudnić młodym wejście na rynek pracy

Wcześniejsze zdobywanie doświadczenia zawodowego staje się jeszcze istotniejsze wraz z rozwojem sztucznej inteligencji. Stanowiska juniorskie przez lata stanowiły naturalny punkt wejścia na rynek pracy. Młody pracownik zaczynał od prostych, powtarzalnych zadań, poznawał organizację i stopniowo przejmował bardziej odpowiedzialne obowiązki. Dziś część tych najprostszych czynności może być automatyzowana przez AI.

– Tu pojawia się paradoks. Młodym ludziom może być coraz trudniej zdobyć pierwsze doświadczenie właśnie wtedy, kiedy będzie ono coraz cenniejsze. Jeśli AI przejmie część zadań, od których wcześniej zaczynało się karierę, wejście na rynek pracy z dnia na dzień po ukończeniu studiów może być trudniejsze. Dlatego pierwsze doświadczenia warto zdobywać wcześniej. Najważniejsze, żeby młody człowiek nie kończył edukacji bez żadnego kontaktu z realnym środowiskiem pracy – ocenia Krzysztof Inglot.

Wcześniejsza aktywizacja zawodowa młodych nie rozwiąże samodzielnie problemu luki demograficznej. Może jednak stanowić jeden z elementów szerszej odpowiedzi na niedobory kadrowe, obok migracji, automatyzacji oraz wydłużania aktywności zawodowej. Tym bardziej że nie musi oznaczać skracania edukacji czy rezygnacji ze studiów. Doświadczenia innych państw europejskich pokazują, że nauka i aktywność zawodowa mogą z powodzeniem funkcjonować równolegle.   


Fot. Powiatowy Urząd Pracy/East News

Tomasz Wypych

Udostępnij Udostępnij Lubię to! Skomentuj31 Obserwuj notkę

Komentarze

Pokaż komentarze (31)

Inne tematy w dziale Społeczeństwo