0 obserwujących
12 notek
13k odsłon
  1884   0

Dwaj Bergowie

Można by zdać pytanie, dlaczego memoriał pisany na zamówienie namiestnika, a zatem oficjalnej władzy spowodował tyle hałasu, dlaczego zniszczono cały, już przecież gotowy nakład. Przytoczmy krótki fragment z dzieła prof. Berga, charakteryzujący jego poglądy na stosunki panujące w carskiej Rosji: „… wystarcza dojść do wyższego stanowiska zachowując się spokojnie i mieć jaką taką protekcję, a wtedy czy kto zdatny czy do niczego posuwają go i posuwają, nadają majoraty i dzierżawy, a w końcu pochowają przy odgłosie trąb i głośnym płaczu gazeciarskim (…). Upadają tylko ludzie z talentem i charakterem nie pozwalający na poniewierania sobą wszelkiemu plugastwu, znajdującemu się u góry i czujący, że zachowanie swej ludzkiej godności droższe jest na wszelkie ordery  i możliwą służbową karierę”.

 

DIAGNOZA:

„POLSKĘ POD ROSYJSKIM ZABOREM TRZĘSIE FEBRA POWSTAŃ”

Myślę, że trzeba było nie lada odwagi, by pisząc memoriał dla namiestnictwa Królestwa Polskiego, a zatem – pośrednio – dla cara, umieszczać w nim takie sądy. Wiele cierpkich uwag pod adresem Polaków znaleźć można u Mikołaja Berga („..gdyby Polacy nie byli Polakami, tj. gdyby byli zgodniejsi i nie rozpadali się na tyle różnych stronnictw, gdyby w swych działaniach politycznych okazywali więcej ładu organicznego i wytrwałości, już by się Polska dawno wyzwoliła“), ale charakter „Zapisków“ określa ostra krytyka metod rządzenia i stosunków panujących w dziewiętnastowiecznej carskiej Rosji. Wprawdzie Berg skłonny jest tłumaczyć wiele faktów charakterem narodowym Polaków czy Rosjan, ale zawsze stara się szukać motywów głębszych, bardziej dostępnych obiektywnej ocenie. Nigdzie też nie znajdziemy śladów tak w owych latach u Rosjan popularnego szowinizmu. Jako historyk starał się Berg możliwie wiernie i bezstronnie odtworzyć rzeczywistość trzydziestolecia, którym się zajmował, ostro przeciwstawiał się nieracjonalnym według niego formom rządzenia okupowanym przez Rosjan krajem, „...Polacy, czy to na Litwie czy w Królestwie Polskim, czy na Rusi nie przestaną być nigdy Polakami, (...) jak ich przodkowie nie dadzą się wyleczyć żadnymi zawodami i klęskami, żadną niesumiennością zachodniej polityki, żadnymi konfiskatami majątków, wieszaniami i zsyłkami na Sybir“. Wadliwy system administracyjny, korupcja, brak kompetentnych urzędników, nepotyzm, indolencja cara (sic!) – to przyczyny, dla których „biedną Polskę pod rosyjskim zaborem trzęsie chroniczna febra powstań“.

Ciekawostką jest, że to on  porównał pieśń „Boże coś Polskę”, która na krótko przed Powstaniem była już śpiewana na patriotycznych manifestacjach do Marsylianki. Nazwał ją Marsylianką 1863 roku.

 


[1] M.W.Berg był również tłumaczem z języka polskiego. W 1875 r. przełożył na język rosyjski „Pana Tadeusza”.

[2] Wszystkie cytaty z: Mikołaj Berg, Zapiski o polskich spiskach i powstaniach, Warszawa 1906.

[3] Pełny tytuł przekładu polskiego „Zapisków o Polskich spiskach wydanego w 1898 w Krakowie „Mikołaja Wasyliewicza Berga- Zapiski o powstaniu polskim 1863 i 1864 roku i poprzedzającej powstanie epoce demonstracji od 1856 r. z rosyjskiego oryginału, wydanego kosztem rządu, a następnie przez cenzurę zniszczonego, dosłownie przełożył JJ”

Lubię to! Skomentuj32 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale