Reformy prawa cywilnego - akt poświadczenia dziedziczenia cz. 1

 

Notarialny akt poświadczenia dziedziczenia

Kolejną reformą prawa spadkowego, obowiązującą od 2 października 2008 roku, został wprowadzony do polskiego prawa cywilnego notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Jest to nowa instytucja, do tej pory spadkobiercy chcąc mieć jakiś urzędowy dokument potwierdzający ich prawa do spadku musieli iść do sądu. Akt sporządza notariusz, dotyczy on poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych. Został on wprowadzony jako nowy rozdział 3a w dziale drugim ustawy prawo o notariacie.

Kto musi być obecny przy sporządzeniu aktu dziedziczenia?

Przed sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia notariusz spisuje protokół dziedziczenia przy udziale wszystkich osób, jakie mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi.

Przystępując do spisywania protokołu dziedziczenia notariusz pouczy osoby biorące udział w spisaniu protokołu o:

1.      obowiązku ujawnienia wszelkich okoliczności objętych treścią protokołu

2.      odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń

co jest zamieszczone w protokole dziedziczenia?

W protokole dziedziczenia zawarte są wszelkie istotne dla dziedziczenia informacje, w szczególności:

1.      Zgodne żądanie poświadczenia dziedziczenia złożone przez osoby biorące udział w spisaniu protokołu;

2.      Oświadczenia o istnieniu lub nieistnieniu osób, które mogłyby wyłączyć znanych spadkobierców od dziedziczenia, lub też dziedziczyłyby razem z nimi;

3.      Oświadczenia o znanych testamentach spadkodawcy, albo też o braku takich testamentów;

4.      Oświadczenia, że co do spadku nie zostało wydane postanowienie o jego nabyciu i nie toczy się obecnie postępowanie o stwierdzenie nabycia tegoż spadku, jak też nie został co do tego spadku sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia;

5.      Oświadczenia, czy w skład spadku nie wchodzi gospodarstwo rolne, gdyż dziedziczone jest na zasadach szczególnych, a jeżeli tak, to który ze spadkobierców ustawowych może je dziedziczyć;

6.      Oświadczenia, czy spadkodawca w chwili śmierci nie był cudzoziemcem, czy też apatrydą, czy do spadku wchodzi nieruchomość lub prawo rzeczowe za granicami Polski;

7.      Oświadczenie, czy ktokolwiek składał oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, czy ktoś jest niegodny dziedziczenia, czy były zawarte umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia;

8.      Pouczenie przez notariusza o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań;

Ważne jest, ile miesięcy upłynęło od śmierci spadkodawcy. Jeżeli nie upłynęło jeszcze sześć miesięcy, to w protokole należy także zamieścić oświadczenia spadkobierców o prostym przyjęciu spadku lub o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, albo o odrzuceniu spadku. Nie trzeba tego robić, jeżeli zostało to już zrobione wcześniej, ale trzeba nadmienić gdzie i kiedy to było już zrobione.

Jakie załączniki należy zamieścić do protokołu dziedziczenia?

Notariusz załącza odpis aktu zgonu, odpisy aktów stanu cywilnego osób powołanych do spadku z ustawy, inne dokumenty mogące mieć wpływ na ustalanie praw do spadku.

Otwarcie testamentu przez notariusza

Gdy spadkodawca zostawił testament u notariusza, ten go otwiera i ogłasza, chyba że zostało to już wcześniej zrobione. Z otwarcia i ogłoszenia sporządza się protokół.

Nie ma wątpliwości co do spadkobiercy i wielkości udziałów w spadku?

Wtedy notariusz po spisaniu protokołu dziedziczenia sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.

Jakie są przeszkody w sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia?

Notariusz odmówi sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia, jeśli:

1.      Został już wcześniej sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia co do tego spadku, lub sąd wydał postanowienie o nabyciu spadku;

2.      Ujawnią się okoliczności w trakcie sporządzania protokołu dziedziczenia, że nie były obecne wszystkie osoby, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy.

3.      Były lub są inne testamenty, które nie zostały jeszcze otwarte i ogłoszone

4.      Nie ma spadkobierców ustawowych i spadek przypada jako spadkobiercy ustawowemu gminie lub Skarbowi Państwa

5.      Spadkobierca w chwili śmierci był cudzoziemcem, albo w skład spadku wchodzą nieruchomości lub prawa rzeczowe będące za granicami RP

c.d.n