Crusader
"Nie pytaj się siebie co dał Ci twój kraj, spytaj się siebie, co ja dałem swojemu krajowi"
2 obserwujących
16 notek
32k odsłony
968 odsłon

Inkorporacja i federacja, dwie koncepcje Polski.

Linia Dmowskiego
Linia Dmowskiego
Wykop Skomentuj1


Druga połowa XIX w. wydała na świat dwie postacie, które na początku XX w. przyczynią się w mniejszym lub większym stopniu do odzyskania przez Polskę niepodległości. Józef Piłsudski i Roman Dmowski.

image
Józef Piłsudski
Socjalista Józef Piłsudski urodził się 5 grudnia 1867 roku w Zułowie na Wileńszczyźnie. Pochodził z zubożałej szlachty litewskiej. Wychowany w polskiej tradycji patriotycznej. Po zamachu na cara Aleksandra III Piłsudski, choć nie był bezpośrednio związany z zamachem został w wieku 19 lat zesłany w 1887 r na 5 letnie zesłanie na Syberię. Jako członek PPS był redaktorem „Robotnika”.

Piłsudski przewidywał, że walka o niepodległość bez pomocy z zewnątrz nie ma żadnych szans na powodzenie, musi się odbyć przy korzystnej sytuacji międzynarodowej. W trakcie I wojny światowej, opowiedział się po stronie państw centralnych, czyli Rzeszy Niemieckiej i Cesarstwa Austro - Węgierskiego. Dopiero w chwili ostentacyjnego zlekceważenie sprawy polskiej przez Berlin i Wiedeń doprowadził do kryzysu przysięgowego w legionach. Berlinowi i Wiedniowi tak naprawdę nie zależało na polskiej niepodległości. Niemcy traktowali Polskę  jako część układanki do pokonania Rosji a Piłsudskiego jako marionetkę (podobnie jak Lenin, który był tajną bronią Berlina do rozsadzenia Rosji od wewnątrz). W nocy z 21 na 22 lipca 1917 r. Piłsudski został aresztowany i osadzony w Magdeburgu. Po powrocie do Polski 11 listopada 1918 r. Piłsudski przejął z rąk Rady Regencyjnej władzę naczelną nad wojskiem. 14 Listopada Rada Regencyjna przekazała Piłsudskiemu najwyższą władzę w państwie, a następnego dnia rozwiązała się. W maju 1926 dokonał zamachu stanu wprowadzając system władzy autorytarnej, stając się przywódcą obozu sanacji. 12 Maja 1935 zmarł. Józef Piłsudski był współtwórcą a raczej realizatorem niemożliwej w ówczesnych warunkach koncepcji państwa nazywaną koncepcją federacyjną.

Drugą a jednocześnie ważniejszą dla narodzin państwa Polskiego w XX w postacią był Roman Dmowski,

image
Roman Dmowski
szczególnie  w sferze polskiej dyplomacji. Urodził się 9 sierpnia 1864r., w podwarszawskiej wówczas miejscowości Kamionek (dziś jedna z dzielnic Warszawy). W roku 1881 r. założył w warszawskim gimnazjum "Strażnicę", tajną organizację uczniowską. W okresie studiów był członkiem założonej przez Ligę Polską organizacji Związku Młodzieży Polskiej (Zet). Organizacja Zet dążyła do rozbudzenia wśród Polaków świadomości narodowej. Od 1889 r. był także członkiem Ligi Polskiej. W 1893 r. zreorganizował, tą organizację, która od tej pory nazywana była Ligą Narodową. Od lipca 1895 redagował organ ND "Przegląd Wszechpolski". Za główne zagrożenie dla narodu polskiego uważał niebezpieczeństwo ze strony niemieckiej. Z tego powodu w okresie I wojny światowej za podstawę swej polityki uznał współpracę z Rosją i Ententą. W 1918 r. objął zwierzchnictwo nad tworzącą się pod dowództwem Józefa Hallera armią polską we Francji. 28 Czerwca 1919 r. Dmowski wraz z Paderewskim, jako dwaj polscy sygnatariusze podpisali w imieniu Polski Traktat Wersalski. Roman Dmowski poprzez swoje działania i swój wysiłek dyplomatyczny przyczynił się w szczególny sposób do odzyskania przez Polskę niepodległości. Gdyby zabrakło dyplomaty Dmowskiego i błękitnej armii Hallera, Polska nie znalazłaby się w obozie zwycięzców z pierwszej wojny światowej a co za tym idzie rozmowy toczone na konferencji pokojowej mogłyby być bardzo niekorzystne dla naszego kraju. To dzięki niemu i błękitnej armii Hallera a nie legionom Piłsudskiego znaleźliśmy się w obozie zwycięskich państw. W okresie międzywojennym był ministrem spraw zagranicznych oraz posłem na Sejm Ustawodawczy RP. Był współzałożycielem Narodowej Demokracji (endecji, ruchu narodowego) oraz głównym ideologiem polskiego nacjonalizmu. Zmarł 2 stycznia 1939 w Drozdowie. Dmowski stał w opozycji politycznej do Józefa Piłsudskiego. Stworzył odmienną koncepcję do koncepcji federacyjnej. Koncepcja Dmowskiego znana jest pod nazwą koncepcji inkorporacyjnej.

Koncepcja federacyjna Piłsudskiego zmierzała do zbudowania międzymorza nazywanego również trzecią Europa. Międzymorze częściowo było budowane już w okresie I Rzeczypospolitej poprzez politykę dynastyczną Jagiellonów. Jagiellonowie poprzez mariaże małżeńskie objęli swoim panowaniem również Czechy i Węgry. Tak, więc trony Litwy. Korony polskiej, Czech i Węgier znalazły się w posiadaniu jednej dynastii, tworząc obszar nazywany mianem pax polonica.  Był to obszar trój morza. Zamykał się wybrzeżem Bałtyku, Morza Czarnego i Adriatyku.   

Prekursorem koncepcji federacyjnej w czasach nam bliższych był hrabia Adam Jerzy Czartoryski. Koncepcję swoją stworzył w okresie rozbiorowym. Według Czartoryskiego w Europie powinna powstać federacja obejmująca całą Europę środkową, zdolną przeciwstawiać się Imperium Carów. Rozważania Czartoryskiego miały swoje odbicie w pierwszej połowie XX w.. W okresie przed uzyskaniem niepodległości przez nasz kraj część społeczeństwa polskiego skupiona wokół Józefa Piłsudskiego widziała nową odrodzoną Rzeczypospolitej w granicach z przed 1772 r. Miał to być twór federacyjny, czyli federacja niepodległych państw Polski Ukrainy i Białorusi. Piłsudski widział nowe niepodległe państwo na wzór państwa Jagiellonów. Działania swoje opierał początkowo na państwach centralnych. Musiał z tego powodu zdawać sobie sprawę, że wspierając się w przyszłym konflikcie na państwach centralnych spowoduje to nie włączenie do Polski kresów zachodnich jak Wielkopolski czy Pomorza. Jednak dla ludzi pochodzących ze wschodnich terenów Rzeczypospolitej ważniejsze były kresy wschodnie, nie wyobrażalne było widzieć Polskę bez Lwowa czy Wilna. Dla sporej części polskiego społeczeństwa Kijów czy Mińsk były również polskimi miastami (warto sobie przypomnieć, że na przełomie wieków ok. połowy populacji Kijowa mówiła po polsku).

Wykop Skomentuj1
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura