Optymalna stopa bezrobocia

Czy bezrobocie jest zjawiskiem pozytywnym? A może jednak nie powinno być w ogóle bezrobotnych? Jeśli jest pozytywne, to jaki jest optymalny wskaźnik bezrobocia? Sądzę, że najlepszą stopą bezrobocia dla Polaków jest 8%". Polityk prawicowy może wierzyć, że optymalne jest 12%, a lewicowy, że optymalne jest 4%. 

Jako liberał naturalnie jestem przeciwnikiem ingerowania państwa w rynek, w tym - rynek pracy. Chciałbym wierzyć, że w wolnym kraju poziom bezrobocia sam kształtuje się na optymalnym poziomie równowagi popytu na pracowników i ich podaży. Jednak z drugiej strony bilans podatków i wydatków z budżetu państwa prowadzi do wniosku, że optymalny poziom bezrobocia można wyliczyć na podstawie określonych założeń, np. przy założeniu zrównoważonego budżetu można manipulować dwiema zmiennymi: wiek emerytalny i poziom bezrobocia - aby zminimalizować obciążenia podatkowe obywateli (to dla liberała ideał). W takiej symulacji wyliczamy optymalny poziom bezrobocia dla danego wieku emerytalnego. Kluczowym teraz pytaniem jest, czy ten idealny poziom bezrobocia jest poziomem równowagi. Jeśli okaże się, że nie jest, postuluję aby zmienić wiek emerytalny.

Zauważmy, że zmiana wieku emerytalnego nie jest ingerencją państwa w rynek pracy. Ustalenie wieku emerytalnego jest klasyczną umową społeczną. Można więc, bez ingerencji państwa, wpływać świadomie na poziom bezrobocia. Jeżeli widzimy (my - naród), że bezrobocie jest zbyt wysokie, to racjonalnym działaniem jest obniżenie wieku emerytalnego, co zwolni miejsca pracy dla osób poszukujących pracę. Jeśli bezrobocie jest zbyt niskie, podnosimy wiek emerytalny, aby obniżyć popyt na nowych pracowników.

Teraz w Polsce mamy bezrobocie zbyt wysokie - widać nierównowagę popytu i podaży - popyt na pracowników jest mały, ich podaż jest duża. Dowodem na tę diagnozę jest liczba umów śmieciowych. Podniesienie wieku emerytalnego było w tej sytuacji sabotażem, a nie nową umową społeczną. W osobnej notce spróbuję matematycznie uzasadnić twierdzenie, że wiek emerytalny, podobnie jak stopa bezrobocia, ma swoje optimum.