Optymalny wiek emerytalny

Zacznę od obalenia mitu, że podniesienie wieku emerytalnego, traktowanego jako zmienna niezależna, daje poprawę bilansu budżetu państwa - bilansu traktowanego jako zmienna zależna. Najprościej jest to zrozumieć, szacując koszty najdrastyczniejszego rozwiązania, jakim byłoby zgoda narodowa na to, żeby natychmiast podnieść wiek emerytalny o kilka czy kilkanaście lat. Wyobraźmy sobie, że od dzisiaj nikt nie odchodzi na emeryturę. Jak będzie za rok, za dwa, trzy lata? Wyobraźmy sobie wzrost wydatków na zasiłki chorobowe, wzrost liczby bezrobotnych i kosztów ich utrzymania, spadek wydajności pracy i obniżenie wpływów z podatków, wzrost kosztów wsparcia bezrobotnej młodzieży... czy pieniądze zaoszczędzone na zmniejszaniu liczby emerytur wystarczą na pokrycie tych wzrastających kosztów? Może w pierwszym roku uda sie coś zaoszczędzić, może w drugim też jeszcze się uda... jest jednak oczywiste, że w pewnym momencie masa bezrobotnych staruszków i bezrobotnej młodzieży przekroczy próg krytyczny. Jeśli wymrą wszyscy emeryci, a zamiast nich będą już tylko pracujący i bezrobotni, to będzie katastrofa - ludzie chorzy i umierający, niemogący liczyć na pomoc lekarską, wojny z gangami, praca na czarno... i kompletna katastrowa finansowa państwa.

Istnieje więc optymalny wiek emerytalny, gwarantujący wysoką wydajność pracy, optymalną stopę bezrobocia, właściwe proporcje wydatków państwa pomiędzy bezrobotnych a emerytów. Oczywiście w tym modelu trzeba ściśle zdefiniować, kto ma status emeryta, kto ma status bezrobotnego, a kto ma status inny (dziecko, rencista, utrzymanek itd.).

Inny łatwy sposób zrozumienia tego optimum to przykład pensji urzędnika w skrajnie uproszczonym środowisku. Stary specjalista zarabia 4000, młody referent po szkole zacznie pracować za 2000. Stary specjalista odchodzi na emeryturę w wysokości 3000. Młody bezrobotny czeka na wole miejsce pracy i kosztuje państwo 1000 zł. Na razie wydaje się, że nie ma znaczenia, jaka jest wysokość wieku emerytalnego, tak czy siak państwo wydaje tyle samo pieniędzy. Jednak nie mogę wszystkiego wykładać kawa na ławę - obraziłbym inteligencję czytelnika. Proszę się zastanowić, dlaczego państwo zacznie wydawać więcej, jeśli za bardzo zachwiejemy proporcją między liczbą starych urzędników a liczbą młodych czekających na zwolnienie miejsca pracy przez odchodzącego na emeryturę.

Istnieje optymalny wiek emerytalny powiązany z optymalną stopą bezrobocia. Uczciwy rząd powinien te liczby oszacować i przedstawić narodowi te obliczenia - dopiero potem można proponować projekt ustawy zmieniającej wiek emerytalny.