Czy chcemy państwa prawa?

Chcę ogólnikowo sformułować banalny punkt programu o treści: "chcemy rozpocząć budowanie w Polsce państwa prawa". W tym celu pominę różnice między ideą "państwa prawa", a ideą "rządów prawa". Obydwie te koncepcje potraktuję jako bliźniacze i mówiąc o "państwie prawa" będę miał na myśli jakieś uproszczone ich połączenie.

Wydawać by się mogło, że nawet najgłupszy polityk jest w stanie wkuć i zapamiętać tak krótkie stwierdzenie: "Polska nie jest państwem prawa". Na pytanie: "czy Polska jest państwem prawa?" politycy głupi lub nieuczciwi odpowiadają "tak". Osobnym problemem jest, czy każdy człowiek uczciwy i niegłupi dobrze rozumie, że Polska nie jest państwem prawa. Być może nie jest to tak bardzo oczywiste, więc poświęcej chwilę tej kwestii.

• Przykładowo: w państwie prawa funkcjonariusze prawa działają zgodnie z prawem. Tymczasem w Polsce minister sprawiedliwości może działać niezgodnie z prawem i jeszcze bezczelnie głosić publicznie, że dla niego litera prawa się nie liczy, tylko liczy się jego własny duch prawa.
• Przykładowo: w państwie prawa przepisy prawa są respektowane przez funkcjonariuszy prawa. Tymczasem w centrum stolicy na oczach policjantów i przechodniów łamane są przepisy drogowe, a policjanci patrzą na to i nie zwracają uwagi, chyba że są w szczególnym nastroju albo ktoś im się nie spodoba, to wtedy sporadycznie próbują prawo wyegzekwować.
• Przykładowo: prezydent Warszawy kiedyś bez żadnego prawnego uzasadnienia zakazał organizacji parady, która nie kolidowała z żadnym innym zgromadzeniem. Arbitralna, sprzeczna z prawem decyzja Władcy Warszawy została wprowadzona w życie przez funkcjonariuszy prawa.
• Przykładowo: w państwie prawa ludzie nie mogą być przez władzę skrzywdzeni ani ograbieni bez prawnego uzasadnienia w postaci np. udowodnionej winy. Tymczasem w Polsce wystarczy przesunąć granicę rezerwatu przyrody, a mieszkańcy tych terenów zostają bezprawnie pozbawieni wielu praw bez należnej rekompensaty.
• Przykładowo: Kupujesz nieruchomość od państwa, np. ośrodek wczasowy, który od 30 lat był nieremontowany i dobrze sobie prosperował. W następnym miesiącu zwalają się na ciebie urzędnicy z okolicy, którzy każą ci przebudować ogrodzenie, dach i inne rzeczy, ponieważ są zbudowane sprzecznie z prawem. Tymczasem obok w innym państwowym ośrodku spokojnie nadal stoją takie ogrodzenia, takie dachy szpecące krajobraz... - ich nikt się nie czepia. Tymczasem niedaleko lokalny gangster kupił ośrodek i buduje sobie spokojnie jak chce, łamiąc rażąco dziesiątki przepisów prawa, nie tylko dotyczące parkanów, dachów, ale także lasu, dróg i wody... jego też się nikt nie czepia.

Można oczywiście bez końca prowadzić interesujące dyskusje o idei państwa prawa, można bez końca snuć koncepcje, co trzeba zrobić w pierwszej kolejności, żeby Polskę przybliżyć do idei państwa prawa, ale jednego nie wolno powiedzieć: że Polska jest państwem prawa. Uczciwy polityk musi zgodzić się z tym, że trzeba zacząć budować w Polsce państwo prawa. Minimum przyzwoitości każe politykowi związanemu z rządem kłamać, że budujemy państwo prawa. Polityk, który kłamie, że mamy w Polsce państwo prawa, nie wie, co to przyzwoitość.

Dlaczego żadna partia (z tych, które znam) nie ma w swoim programie budowy państwa prawa? Mam nadzieję, że fałszywą jest odpowiedź: "ponieważ narodową cechą Polaków jest pogarda dla prawa i dla grzecznych, praworządnych, posłusznych obywateli". Wierzę w to, że Polacy są w stanie szanować dobre prawo.