znalezione w sieci;
Polska gospodarka osiągnie dodatnie saldo wymiany z zagranicą i nie będzie to zjawisko przejściowe. Trend prowadzący do zmniejszania rozmiarów deficytu wymiany towarowej obserwowany jest od dawna i można oczekiwać, że kontynuacja takiego trendu doprowadzi do trwałej nadwyżki handlowej polskiej gospodarki. Trudno byłoby podać dokładną datę pojawienia się takiej zmiany. Obecnie sprzyja temu korzystny bieg zdarzeń, istotniejsze są jednak zmiany w strukturze gospodarczej.
Obserwatorzy życia gospodarczego przyjmują deficyt handlowy Polski jako coś naturalnego, z głębokimi korzeniami wynikającymi ze struktury gospodarczej naszego kraju. Od początku transformacji notujemy bowiem nieprzerwanie ujemne saldo handlowe. Grzechem pierworodnym odziedziczonym po starym systemie była niska skłonność polskich przedsiębiorstw do sprzedaży produkcji za granicę. Rynek krajowy był bowiem chłonny i rozległy, a produkcja na jego potrzeby była wygodna dla przedsiębiorstw. Nawet przedsiębiorstwa zagraniczne, które ulokowały się w Polsce z napływem bezpośrednich inwestycji zagranicznych początkowo nastawione były na rynek wewnętrzny, i dopiero później zaczęły wykazywać większe zainteresowanie eksportem.
Ewolucja deficytu handlowego przebiega stosunkowo wolno w latach 90. i w pierwszej połowie poprzedniej dekady, aż do chwili wejścia Polski do Unii Europejskiej. Z perspektywy deficytu handlowego rosnący eksport był znacząco tonowany przez jeszcze bardziej dynamicznie rosnący import do Polski.
Przy analizie deficytu handlowego pojawia się problem jego pomiaru. Po pierwsze, mamy dwie różniące się nieco statystyki handlu zagranicznego, NBP w ramach statystyki bilansu płatniczego i GUS w standardzie rachunków narodowych. Po drugie, handel zagraniczny jest wyceniany w trzech walutach: złotym, euro i dolarze. Źródło różnic jest dobrze znane i wynika z odmiennych konwencji obliczeniowych. Przykładowo, import jest podawany przez GUS w wersji cif (z uwzględnieniem kosztów transportu, ubezpieczeń i ceł), podczas gdy NBP stosuje wycenę fob, a koszty transportu, ubezpieczeń i ceł przenosi do bilansu usług. Mimo tych i innych różnic wszystkie pomiary pokazują jednoznacznie tendencję zmniejszania się deficytu handlowego.
Według danych GUS w latach 2001-2004 relacja wielkości deficytu handlowego do sumy wartości eksportu i importu liczonych w złotych zmieniała w przedziale pomiędzy -14% a -9%., zaś w latach 2009-2012 była ona znacznie niższa i znajdowała się w przedziale między -5,5% a -3,3%. Proces obniżania deficytu handlowego można było obserwować, patrząc jak obroty handlowe z kolejnymi naszymi partnerami handlowymi osiągały nadwyżkę w miejsce deficytu.
W pojedynczych miesiącach zaczynają pojawiać się nadwyżki handlowe. Statystyki NBP pokazały nadwyżkę wartości eksportu nad importem w dwóch miesiącach 2012 roku (wrzesień i październik) i w lutym 2013 roku. W danych GUS nadwyżka taka pojawiła się dopiero w lutym 2013 roku. Pierwszy kwartał 2013 roku zakończył deficytem handlowym 522 mln euro, według GUS, przy niespełna 3 mld euro deficytu w pierwszym kwartale ubiegłego roku.
Przyczyn poprawy polskiego bilansu handlowego jest kilka. Działają równocześnie czynniki prowadzące do ograniczania wzrostu importu, jak i do wzmacniania wzrostu eksportu. Po pierwsze, aktualnie obserwowane spowolnienie gospodarcze powoduje osłabienie krajowego popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego, co automatycznie przyczynia się do słabszego popytu na dobra importowane. Po drugie, dwadzieścia lat transformacji gospodarczej wymusiła na producentach krajowych poprawę jakości produkowanych wyrobów, zatem import w coraz większym stopniu musi konkurować z wyrobami krajowymi o wysokiej jakości. Zwiększaniu wolumenu eksportu sprzyja z kolei szeroki dostęp do rynku Unii Europejskiej oraz strategie produkcji na eksport przyjęte przez zagranicznych inwestorów w Polsce.
Przyszły nowy krajobraz gospodarczy Polski z nadwyżką w bilansie handlowym będzie miał niewątpliwe pozytywne korzyści makroekonomiczne. Po pierwsze, wzrośnie rola handlu zagranicznego jako czynnika zwiększającego wzrost gospodarczy. Po drugie, poprawi to sytuację płatniczą kraju przyczyniając się do obniżenia deficytu obrotów bieżących. Korzystniejsze wielkości obserwowanych przez inwestorów wskaźników, takich jak relacja deficytu obrotów bieżących do PKB czy stopień finansowania deficytu płatniczego bezpośrednimi inwestycjami zagranicznymi, zwiększą wiarygodność gospodarczą Polski.
Zmiana sytuacji postępowała powoli wraz z nasycaniem się krajowego rynku. Przez cały czas popyt na importowane dobra rósł, głównie z powodu wyższej jakości dóbr importowanych, szczególnie dóbr inwestycyjnych. Podobnie było z wieloma dobrami konsumpcyjnymi, zwłaszcza tymi, które wytwarzane były z zastosowaniem najnowszych zdobyczy technologicznych. Na wzrost importu pracował też wzrost eksportu, bowiem wiele eksportowanych wyrobów wymagało wkładu importowanych komponentów.


Komentarze
Pokaż komentarze (14)