Amerykanie otworzyli archiwa, udostępniające dane o członkach NSDAP

Powracam do mojej ulubionej Magdaleny Parys z Berlina, o której już pisałem.

Wczoraj, kiedy Amerykanie otworzyli archiwa, udostępniające dane o członkach NSDAP, poczułam się nagle zwolniona z pewnego obowiązku, jakby coś, co przez lata nosiłam w sobie, jakaś wewnętrzna konieczność opowiadania i przywoływania tamtego strasznego zła, zostało wreszcie nazwane i oddane światu, jakby ciężar pamięci przestał spoczywać tylko na tych, którzy próbowali go unieść słowem. Przez wiele lat miałam w sobie poczucie, że trzeba wracać, przypominać, drążyć, nie pozwolić, żeby cokolwiek zostało przemilczane albo rozmyte, jakby to była moja osobista odpowiedzialność wobec historii i wobec tych, którzy już nie mogą mówić. Także dla Avivy, której dedykuję „Florena”, dla wszystkich ludzi, którzy nie zdążyli przeżyć swojego życia. A teraz po raz pierwszy mam wrażenie, że coś się domknęło, że dokument, archiwum, fakt przejęły część tej pracy, że prawda została wypowiedziana inaczej, chłodniej, może bardziej bezlitośnie, ale już ostatecznie. Że zadziało się, a nawet dokonało, coś fundamentalnego. I w tym wszystkim pojawiła się we mnie przestrzeń, której wcześniej nie było, jakby uchyliły się drzwi, za którymi nie ma już tylko przeszłości i jej ciężaru, ale coś jeszcze, coś, co dopiero chce zostać opowiedziane. Jakbym odzyskała siebie. I może właśnie dlatego czuję, że mogę pójść dalej, że nie muszę już ciągle wracać do tego samego miejsca, że mogę spróbować spojrzeć na świat inaczej i napisać historię, która nie będzie już tylko odpowiedzią na to, co było, ale także próbą zrozumienia tego, co dopiero nadchodzi. Ale bardziej osobiście. Bo jak to pięknie Iwaszkiewicz napisał w swoim wierszu, jak to było, czyż nie tak?

„Bo chcę iść dalej – coraz głośniej śpiewać”

I tak, ta nowa książka się już we mnie napisała. I być może ukaże się jeszcze w tym roku.