Kiedyś, panie, to się żyło...?

Nie sądziłem, że okazjonalną notatką o domu premiera wsadzę kijek w niejedno mrowisko. Chciałem tylko podać link do strony, która zawiera odpowiedź na część pytań o majątek Jarosława Kaczyńskiego, i dodałem garść luźnych dywagacji, skąd mógł się wziąć dom na Żoliborzu, a skąd raczej nie mógł. W szczególności wątpiłem, by mógł nań zarobić dziadek kolejarz w II RP czy ojciec inżynier w PRL.

W międzyczasie gdzieś chyba wyczytałem, że dom wszedł w posiadanie Kaczyńskich dopiero przed dekadą, kupiony za pieniądze ze sprzedaży sporego mieszkania na tymże Żoliborzu. To niewykluczone, zresztą - nieważne, bo jak już wspominałem także w tamtej notatce, nie widzę dziś wyraźnego powodu, by się tego domu czepiać. Nie jest takim powodem sam fakt istnienia domu, a jego wartość nie jest rażąco wyższa od możliwości finansowych Kaczyńskich.

Poniekąd pechowy okazał się passus o dziadku kolejarzu. Nie rozwinąłem go na swą zgubę - ależ mi się dostało! Najpierw zaprotestował Jarosław Lipszyc, potem Venissa, Tom1973 - wszyscy podkreślali, że kolejarz w II RP należał doelity. Wreszcie przyłożyła mi Biedronka: Panie Krzysztofie - Pan mnie rozsmiesza- choc nie jestem od Pana starsza:))) ...Czy wie Pan czym byl zawod kolejarza? Tym czym w IIIRP zawod dziennikarza lub posadowionego profesora :)))))))). Gwarantowana posada urzednika panstwowego w dodatku na lata.

Wszystko to i prawda, i przesada zarazem. W klasie pracującej II RP kolejarze należeli do elity, ale to jeszcze nie znaczy, że byli krezusami. Precyzyjnych danych podać nie umiem, bo też mało kto się niestety zajmuje tą stroną historii. Konfrontując swoją pamięć z kilku źródłami, do których zdążyłem dotrzeć, zaryzykuję tezę, że dziadek J.K. mógł jako dość kolejarz zarabiać w połowie lat dwudziestych, po reformie Grabskiego, jakieś 100 zł miesięcznie (naówczas 20 dolarów), by tuż przed wojną dojść do 300 zł (wtedy niespełna 40 dolarów). Nieźle zważywszy, że pół wieku później w PRL kolejarz wciąż zarabiał 20 dolarów, których siła nabywcza zdążyła jednak spaść dziesięciokrotnie.

Gdzie plasował się w II RP ów kolejarz? Wysoko na tle służącej, która mogła zarobić 10-50 zł plus wikt i opierunek. Tyle, co kolejarz, lub niewiele mniej mógł zarobić nauczyciel czy subiekt w dobrym sklepie. Dyrektor szkoły, wyższy urzędnik bankowy - to już zarobki dwa razy wyższe. Szef niedużego oddziału banku w końcu lat 30. mógł zarabiać ok. 1500 zł miesięcznie. A do szczytu drabiny jeszcze daleko.

Zdolność kredytowa kolejarza była oczywiście wyższa niż by to wynikało z samych zarobków - faktycznie miał niemal gwarancję zatrudnienia do emerytury, także niemałej. Jednak siła nabywcza jego 100-300 zł miesięcznie nie kwalifikuje go do finansowej elity II RP. Najtańszy na rynku samochód, licencyjny fiat 508, debiutował z szaleńczą ceną bodajże 15 tys. zł, by tuż przed II wojną zejść w najtańszej wersji do ok. 5 tysięcy. Luksusowe naówczas, 16-cylindrowe limuzyny wciąż kosztowały po 15-20 tys. zł.

Przeciętna, pięciopiętrowa kamienica w szeroko pojętym centrum Warszawy, ale nie przy głównej ulicy, warta była przed wojną jakieś 300 tys. zł. Dokładna wycena domu będącego dziś w rękach rodu Kaczyńskich przekracza moje możliwości, ale wątpię, by mógł być wart mniej niż 30 tys. Nawet uwzględniając fakt, że leżał niemal na obrzeżach ówczesnej Warszawy. Tak, ale były to modne, nie tylko robotnicze, również inteligenckie obrzeża.

Najmniej wiem niestety o óczesnych warunkach kredytów hipotecznych. Gdyby jednak odważnie przełożyć rzecz na dzisiejsze realia - zaryzykuję tezę, że ktoś, kto zaczyna karierę zawodową od 1000 zł miesięcznie, a kończy z pensją 3 tys., nie kupuje nieruchomości wartej 300 tys. Chyba, że nie je, nie pije, nie pali i nie traci czasu na ryzykowne rachunki :)