5 obserwujących
69 notek
69k odsłon
340 odsłon

Polska Zjednoczona Partia Robotnicza w Brudzeniu Dużym w latach 1972- 1986

Wykop Skomentuj

 

 

 

Zosi i Adasiowi

 

 

Polska Zjednoczona Partia Robotnicza w Brudzeniu Dużym w latach 1972- 1986

I

            Czym była największa polska partia komunistyczna, rządząca praktycznie niepodzielnie krajem od momentu powstania w 1948 r. aż do 1989 r.? Jej apologeci i teoretycy ruchu robotniczego twierdzili m. in., że „Polska Zjednoczona Partia Robotnicza od chwili swego powstania spełniała rolę przewodniej siły politycznej w budownictwie socjalistycznym w Polsce. Rola ta została potwierdzona w znowelizowanej 10 lutego 1976 r. Konstytucji PRL[1]. Statut PZPR określał partię mianem „przewodniej i kierowniczej siły politycznej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, która z tego tytułu „troszczy się o zgodne z celami i zasadami socjalizmu sprawowanie władzy w państwie, doskonalenie pracy aparatu państwowego […], eliminowanie biurokratycznych naleciałości, tworzenie korzystnego klimatu dla społecznego współdziałania z organami władzy państwowej oraz umacniania jej autorytetu[2]. PZPR odgrywała ważną rolę w wypracowywaniu koncepcji ustrojowych i ich urzeczywistnianiu”[3]. Gdzie indziej wskazywano, że „przywództwo partii to >>zasada zasad<<” ustroju Polski Ludowej, a wywodzi się ona z „niepodważalnych podstaw historycznych i klasowych, ideowych i moralnych” i bynajmniej nie jest uzurpacją. To partia „przewodziła rewolucji, która dała chłopom ziemię, znacjonalizowała fabryki, zapewniła milionom awans, powszechny dostęp do oświaty i kultury, urzeczywistniła dzieło odbudowy i uprzemysłowienia kraju”[4]. Partia chciała uchodzić za strukturę omnipotentną, mogącą zapewnić wszystkim praktycznie wszystko, co powinni mieć. Tak też kreowała swój obraz. Obecnie na PZPR patrzy się nieco inaczej. Wielu historyków podaje w wątpliwość, czy w ogóle stanowiła ona partię polityczną sensu stricto, czy raczej była „strukturą administracyjną, która zarządzała państwem – od szczytów władzy po najdrobniejszy zakład pracy i gminę”[5]. A. Friszke pisze o tym tak: „Zjawisko dublowania aparatu państwowego przez aparat partyjny prowadziło zarazem do utożsamiania obu struktur, jak i dominacji partii nad administracją. […] Partyjnemu aparatowi dominację nad administracją państwową zapewniał przyjęty na wszystkich szczeblach władzy system nomenklatury partyjnej”[6]. Nomenklatura była jednym z najistotniejszych przywilejów aparatu partyjnego. W roku 1977 od 80 do 140 tys. stanowisk w administracji i gospodarce narodowej obsadzanych było „z nadania partii”. W pięć lat później liczba stanowisk nomenklaturowych została zwiększona do ok. 180 tys.[7] System nomenklaturowy nie miał żadnej podstawy prawnej i oficjalnie nie istniał, jednak nawet niektóre komitety gminne PZPR czuły się upoważnione do obsadzania funkcji i stanowisk w swoim środowisku[8]. To także ta partia była – zgodnie z doktryną sojuszu robotniczo – chłopskiego – reprezentantem wsi. Zjednoczone Stronnictwo Ludowe (ZSL) za zgodą swoich liderów wypełniało zadania, „które PZPR wyznaczała zgodnie z marksistowską teorią walki klas […]”[9]. J. Wrona pisząc o tzw. „systemie trójpartyjnego współdziałania” wskazuje, że „w zbudowanym przez komunistów systemie politycznym ZSL i SD [Stronnictwo Demokratyczne] nie były i nie mogły być klasycznymi partiami politycznymi a ich przywódcy nie wykonywali roli polityków, nie uczestniczyli bowiem w sposób suwerenny w rozwiązywaniu konfliktów politycznych, lecz ograniczali się jedynie do wykonywania decyzji podjętych poza swoimi stronnictwami”[10]. PZPR z powodzeniem „starała się uczynić z ZSL […] organ transmisji swego programu” do środowiska wiejskiego[11].

            Celem PZPR „na odcinku młodzieżowym” było wychowanie (ukształtowanie) na wzorowego obywatela PRL, „>>nowego człowieka<< uznającego za własne zasady ideologii marksizmu – leninizmu i popierającego bez zastrzeżeń politykę partii komunistycznej. Ów >>nowy człowiek<< miał odrzucić dotychczasową kulturę i tradycję, zwłaszcza religię i propagować światopogląd materialistyczny (ateistyczny). Istotnym rysem jego postawy było zaangażowanie w życie oficjalne, m. in. społeczne i polityczne. Do tego dochodziła sprawność fizyczna, niezbędna do wykonywania powierzonych przez partię zadań”[12].

            Odnośnie „masy członkowskiej” PZPR nie można stwierdzić, że stanowili ją wyłącznie koniunkturaliści, osoby słabo wykształcone, w tym nisko wykwalifikowanych robotników czy rolników. „Każda partia masowa, zwłaszcza taka, która jest partią władzy, a jednocześnie – używając typologii Maxa Webera – formacją światopoglądową, prezentującą kuszący dla wielu program, zachęca do aktywnego udziału w jej szeregach także ludzi kierujących się ideologią, uznających jej program za zniewalający lub co najmniej obiecujący”[13].

            Poczyniwszy powyższe spostrzeżenia co do zasad funkcjonowania PZPR, w oparciu o analizę materiałów archiwalnych dotyczących aktywności tejże partii w Brudzeniu Dużym postaram się ustalić, czy znajdują one potwierdzenie w jej działalności na tym terenie w latach 1972 – 1986. Interesujące wydaje się także zbadanie czy- i w jaki sposób lokalna instancja partyjna reagowała na ostry kryzys polityczny dotykający Polskę w roku 1981.        

Wykop Skomentuj
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura