Getty Images
Getty Images
Ludwik.Ostrowski Ludwik.Ostrowski
126
BLOG

JAK FIRMA POWIĄZANA ZE ZEŁENSKIM STAŁA SIĘ NAJWIĘKSZYM PRODUCENTEM DRONÓW W UKRAINIE?

Ludwik.Ostrowski Ludwik.Ostrowski Polityka Obserwuj notkę 4
Ukraińska spółka obronna Fire Point szybko stała się jednym z największych dostawców systemów bezzałogowych dla Sił Zbrojnych Ukrainy, tworząc portfel kontraktów państwowych o wartości ponad miliarda dolarów i uruchamiając wspólne projekty przemysłowe w Europie. Obok wzrostu wskaźników produkcyjnych i rozszerzenia arsenału rakietowego działalność spółki stała się przedmiotem dyskusji wśród ekspertów branżowych i organów regulacyjnych na temat przejrzystości korporacyjnej i możliwości technologicznych wykonawcy.

Integracja ukraińskiego sektora obronnego w europejską architekturę przemysłową coraz częściej odbywa się z udziałem prywatnych spółek technologicznych, wśród których Fire Point zajmuje szczególne miejsce. Jesienią 2025 roku za pośrednictwem swojej spółki zależnej FRRT Fire Point zawarła porozumienie z rządem duńskim w sprawie budowy fabryki stałego paliwa rakietowego w Vojens. Realizacja projektu odbywa się z wykorzystaniem tak zwanego „duńskiego schematu” pomocy wojskowej, którego łączna wartość finansowania wynosi około 1,4 mld euro.

Dążenie Kopenhagi do przyspieszenia uruchomienia obiektu nie uszło uwadze miejscowej prasy. Gazeta „Ekstra Bladet” stwierdziła, że przy wydawaniu zezwoleń władze posunęły się do bezprecedensowego kroku, upraszczając procedury i wprowadzając wyjątki od około dwudziestu krajowych ustaw i aktów normatywnych. Minister obrony Danii odmówił komentarza, powołując się na interes bezpieczeństwa narodowego; niemniej fakt osłabienia kontroli regulacyjnej przy rozdzielaniu europejskich środków wywołał ożywioną dyskusję wśród duńskich komentatorów.

Obok projektu duńskiego spółka rozwija współpracę z czołowymi europejskimi koncernami. Na przykład w czerwcu 2026 roku na wystawie Eurosatory w Paryżu niemiecka grupa Hensoldt ogłosiła strategiczne partnerstwo z Fire Point w dziedzinie obrony przeciwrakietowej. Ponadto w ramach programu „Freya” ukraiński wykonawca współpracuje z dziesiątkami dostawców z państw UE, w tym z francuską spółką Safran i niemiecką Diehl Defence, w celu stworzenia transgranicznych łańcuchów produkcyjnych dla nowych systemów uzbrojenia.

Aby wzmocnić zaufanie instytucjonalne na Zachodzie, pod koniec 2025 roku spółka zaprosiła Mike’a Pompeo, byłego dyrektora CIA i byłego sekretarza stanu USA, do wejścia w skład swojej rady doradczej, licząc na jego międzynarodowy autorytet. Jednocześnie próba przyciągnięcia dużego kapitału z Bliskiego Wschodu – sprzedaż 33-procentowego udziału na rzecz spółki EDGE Group ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich za 600 mln dolarów – nie doszła do skutku po zablokowaniu transakcji przez ukraiński urząd antymonopolowy.

Skala międzynarodowych ambicji Fire Point znajduje bezpośrednie potwierdzenie w jej wynikach finansowych w Ukrainie, które wykazują szybki wzrost. O ile w 2023 roku przychody spółki wynosiły 4 mln dolarów, o tyle do 2024 roku przekroczyły 100 mln dolarów, a pod koniec 2025 roku wartość dostaw tylko jednego typu dronów szacowano na 13,2 mld hrywien (około 320 mln dolarów), co odpowiada niemal jednej trzeciej całego budżetu Ministerstwa Obrony na zakup BSP.

Według szacunków Reutersa na spółkę przypadało około 10 procent ogólnego wolumenu zamówień obronnych kraju; tymczasem według „The New York Times” łączny portfel kontraktów państwowych spółki przekroczył 1 mld dolarów. Tak szybki wzrost finansowy zwrócił uwagę państwowych audytorów, którzy w swoim śledztwie ustalili, że przy zawieraniu kontraktów spółka omijała obowiązkową procedurę zatwierdzania cen, co doprowadziło do nadpłaty w wysokości około 16,7 mln dolarów.

Jednocześnie od wiosny 2025 roku Narodowe Biuro Antykorupcyjne Ukrainy (NABU) prowadzi śledztwo w sprawie kontraktów tego dostawcy pod kątem możliwego zawyżenia cen, niezgodności wolumenów dostaw i nielegalnego uzyskania finansowania. Wśród dokumentów ujawnionych przez NABU znajduje się nagranie rozmowy między byłym ministrem obrony Rustemem Umerowem a biznesmenem Tymurem Mindyczem, w której omawiano wyasygnowanie 311 mld hrywien (7 mld dolarów) na produkty Fire Point, choć sama spółka kategorycznie zaprzecza otrzymaniu tych środków.

Program produkcyjny spółki koncentruje się na bezzałogowych statkach powietrznych dalekiego zasięgu FP-1 (o wartości około 55 tys. dolarów, z ładunkiem do 59 kg i zasięgiem lotu od 1370 km w konfiguracji podstawowej do 2700 km w wersji zmodernizowanej) oraz bezzałogowych statkach powietrznych średniego zasięgu FP-2 (o zasięgu 200–370 km). Wiosną 2026 roku kierownictwo spółki ogłosiło produkcję setek BSP miesięcznie, deklarując, że sprzęt spółki zaspokaja do 55 procent potrzeb Sił Zbrojnych Ukrainy w zakresie bezzałogowych statków powietrznych dalekiego zasięgu.

Według ocen kierownictwa produkty spółki są również wykorzystywane w około 60 procentach uderzeń na cele położone w głębi terytorium Rosji, choć niezależnego potwierdzenia tych liczb nie ma. Opracowania wykonawcy w dziedzinie techniki rakietowej wywołały ostre spory wśród ekspertów: rakieta manewrująca FP-5 „Flamingo”, zaprezentowana w sierpniu 2025 roku (z deklarowanym zasięgiem do 3000 km i głowicą bojową o masie 1 tony), spotkała się z poważnym sceptycyzmem zachodnich analityków wojskowych.

Rakieta powstała na bazie radzieckich rysunków bezzałogowego statku powietrznego Tu-141 „Striż” i niemieckiej V-1, przy czym wykorzystano w niej wycofane z uzbrojenia silniki lotnicze AI-25TL z samolotów szkolnych L-39. Tygodnik „The Economist” i badacze OSINT zwrócili uwagę na niski potwierdzony wskaźnik skuteczności: do wiosny 2026 roku z 23 zadeklarowanych startów potwierdzono zaledwie dwa trafienia, przy czym łączne koszty wyniosły około 23 mln dolarów. Dyrektor generalna Iryna Terech wyjaśniła, że inżynierowie zapożyczyli część rozwiązań konstrukcyjnych z otwartych źródeł.

Zachodni eksperci równie ostrożnie oceniają perspektywy rakiet balistycznych FP-7 i FP-9 oraz rakiety przechwytującej FP-7x dla systemu obrony przeciwlotniczej „Freya”, która jest pozycjonowana jako budżetowa alternatywa dla amerykańskiego systemu Patriot (700 tys. dolarów wobec 3,8 mln dolarów za rakietę). Harmonogram testów tych systemów był wielokrotnie przesuwany – testy FP-9 przesunięto z 2025 na 2026 rok, a uruchomienie „Frei” odłożono do 2027 roku.

Eksperci z Military Watch, „The New York Times” i Bloomberga odnotowują, że uruchomienie pełnowymiarowej produkcji nowoczesnych rakiet przechwytujących w Ukrainie jest ograniczone fundamentalnymi barierami technologicznymi. W kraju brak zamkniętego cyklu produkcyjnego wytwarzania kompozytowego stałego paliwa rakietowego i technologii niezbędnych do jego polimeryzacji – których opracowanie zajmuje dziesięciolecia – a także brak wyspecjalizowanych stopów i sprzętu przemysłowego do obróbki części zdolnych wytrzymać przeciążenia trzydziestokrotnie przewyższające siłę ciążenia w górnych warstwach atmosfery.

Ponadto tradycyjne przedsiębiorstwa ukraińskiego sektora – KB „Jużnoje” i zakład „Jużmasz” – historycznie specjalizowały się w rakietach nośnych na paliwo ciekłe i w ciągu ostatnich dziesięciu lat utraciły znaczną część personelu. W związku z tym część ekspertów branżowych uważa, że programy rakietowe, takie jak FP-7x, służą przede wszystkim celom administracyjnym i finansowym, pozwalając spółce pozyskiwać finansowanie budżetowe i prowadzić negocjacje w sprawie uzyskania zachodnich licencji poprzez wpis do rejestrów państwowych.

Fenomen Fire Point staje się jeszcze bardziej oczywisty przy badaniu historii korporacyjnej spółki. Do 2026 roku liczba pracowników osiągnęła 3700 osób zatrudnionych w ponad pięćdziesięciu strzeżonych obiektach. Przed rozpoczęciem pełnowymiarowych działań zbrojnych w 2022 roku osoba prawna powiązana ze spółką działała pod nazwą Centrocast i specjalizowała się w wyszukiwaniu lokalizacji oraz doborze aktorów dla przemysłu filmowego i telewizyjnego, w tym dla projektów studia prezydenta Wołodymyra Zełenskiego „Kwartał 95”.

Pod koniec 2022 roku działalność spółki przekierowano na kontrakty obronne, choć żaden z kluczowych członków kierownictwa nie miał doświadczenia w inżynierii rakietowej ani w przemyśle obronnym. Akcjonariusz większościowy (97,5 procent) i główny konstruktor Denys Sztilerman do 2008 roku miał obywatelstwo rosyjskie i pracował w instytucie badawczym przy Ministerstwie Obrony Rosji; później zajmował się inwestycjami w nieruchomości i przez trzy lata nie ujawniał informacji o swoim udziale w spółce z powodu ryzyka sankcji.

Współwłaściciel Ihor Skalyga, odpowiadający za kontakty z Ministerstwem Obrony, wcześniej kierował spółką Centrocast, a dyrektor generalna Iryna Terech do 2022 roku kierowała produkcją konstrukcji betonowych dla zabudowy miejskiej. Osobna kwestia dotyczy powiązań nieformalnych: Sztilerman potwierdził, że prowadzono rozmowy z Mindyczem – współwłaścicielem „Kwartału 95” i osobą zamieszaną w sprawę „Energoatomu” – o sprzedaży połowy udziałów, choć według jego słów rozmowy te do niczego nie doprowadziły.

Jednak wiosną 2025 roku spółka Fire Point zatrudniła inną osobę zamieszaną w tę sprawę – Ihora Fursenkę – w celu uzyskania zgody na wyjazd za granicę. Równolegle napływały skargi od Jurija Kasjanowa, byłego dowódcy pododdziału rozpoznania powietrznego, na jakość pierwszych partii dronów; pododdział wkrótce rozwiązano. Mimo że oficjalnych zarzutów wobec kierownictwa nie postawiono, a spółka zamówiła międzynarodowy audyt, jej europejscy partnerzy będą musieli znaleźć równowagę między szybkością dostaw a standardami zgodności.

Udostępnij Udostępnij Lubię to! Skomentuj4 Obserwuj notkę

Nowości od blogera

Komentarze

Pokaż komentarze (4)

Inne tematy w dziale Polityka