Właściwie nie miałem zamiaru pisać więcej na ten temat, ale po tym, jak:
- obejrzałem film "Gasland", Amerykanina Johna Foxa (o wydobyciu gazu z łupków w Stanach Zjednoczonych)
http://maciwoda.nowyekran.pl/post/15447,gasland-film-opowiadajacy-o-metodach-i-skutkach-wydobywania-gazu-z-lupkow-w-stanach-zjednoczonych
- przeczytałem kilku komentarzy pod dwoma notkami, jakie napisałem na ten temat na swoich blogach prowadzonych na Salon24 i Nowym Ekranie;
- oraz po tym, jak w różnych komentarzach nazywa się takich jak ja:
"dobrze poinformowanym przyjacielem Gazpromu"
http://Nathanel.nowyekran.pl/post/15903,lupki-i-zatruta-woda-czyli-drugi-katar#comment_122816
lub:
"agentami Moskwy i Berlina"
http://Nathanel.nowyekran.pl/post/15903,lupki-i-zatruta-woda-czyli-drugi-katar#comment_122845
doszedłem do wniosku, że moim obowiązkiem jest poruszyć ten temat tak głęboko, jak tylko jest to dla mnie dostępne.
Nauczony doświadczeniem, zacznę od wyjaśnienia swojego ogólnego stanowiska w tej sprawie:
1. Jestem zwolennikiem Agendy21, czyli zrównoważonego rozwoju, a więc uważam, że musimy rozwijać się tak, żeby naszych następców nie pozbawiać szans na życie w równoważnych warunkach.
2. Uważam, że wszystkie surowce kopalne powinny być wykorzystywane w najbardziej efektywny sposób, co oznacza, że surowce uważane dzisiaj za energetyczne powinny być surowcami dla przemysłu chemicznego.
3. Technologie wydobycia surowców kopalnych nie powinny zagrażać środowisku naturalnemu.
4. Surowce naturalne nie powinny służyć celom politycznym, a w szczególności, być przedmiotem niekontrolowanej wyprzedaży.
Mając powyższe na uwadze, zrozumiałem, że informacje jakimi nas karmią niedokształceni propagandyści z rządowych, zależnych od polityków i "niezależnych" środków masowej informacji należy sprawdzić i skonfrontować z informacjami płynącymi ze Stanów Zjednoczononych.
Taką okazją była analiza materiału podsuniętego mi przez Janusza z Gorzowa – Dziękuję.
Tym materiałem okazał się Raport:
Gaz łupkowy – Raport PKN "ORLEN" , Warszawa lipiec 2010
http://www.orlen.pl/PL/CENTRUMPRASOWE/Publikacje/Documents/gaz_lupkowy_www.pdf
Raport liczy aż 74 strony, wię pozwoliłem sobie skopiować z niego wszystkie najważniejsze, to znaczy – naistotniejsze, informacje, tj. te, które posłużyły mi do analizy.
Informacje grupowałem tematycznie. Cytaty napisane są kursywą (pismem pochyłym), a moje komentarze wyróżniłem kolorem niebieskim.
Najbardziej interesujące fragmenty Raportu:
--- Niniejszy raport jest pierwszą podjętą w Polsce próbą usystematyzowania dostępnejwiedzy i informacji na temat poszukiwań i wydobycia gazu łupkowego. Zależy namna przekazaniu wszystkim zainteresowanym rzetelnych i kompletnych informacji natemat gazu łupkowego i działalności PKN ORLEN na tym polu.
--- W pierwszej części raportu przedstawiona jest charakterystyka gazu łupkowego– pochodzenie geologiczne, technologia wydobywcza, parametry opłacalnościwydobycia oraz – co wzbudza w Polsce największe emocje i nadzieje – potencjalneskutki ekonomiczne i polityczne.
--- W raporcie wskazujemyzarówno na szanse jak i potencjalne bariery dla rozwojuposzukiwań gazu łupkowego w Polsce – natury geologicznej, ekonomicznej orazadministracyjnej.
Zwracam uwagę czytelników, że już na samym początku Raportu przemilczano barierę ekologiczną dla rozwoju poszukiwań gazu z łupków w Polsce.
--- Szczelinowanie hydrauliczne polega na wtłoczeniu do wybranej sekcji otworu
wiertniczego cieczy pod bardzo wysokim ciśnieniem, składającej się z nośnika
(głównie wody) z dodatkiem materiałów wypełniających szczeliny (głównie piaskuo odpowiednio dobranej granulacji i wytrzymałości mechanicznej) oraz dodatkówchemicznych(głównie celem poprawienia lepkości).
--- Na terenie Barnett Shale wykonano ponad 10000 otworów. Jeden odwiert poziomyprzypada średnio na zakres pola powierzchni od 24,3 do 64,7 hektarów. Barnett Shale zajmuje powierzchnię wynoszącą około 13000 km2, natomiast jego miąższość wynosi, w zależności od miejsca, od 30 do 185 metrów.
--- Etap laboratoryjny jest żmudny i kosztowny, ale przynosi efekty – w łupkach uzyskuje się precyzyjne rozłożone, koncentryczne strefy spękań o promieniu nawet 900 m (w piaskowcach do 200 m).
--- 8 otworów poziomych rozchodzących się z jednej lokalizacji umożliwia dostęp do złoża, które w klasycznej eksploatacji wymagałyby odwiercenia 16 otworów pionowych.
--- Jednakże należy zauważyć, że ze względu na bardzo niską przepuszczalność skał ilasto – łupkowych, odwierty poziome muszą być wykonywane z większym zagęszczeniem na powierzchni niż w przypadku eksploatacji złóż gazu konwencjonalnego. Przeciętne rozmieszczenie otworów poziomych na jednostkę powierzchni to 4–8 na 2,6 km2
--- W wyznaczonych lokalizacjach prowadzi się wiercenia otworów horyzontalnych planując w jednej lokalizacji od 4 do 8 otworów tworzonych zwykle parzyście w przeciwnych kierunkach do siebie.
--- Dzięki rozwojowi technologii odwiertów poziomych, wpływ pozyskiwania gazuz łupków na środowisko lądowe w regionie wydobycia jest o wiele mniejszy niżw przypadku pozyskiwania gazu konwencjonalnego.21 Devon Energy Corporationogłosiło, że wykorzystanie technologii odwiertów poziomych pozwala na zastąpienie3–4 otworów pionowych jednym poziomym.
W filmie nakręconym przez Internetową Niezależną Telewizję TV9, przedstawiciele firmy wydobywczej podkreślają kilkakrotnie, że zastosowana technologia pozwala wiercić poziomo do 3 km, co oczywiście wpłynie na zmniejszenie gęstości rozmieszczenia otworów pionowych.
Z posiadanych informacji wynika, że otwory pionowe będą pojawiać się co 5-6 km, a każdy otwór na powierzchni to podziemne pole produkcyjne o powierzchni 28,26 km2, tj. 2826 ha.
S = Pi*r^2 = 3,14*3 km^2= 28,26 km^2
Coś mi się jednak wydaje, że jestem super optymistą. Każdy kto ogląda zdjęcia lotnicze pól wydobywczych w USA (w filmie "Gasland") widzi, że gęstość otworów wydobywczych jest większa i przypomina to las po wyrębie
Jeszcze jeden wniosek, jaki nauswa się po przeczytaniu informacji o miąższości łupków. Jeśli strefy spękań mogą być w średnim ponad 10 razy większe niż miąższość łupków, to kto zagwarantuje, że podczas szczelinowania nie dochodzi do rozruszenia nieprzepuszczalnego plasta nad łupkami.
Zapraszam do następnej części, w której przeliczymy otwory na ilość chemii.
Cdn.
--- Do jednego otworu podczas zabiegu szczelinowania średnio wtłacza się od 7,5 do11,3 mln litrów płynu szczelinującego(co stanowi odpowiednik od 3 do 5 basenów olimpijskich) oraz od 450 do 680 ton piasku. Dla porównania jeden basen olimpijski mieści około 2,25 mln litrów wody
--- Lokalnie mogą wystąpić problemy z zaopatrzeniem w wymagane do szczelinowaniaobjętości wody.
--- Do płynu szczelinującego o regulowanych parametrach lepkości, wilgotności, ciężaru właściwego dodaje się w niewielkich ilościach (do kilku procent) odpowiednie substancje chemiczne umożliwiające poprawne wykonanie zabiegu. Jako materiał podsadzkowy (wypełniacz) zamiast piasku, stosować można również materiały ceramiczne, metalowe i plastikowe kulki oraz płyny polimerowe, które przekształcają się w siatkę splątanych włókien.
--- Po zakończeniu procesu szczelinowania, z otworu odbierany jest płyn szczelinującyi wykonywany jest test produkcyjny. Oprócz gazu ziemnego, przez jakiś czas, z odwiertu odbierany jest płyn poreakcyjny po zabiegu szczelinowania
---W celu wcześniejszego pozyskania wody, drążone są miejscowo studnie lub woda zostaje dowieziona ze źródła.
--- Firmy wydobywcze zapewniają, że nowoczesne metody szczelinowania hydraulicznego pozwalają na wydobycie gazu w sposób w pełni bezpieczny dla środowiska naturalnego.
Dodają również, że nie ma żadnych dowodów na to, że metoda ta w jakikolwiek sposób wpływa na zasoby wody pitnej.
Przeliczmy posiadane dane na ilość chemii jaka będzie wprowadzona do środowiska naturalnego.
7,5-11,3 mln litrów wody na otwór i kilka procent (przyjmijmy 5) chemikalii
7,5-11,3*10^6 * 5*10^-2 = 37,5-56,5*10^4 l = 375-565 m^3 chemikalii na jeden otwór
Nigdzie nie ma rezultatów badań, z których wynikałoby ile tych chemikaliów wraca z wodą szczelinującą, Nigdzie nie ma też informacji o tym, ile materiałów polimerycznych wprowadza się do ziemi zamiast piasku.
Jednak jak mantrę powtarza się informację, że firmy wydobywcze "zapewniają", lub że nie ma dowodów wpływu tej metody na środowisko naturalne.
A skąd mają mieć takie informacje jeżeli w Raporcie znalazłem mały rozdział poświęcony ochronie środowiska, a w nim zaskakująe, kuriozalne fakty.
Okazało się, że Amerykanie najpierw przystąpili do dziurawienia ziemi, a dopiero teraz, gdy ludzie zaczęli coraz głośniej protestować i skarżyć się na chemikalia w wodzie i w powietrzu przystąpili do jakiś tam badań. Można się o tym przekonać z następnej grupy cytatów:
1.4 Gaz z łupków – Wpływ wydobycia na środowisko naturalne
--- Firmy wydobywcze zapewniają, że nowoczesne metody szczelinowania hydraulicznego pozwalają na wydobycie gazu w sposób w pełni bezpieczny dla środowiska naturalnego.
Dodają również, że nie ma żadnych dowodów na to, że metoda ta w jakikolwiek sposób wpływa na zasoby wody pitnej.
---18 Marca 2010 r. U.S. Environmental Protection Agency ogłosiło rozpoczęcie badańnad wpływem wydobycia gazu z łupków na środowisko naturalne. Prace będądotyczyły głównie wpływu szczelinowania hydraulicznego, a w zasadzie wpływuśrodków chemicznych (wykorzystanych w procesie) na zasoby wody pitnej. Wedługprzedstawicieli agencji, badania mogą potrwać nawet dwa lata.
Podobne badania prowadzone są również przez The Energy and Commerce
Committee oraz Penn State University (raport końcowy w 2011).Obawy i wątpliwości wśród opinii publicznej dotyczące konsekwencji środowiskowych i zdrowotnych na skutek wykorzystania chemikaliów przy szczelinowaniu zaczynają rosnąć.
--- Jednocześnie potrzeba jeszcze 1–2 lat badań aby dokładnie określić ewentualne skutki.
Zapewne dlatego w senacie Stanu Pensylwania przygotowywana jest propozycja wprowadzenia rocznego moratorium na prowadzenie odwiertów gazowych na złożuMarcellus.
--- Dodatkowo, w chwili obecnej nie ma żadnych regulacji prawnych nakazujących korporacjom wydobywczym ujawnianie jakie dokładnie substancje chemiczne wtłaczają do otworów aby tworzyć szczeliny w skałach.
--- Zezwolenia – Operator musi uzyskać zezwolenie uprawniające do prowadzenia wszelkich prac poszukiwawczo–wydobywczych, w tym na wiercenie otworówwiertniczych. Do wniosku o udzielenie zezwolenia zazwyczaj należy dołączyć wynikiprzeprowadzonych studiów, analiz, projektów wiercenia oraz inne informacje techniczne. Zatwierdzenie pozwolenia może wymagać szczególnych działańdotyczących ochrony środowiska.
Wyżej pokazaliśmy, że do każdego otworu wprowadza się minimu 375-565 metrów sześciennych chemikalii, ale dla uzyskania zezwolenia na wykonanie takiego odwiertu nie wymaga szczególnych badań dotyczących ochrony środowiska.
Kto da gwarancję, że Amerykanie nie będą cisnąć na polskich polityków i urzędników, w celu "złagodzenia" polskich wymagań w tym zakresie.
Jeżeli Amerykanie się zorientowali, że chyba popełniono jakieś błędy przy tak lekceważącym podejściu do tego zagadnienia i dzisiaj proponuje się wprowadzenia moratorium na wykonanie wierceń na terytorium, które jest zapleczem zasobów wodnych dla Nowego Jorku, to chyba najwyższy czas bić na alarm i odsunąć od uprawiania propagandy pseudo "niezależne" środki informacji.
Znowu może się okazać, że ta "niezależność" dotyczyła rozumu, a nie podległości.
cdn
Inne tematy w dziale Technologie
