Przyjrzyjmy się zdaniu, które obiegło portale przy okazji relacjonowania listopadowej tragedii w Krakowie – „Michał Oksiński wyruszył 7 listopada przed południem z Ostrowca Świętokrzyskiego do Krakowa, gdzie w ciągu 4 minut i 28 sekund dokonał ataku na Rynku Głównym”.
W tym jednym, krótkim z pozoru komunikacie redaktorzy zdołali zmieścić aż dwa poważne błędy – rzeczowy oraz logiczno-językowy.
Po pierwsze: fałsz faktograficzny.
Z rzetelnych rekonstrukcji zdarzeń (choćby tych opublikowanych przez Onet tuż po tragedii) wiemy dokładnie, jak wyglądał przebieg tamtych minut. Na samym Rynku Głównym – gdzie padły śmiertelne strzały i gdzie zginęło sześć osób – sprawca przebywał dokładnie 2 minuty i 18 sekund. Pozostałe 2 minuty i 10 sekund to już nie atak na Rynku, lecz szaleńcza ucieczka ulicami Grodzką i Stradomską aż do momentu obezwładnienia zamachowca przy ulicy Dietla. Wrzucenie całego tego rajdu do jednego worka i podpisanie go etykietą „atak na Rynku Głównym” jest przekłamaniem. Kto nie zna szczegółowego kalendarium, odnosi wrażenie, że krwawa strzelanina na płycie Rynku trwała blisko pięć minut.
Po drugie: językowy brak logiki.
Cóż bowiem znaczy po polsku zwrot „w ciągu 4 minut i 28 sekund dokonał ataku”? Literalnie czytając to zdanie, dowiadujemy się, że zamachowiec wjechał na Rynek Główny, przez ponad cztery minuty stał bezczynnie, zastanawiał się lub ładował broń, i dopiero po upływie tego czasu przystąpił do ataku.
Aby w pełni dostrzec absurd tej redakcyjnej kalki, przenieśmy ją na grunt historii. Gdybyśmy napisali, że „Hitler w ciągu miesiąca dokonał ataku na ZSRR”, każdy zrozumiałby to zgodnie z regułami polszczyzny – wódz III Rzeszy przez miesiąc planował operację, gromadził dywizje i zwlekał z rozkazem, po czym 22 czerwca 1941 roku rozpoczął inwazję. Nikomu przy zdrowych zmysłach nie przyszłoby do głowy, że cała wojna niemiecko-sowiecka trwała miesiąc – bo trwała przecież niemal cztery lata. Dokładnie ten sam błąd popełniają dziennikarze piszący o krakowskiej tragedii – mylą czas trwania zdarzenia z czasem potrzebnym na jego rozpoczęcie.
Podajmy drugi przykład, tym razem sportowy – „drużyna w ciągu 15 minut dokonała ataku na bramkę przeciwnika i zdobyła 3 bramki”, brzmi to co prawda nieco zgrabniej, ale wciąż niezbyt logicznie. Po pierwsze – nie był to jeden atak, lecz co najmniej trzy osobne akcje bramkowe. Po drugie – całe to oblężenie trwało kwadrans. Po polsku należałoby zatem powiedzieć – „zespół podczas zmasowanych ataków w kwadrans zdobył 3 bramki”.
Wracając zaś do krakowskiej depeszy – wystarczyło odrobinę redakcyjnej staranności, aby zapisać prawdę jasno, precyzyjnie i po polsku – „Cały rajd zamachowca trwał 4 minuty i 28 sekund, z czego sam atak na Rynku Głównym – 2 minuty i 18 sekund”. Proste?
Jednak w mediach większość informacji została zredagowana poprawnie.


Komentarze
Pokaż komentarze