Wydział I PAN
Ostatnio głośno było w mediach za sprawą kuriozalnego raportu Polaków portret własny, które okazało się wielkim błędem.
Ale czy to jedyne usterki popełniane w istotnych pracach?
Nie, bowiem sporządziłem wykazy błędów w poniższych dziełach:
– Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, 1997,
– Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem, Władysław Kopaliński, Warszawa 2000,
– Biała Księga w sprawie reform polskiego wymiaru sprawiedliwości, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Warszawa 2018,
i NIKT nie zajął się powyższymi tematami, mimo dostrzeżenia kilkuset usterek, co oznacza całkowity brak zainteresowania zgłaszanymi błędami i sugerowanymi zmianami.
– Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, 1997,
– Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem, Władysław Kopaliński, Warszawa 2000,
– Biała Księga w sprawie reform polskiego wymiaru sprawiedliwości, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Warszawa 2018,
i NIKT nie zajął się powyższymi tematami, mimo dostrzeżenia kilkuset usterek, co oznacza całkowity brak zainteresowania zgłaszanymi błędami i sugerowanymi zmianami.
Poniżej zamieszczam analizę teksu pracy doktorskiej lubianego polonisty, znanego jako Mistrz Polskiej Ortografii. Praca ta liczy 473 strony. Ze względów organizacyjnych przejrzano jedynie 29 stron (6% objętości tekstu): strona tytułowa, spis treści, wstęp oraz cały rozdział I - Doba staropolska. Podczas szczegółowej analizy stwierdzono w tym fragmencie aż 321 błędów.
Dostrzeżono:
– błędy merytoryczne i faktograficzne,
– błędy językowe, stylistyczne i składniowe,
– błędy edytorskie i bibliograficzne,
– błędy składu tekstu oraz typograficzne.
Przyjęto zasadę stosowaną również w szkolnej korekcie prac uczniowskich: każdą odrębną usterkę zaznaczano i liczono osobno niezależnie od liczby wystąpień. Wszystkie stwierdzone usterki zostały zaznaczone w tekście na czerwono i omówione.
Gdyby uczeń zawodu ułożył bryt tapety odwrotnie lub zamontował gniazdko elektryczne zbyt blisko prysznica, nie otrzymałby świadectwa czeladniczego ani certyfikatu kwalifikacji?
Gdyby aktor spojrzał prosto w obiektyw kamery, reżyser musiałby natychmiast zarządzić powtórzenie ujęcia?
Gdyby chirurg pomylił strony i zamiast lewego kolana zoperował prawe, straciłby prawo do wykonywania zawodu i stanął przed sądem?
Gdyby inżynier zmienił projekt bez ponownego przeliczenia obciążeń, doprowadzając do katastrofy, odebrano by mu licencję zawodową?
Gdyby farmaceuta pomylił gramy z miligramami przy przygotowywaniu leku, zostałby natychmiast zdyskwalifikowany zawodowo za narażenie życia pacjenta?
W każdej innej dziedzinie rażące niedociągnięcia dyskwalifikują dzieło i wymagają poprawy. Dlaczego zatem w pracach naukowych i wydawnictwach toleruje się setki błędów na kilkudziesięciu stronach?
Gwoli przypomnienia:
Dywiz (-) bez spacji: Skłodowska-Curie, show-business;
półpauza (–) bez spacji: zakresy, np. XII–XIV w., 1939–1945, strony 10–15; półpauza (–) ze spacjami: kierunki, np. Gdańsk – Gdynia; warianty, np. grillowanko – grylowanko, Nevada – Newada; relacje, np. mecz Polska – Ukraina.
Niekonsekwencja stosowania powyższych zasad oraz czcionki prostej i kursywy tworzy wrażenie niedopracowanego brudnopisu.
Strona 1
Ortografia polska od II połowy XVIII wieku do współczesności.
Kodyfikacja, reformy, recepcja
Rozprawa doktorska
napisana pod kierunkiem prof. zw. dr. hab. Edwarda Polańskiego
Uniwersytet Śląski w Katowicach
2011 r.
Bardziej dostojną formą jest samotne 2011, zwłaszcza, że Autor stosuje zapis Warszawa 2000 (str. 9) czy Poznań 1995 (str. 13).
1 błąd
Strona 2
że zacznę się zajmować ortografią naukowo i kiedyś;
że potrafię się zmierzyć z trudną materią
W mowie potocznej i tekstach niższej rangi oraz w zdaniach pytających, kolejność się – czasownik (choć nie tylko) nie dziwi, jednak w monografii naukowej razi brak dyscypliny stylistycznej. Autor utworzył, co jest plusem, znacznie więcej zdań o właściwszym szyku, czyli określenie – się (np. pisząc na tej samej stronie mój sukces przerodzi się), jednak w swojej pracy zaserwował czytelnikowi wiele omówionych potknięć.
W starannej polszczyźnie naukowej szyk wyrazów pełni funkcję ściśle porządkującą, dlatego rażąca jest sytuacja, gdy w obrębie jednej rozprawy Autor miesza dwa różne rejestry języka.
Inne przykłady ze s. 1–29:
dobrze się stało, zaczęli się posługiwać, odważono się wprowadzić – s. 10;
może się reguł pisowniowych wyuczyć, nie wszyscy się do tego garną, wydawało mi się ważne – s. 12;
które się nie zmieniły – s. 16;
nietrudno się domyślić, w której się przechowały – s. 20;
częściowo to się udało – s. 22;
mogło się równać ekskomunice – s. 26;
nie chciał się wzorować – s. 29, choć znacznie więcej jest przykładów na popierany przeze mnie szyk.
12 błędów
jaką jest historia ortografii, i przygotuję kiedyś na ten temat wartościową publikację naukową
Jednak nie Autor powinien już na wstępie sugerować czytelnikom swą doskonałość, zwłaszcza w świetle poniższych uwag...
Z góry pozytywnie ocenia przedstawianą (swoją – sic!) publikację, zamiast pozostawić jej ocenę czytelnikom. W pracy naukowej bardziej stosowna byłaby neutralna zapowiedź przyszłego opracowania, zatem więcej pokory!
1 błąd
Strona 3
SPIS TREŚCI:
Zbędny dwukropek.
1 błąd
ok. poł. XII wieku do przełomowych dziesięcioleci XV i XVI wieku zabytki piśmiennicze okresu XII-XIV wieku
Brak konsekwencji – w pracy zastosowano 4 razy poł., ale wiele razy pełne słowo; pisano także zamiennie wieku i w. zamiast wyłącznie w. po liczebnikach rzymskich; zbędne okresu, zatem – zabytki piśmiennicze XII-XIV w.
4 błędy
Adaptacja alfabetu łacińskiego do potrzeb systemu fonetyczno-fonologicznego polszczyzny(grafia złożona...
Brak spacji (na s. 17 identycznie!).
1 błąd
Traktat ortograficzny Jakuba Parkoszowica (1440 r.)
Bardziej elegancko 1440.
1 błąd
2. Doba średniopolska (od początków XVI wieku do ósmego dziesięciolecia XVIII wieku) 29
Błąd numeracji, powinno być 30.
1 błąd
Strona 4
od ósmego dziesięciolecia XVIII wieku do r. 1939
Przed liczbą użyto skrótu r. (w takim przypadku stawiamy pełne słowo roku; korzystniej stawiać po liczbie); zatem – od ósmego dziesięciolecia XVIII w. do 1939 roku (albo bez roku); nieopodal jest zapis przygotowane w 1830 roku.
2 błędy
1.1. Odradzanie się oświaty i kultury; powołanie Komisji nad Edukacją Młodzi Szla-
1.4. Powstanie Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie jako ośrodka pracy na-
W spisie treści wielokrotnie teksty tytułów zachodzą na kolumnę z numerem strony.
11 błędów
1.7. „Krityczny rozbiór niektórych prawideł Rozpraw i wniosków Deputacyi z 1830 roku” ks. Xawerego Franciszka Malinowskiego
Skoro tytuł napisano kursywą, to zbędne cudzysłowy; imiona uwspółcześniamy, czyli zapisujemy według dzisiejszej ortografii; zatem piszmy Maria (nie Marja) Konopnicka oraz raczej ks. Ksawery (nie Xawery) Franciszek Malinowski; ponadto niekonsekwencja na str. 80 (odwrócone imiona): Franciszka Xawerego Malinowskiego; Wikipedia oraz niektóre biblioteki podają Franciszek Ksawery Malinowski.
1.8. Hieronima Feldmanowskiego „Przyczynek do historyi sporów o pisownią Pana Prof. L. Rzepeckiego”
Niekonsekwencja w zapisie tytułów sąsiadujących podrozdziałów: w 1.7 tytuł dzieła zapisano kursywą i umieszczono przed nazwiskiem autora, natomiast tuż poniżej, w 1.8, tytuł zapisano pismem prostym (tu stosuję konwencję odwrotną) i umieszczono po nazwisku autora; w obu przypadkach należy zachować jednolitą konwencję (tytuły dzieł należy pisać kursywą i bez cudzysłowu).
4 błędy
Strona 5
Zapędy kodyfikacyjne w sprawach ortografii
Zbyt potoczne zapędy, raczej ambicje albo dążenia.
1 błąd
Powołanie Akademii Umiejętności [...] w
Niemal na każdej stronie na końcu wiersza jest pojedyncza litera, co jest usterką.
37 błędów
1.2 Zjazd Rejowski we Lwowie w 1906 roku (ostateczny triumf joty)
Skoro praca dotyczy staropolszczyzny, to ukłonem byłoby zastosowanie również poprawnego obecnie terminu tryumf, który lepiej współbrzmiałby z historycznym charakterem opracowania.
1 błąd
Zasady pisowni polskiej przyjęte na walnym administracyjnym posiedzeniu Akademji Umiejętności d. 17 lutego 1917 r.
Skoro w spisie oraz w dalszej części (poza cytatami) stosujemy Akademia – Akademii oraz współczesny styl, to nie ma miejsca na archaizmy, także d. (dnia), zbędne r.; zatem jednak – Zasady pisowni polskiej przyjęte na walnym administracyjnym posiedzeniu Akademii Umiejętności 17 lutego 1917.
3 błędy
1.5 Obrady przedstawicieli nauki i stowarzyszeń społecznych w sprawie ujednolicenia zasad pisowni polskiej (4-5 stycznia 1918 r.)
1.6 Uchwalenie Głównych zasad pisowni polskiej przez Akademię Umiejętności w Krakowie w 1918 roku
W dwóch kolejnych tytułach podrozdziałów zastosowano niejednolitą pisownię r. – roku; ponadto pomiędzy dniami wstawiamy półpauzę.
2 błędy
1.9 Krytyka dotychczasowej pisowni na II Ogólnopolskim Zjeździe Polonistów w 1930 roku. Pod ostrzałem poprawione IX i X wydanie...
Zbyt publicystyczne i rewolucyjne Pod ostrzałem, zatem –
1.9. Krytyka dotychczasowej pisowni na II Ogólnopolskim Zjeździe Polonistów w 1930 roku oraz krytyka poprawionego IX i X...
1 błąd
Strona 6
1.10 Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego wchodzi do gry. Powołanie do życia Komitetu Ortograficznego Polskiej Akademii Umiejętności. Rozpoczęcie dwuletniej pracy nad reformą pisowni polskiej w latach 1934-1936
Użycie potocznego, publicystycznego zwrotu wchodzi do gry w tytule podrozdziału oraz niefortunne dwuletniej, skoro liczby na to wskazują; oczywistość do życia, lata z półpauzą; zatem –
1.10 Rola Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w procesie reformy. Powołanie Komitetu Ortograficznego Polskiej Akademii Umiejętności i jego działalność w latach 1934–1936.
4 błędy
1.16 Zmiana instytucji zwierzchniej nad sprawami nauki i oświaty po drugiej wojnie światowej. Powstanie Ministerstwa Oświaty. „Memoriał: w sprawie konieczności uporządkowania obowiązujących zasad pisowni oraz dokonania częściowej jej reformy”. Powołanie Komisji Kultury Języka Komitetu Językoznawczego PAN
Tytuł dokumentu Memoriał: w sprawie konieczności uporządkowania obowiązujących zasad pisowni oraz dokonania częściowej jej reformy włączono w środek obszernego tytułu podrozdziału, pomiędzy dwa jego zdania, co jest zaskakujące; ponadto tytuł dokumentu wyróżniono cudzysłowem, lecz zgodnie z przyjętą w pracy umową powinien być zapisany kursywą, bez cudzysłowu (tu moja odwrotna konwencja); niestety, na s. 209 podano nieco inny tytuł, zawierający zasad pisowni polskiej, zatem należy ustalić, która z obu wersji jest oficjalnym brzmieniem tytułu tego dokumentu.
3 błędy
1.18 Memoriał Ministerstwa Oświaty (l.dz. SSN/856/61) w sprawie ortografii polskiej. Przygotowanie i wydrukowanie XIII wydania Pisowni polskiej PAN w 1963 roku. Cofnięcie zgody na kolportaż po informacjach w prasie
Zbędny numer kancelaryjny w tytule podrozdziału; powinien zostać podany w tekście lub przypisie, jeśli jest potrzebny do identyfikacji dokumentu.
1 błąd
1.19 Propozycji zmian pisowni w XIII wydaniu Pisowni polskiej
Jednak Propozycje; niewłaściwy podział tytułu na dwa wiersze, skoro jest miejsce na cały tytuł w jednym wierszu.
2 błędy
Strona 7
1.25 Zmiana pisowni niektórych wyrazów i wyrażeń zaakceptowanych przez Radę Języka Polskiego w latach 1998-2011
1.1.25. Powrót do pisowni z łącznikiem nazw miejscowych dwuwyrazowych
(np. Piwniczna Zdrój, Warszawa-Okęcie, Katowice-Bogucice)
1.2.25. Propozycje poprawek do ortografii Komisji Ortograficzno-Onomastyczno w latach 2003-2005 w całości… odrzucone na posiedzeniu plenarnym Rady Języka Polskiego w 2005 roku
1.3.25. Problem pisowni cząstki -by ze spójnikami i partykułami (omówiony przez Komisję Ortograficzno-Onomastyczną)
Półpauzy powinny być pomiędzy latami; błędna numeracja podpunktów:
zamiast 1.1.25., 1.2.25., 1.3.25. powinno być odpowiednio 1.25.1, 1.25.2, 1.25.3 (bez końcowych kropek) zgodnie z hierarchią numeracji; powinno być Piwniczna-Zdrój; na s.260 napisano odwrotnie nazwę komisji – Komisja Onomastyczno-Ortograficzna; zbędny wielokropek (niepotrzebnie rozstrzelony) po całości (w rozprawie doktorskiej niewłaściwe jest używanie interpunkcji do wyrażania emocji, zwłaszcza w tytułach).
11 błędów
Dlaczego nie można znieść rozróżnienia rz i ż , ó i u, ch i h?
Brak spacji po ż; zbyt potoczne znieść, zatem –
Dlaczego nie można zrezygnować z rozróżnienia rz i ż, ó i u, ch i h?
2 błędy
Dlaczego lampa Aladyna i toreador (a nie: lampa Alladyna i torreador)?
Ongiś pisano na maszynach do pisania, zatem stosowano dwukropek po nie, teraz, kiedy można stosować kursywę, to dwukropek jest zbędny, wszak po nim mamy wyraz pisany odmienną czcionką; ponadto kolejny błąd, bowiem spójnik i w ostatniej parze wyrazów powinien być także odmienną czcionką.
2 błędy
Z Jakiem czy z Jacques’em?
Litery z powinny być tą samą czcionką co imię, bowiem należą do przykładu (narzędnik).
1 błąd
ale: mass media (a nie: mass-media), espresso (a nie: expresso)
Zbędne dwukropki.
3 błędy
9. Kłopoty z partykułą -że, czyli Przystrzyżżeż mnie, Kasiu; Ożeż ty, draniu
Niezgodność w tytule – zapowiedziano partykułę -że, lecz oba przytoczone przykłady zawierają formę -żeż; ponadto nieuzasadnione użycie wielkich liter na początku przykładowych fraz wplecionych w tytuł.
3 błędy
Strona 8
12. Zagranica, ale: za granicą; na co dzień (a nie: na codzień)
Zbędne dwukropki, zamiast średnika powinien być przecinek.
3 błędy
13. E-polszczyzna i eeee… polszczyzna. Internet czy internet? SMS czy sms? E-zakupy, InterCity, lumpex, „Sok z Czarnej Porzeczki”
Niestandardowo rozstrzelony wielokropek (eeee… zamiast eeee...) – brak uzasadnienia dla takiego rozwiązania w tekście naukowym; ponadto niekonsekwentnie zastosowano cudzysłów w przykładzie „Sok z Czarnej Porzeczki”, bowiem na s. 312 podano szereg podobnych przykładów, jednak bez cudzysłowów.
2 błędy
Strona 9
Wtedy to ukazały się dwie ważne, pionierskie pozycje leksykograficzne
Przymiotniki ważne i pionierskie są równorzędnymi określeniami rzeczownika pozycje, więc przecinek jest zbędny.
1 błąd
zawierające sporo rozdziałów traktujących o „pisowni i znakach
pisarskich”, dopuszczone przez Komisję Edukacji Narodowej
Zbędny cudzysłów – nie jest to ani tytuł, ani nazwa własna, ani cytat.
1 błąd
A Doba staropolska (około połowy XII wieku do przełomowych
Brak kropki po A, choć jest po B, C itd.
1 błąd
Inni ramy czasowe ustalał prof. Tadeusz Lehr-Spławiński
Jednak inne, skoro ramy.
1 błąd
(„od romantyków do czasów najnowszych)
Brak kończącego cudzysłowu.
1 błąd
Strona 10
chrześcijaństwo przyszło do nas z tamtych rejonów świata, a nie ze Wschodu
Jednak wschodu, bowiem to strona świata, nie znaczenie polityczne.
1 błąd
Po upadku powstania styczniowego rusyfikacja rosyjskiej części Polski przybrała rozmiary dotąd niespotykane i odkurzono wtedy pomysł wprowadzenia w polskim szkolnictwie tzw. polskiej grażdanki. W 1865 roku ukazał się nawet tym pismem Elementarz dla dzieci wiejskich autora Piotra Dubrowskiego...
Trafniejsze – ziemie polskie pod zaborem rosyjskim zamiast rosyjska część Polski; niefortunne określenie odkurzono, raczej powrócono wówczas do pomysłu; niezręczne tym pismem i zbędne autora (oczywistość), raczej (stosuję odwrotną konwencję pismo proste – kursywa) – Elementarz dla dzieci wiejskich Piotra Dubrowskiego, drukowany grażdanką...
4 błędy
Polskojęzyczne podręczniki dla klasy I szkoły elementarnej w Królestwie Polskim drukowane grażdanką, Kraków 2006, passim.
Zgodnie ze zwyczajem – jednak kursywą passim (stosuję odwrotną konwencję).
1 błąd
Strona 11
przez wprowadzenier do obiegu
Jednak wprowadzenie.
kwestie zpisywania po polsku wyrazów
Raczej zapisywania.
Omówieniu publikacji zawiązanych z grafią XVI wieku
Jednak związanych.
3 błędy
Taka sytuacja trwać będzie właściwie nieprzerwanie do pierwszych Bilsko 40 latach XX stulecia.
Zapewne do pierwszych blisko 40 lat XX stulecia.
2 błędy
Strona 12
Za prof. Janem Tokarskim powtórzę zaś, iż są w niej „i słowa mieniące się pełnią barw, i działające jak słota jesienna”, a wyrazy ortografia i pisownia zaś „nie budzą nastrojów podniosłych (można by ich barwę emocjonalną zestawić z dokuczliwością uwierania buta)”.
Zbyt wiele zaś, cytaty powinny być bez cudzysłowów i innym krojem pisma.
3 błędy
poznania pisowni swojego języka
To prawda… ortografia nie jest nauką
Brak kropki kończącej zdanie (a nawet akapit) po języka oraz rozstrzelony wielokropek.
2 błędy
a co wydawało mi się ważne odnotowania, trafiło do aneksu.
Potoczne, raczej ważne do odnotowania albo godne odnotowania (ewentualnie zauważenia).
1 błąd
Strona 13
ok. poł. XII wieku do przełomowych dziesięcioleci XV i XVI wieku
Zwykle Autor pisał całe słowo połowa (brak konsekwencji); korzystniej pisać w.
3 błędy
w „Żywocie św. Wojciecha”
Napisano pismem prostym (u mnie odwrotna konwencja), zatem skoro przyjęto kursywę dla tytułów, to bez cudzysłowów.
1 błąd
W źródłach łacińskich pojawiała się różne nazwy
Jednak pojawiały.
1 błąd
Strona 14
Jak wiadomo, chrześcijaństwo przyszło do Słowian także ze Wschodu. Gdyby więc i Polska przyjęła je z Bizancjum, nasze pismo musiałoby zostać oparte na alfabecie greckim, bardziej fonetycznym, a więc lepiej przystosowanym do zapisów wielu głosek. Jak wiadomo, dla Greków wzorem było pismo fenickie, przyjęli z niego bez zmian litery spółgłosek mocnych.
Wysyp pretensjonalnego Jak wiadomo oraz więc; raczej wschodu (kierunek świata), do pominięcia więc i, brak zaimka przed przyjęli, zatem –
Chrześcijaństwo przyszło do Słowian także ze wschodu. Gdyby Polska przyjęła je z Bizancjum, nasze pismo musiałoby zostać oparte na alfabecie greckim – bardziej fonetycznym, a tym samym lepiej przystosowanym do zapisu wielu głosek. Dla Greków wzorem było pismo fenickie, z którego przyjęli bez zmian litery spółgłosek mocnych.
6 błędów
O fenickim pochodzeniu alfabetu greckiego wspomina Herodot, pisząc o grammata fojnkeia, czyli literach greckich
Jednak grammata phoinikeia (ph = f, i = j oraz brak środkowego i), ponadto fraza oznacza dosłownie litery (pismo) fenickie, nie greckie, bowiem phoinikeia pochodzi od Fenicja (Phoinike); wyjaśnienie, że to są litery greckie jest zdumiewającym zaprzeczeniem sensu wypowiedzi Herodota; jest to zatem nie tylko błędne tłumaczenie, lecz także wewnętrzna sprzeczność wywodu: Autor przywołuje tekst Herodota jako świadectwo fenickiego pochodzenia alfabetu greckiego, po czym sam uzasadnia przytoczone określenie w sposób, który temu zaprzecza!
5 błędów
Strona 15
Pismo cyrylickie stało się ostatecznie podstawą alfabetu rosyjskiego, ukraińskiego, białoruskiego, bułgarskiego, serbskiego i macedońskiego, a także częściowo ormiańskiego i gruzińskiego.
Niestety nie! – cyrylica nie stała się podstawą alfabetu ormiańskiego ani gruzińskiego; oba alfabety powstały niezależnie od cyrylicy, bowiem datowane są na początek V wieku, a więc kilka stuleci przed powstaniem cyrylicy.
2 błędy
Grek św. Konstanty zwany Cyrylem, który wraz bratem Metodym postanowił zapisać
Brak przecinka przed zwany, brak spójnika z oraz kłopot z liczbą mnogą i wtrąceniem, zatem proponuję dwie wersje –
Grek św. Konstanty, zwany Cyrylem, który wraz z bratem Metodym postanowili zapisać – jeśli podmiotem jest Cyryl wraz z Metodym, właściwa jest liczba mnoga;
Grek św. Konstanty, zwany Cyrylem, który (wraz z bratem Metodym) postanowił zapisać – jeśli wraz z bratem Metodym potraktować jako wtrącenie, zatem można pozostawić liczbę pojedynczą postanowił.
3 błędy
Pierwszy alfabet słowiański, oparty został ma przestylizowanej minuskule
Zbędny przecinek oraz powinno być na.
2 błędy
nazwanego na cześć jego twórcy, apostoła Słowian św. Cyryla cyrylicą. (albo
azbuką).
Zbędna pierwsza kropka, brak przecinka po Cyryla; właściwszy szyk – nazwanego cyrylicą (albo azbuką) na cześć jego twórcy, apostoła Słowian św. Cyryla.
2 błędy
Strona 16
Wreszcie w połowie XVI wieku litera i, oznaczająca do tej pory zarówno samogłoskę, jak i półsamogłoskę. zostaje rozróżniona na i oraz j.
Zamiast kropki powinien być przecinek
1 błąd
oraz spółgłoski ˇr będącej kontynuującą dawnego prasłowiańskiego ´r, które w polszczyźnie
Jednak będącej kontynuacją dawnego prasłowiańskiego.
1 błąd
Najwięcej kłopotu przysparzała średniowiecznym skryptorom palatalność polskich spółgłosek (jak wiadomo w języku łacińskim była ona cechą artykulacyjną nieistotną).
Powinien być przecinek (jak wiadomo, w języku łacińskim...) albo – skoro informacja jest w nawiasie – wystarczy (w języku łacińskim...).
1 błąd
Strona 17
Np. przykład literą s oznaczano
Podwójny przykład; raczej Np. literą s oznaczano (ale rozpoczynanie zdania od skrótu jest nieeleganckie) albo właściwiej – Na przykład literą s oznaczano.
1 błąd
Tytuł podrozdziału – Adaptacja alfabetu łacińskiego do potrzeb systemu fonetyczno-fonologicznej polszczyzny(grafia złożona i grafia niezłożona, zabytki piśmiennicze okresu XII-XIVwiek)
Powinno być do potrzeb systemu fonetyczno-fonologicznego polszczyzny; brak dwóch spacji (przed nawiasem i po XIV), zbędne okresu i błędna deklinacja wiek zamiast wieku), błędny dywiz zamiast półpauzy XII–XIV i jest to ogólna bolączka całej pracy doktorskiej Mistrza Ortografii; obie grafie można połączyć, zatem – Adaptacja alfabetu łacińskiego do potrzeb systemu fonetyczno-fonologicznego polszczyzny (grafia złożona i niezłożona, zabytki piśmiennicze XII–XIV w.).
Uwaga: W spisie treści tytuł podrozdziału zapisano systemu fonetyczno-fonologicznego polszczyzny, natomiast na s. 17 występuje błędna forma systemu fonetyczno-fonologicznej polszczyzny; zastanawiające jest ponadto, że w obu miejscach powtórzono ten sam błąd typograficzny (brak odstępu przed nawiasem polszczyzny(grafia), natomiast inne błędy nie są identyczne.
7 błędów
połączenie dwóch głosek: an, am, en, am, em, um.
Dwukrotnie zapisano am.
1 błąd
Tradycji historii kultury o światy. Studia ofiarowane Jerzemu Kukulskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin i czterdziestą pracy naukowej
Pierwsze słowo należy do tytułu, więc powinno być napisane tą samą czcionką co jego pozostała część; usterka w wyrazie oświaty oraz powinien być przed nią spójnik i, ponadto pominięto początkowe Z; zatem –
Z tradycji historii kultury i oświaty. Studia...
Uwaga: zaskakujące, że identyczne błędy występują również na s. 335, co wskazuje na powielenie tego samego niefortunnego zapisu.
4 błędy
Strona 18
zamiast ć, dz, dź, rz pisano t, z, d, r, np. Chotan = Chocian, Deuentliz – Dziewiętlic, Krisan = Krzyżan
W zapisie Chotan = Chocian litera t zastępuje dzisiejszą całą miękką sylabę ci, a nie – jak sugerowano – jedynie spółgłoskę ć.
Z kolei w nazwie Deuentliz = Dziewiętlic nagłosowa litera d, której nie wymieniono, oddaje całą współczesną frazę dzi, natomiast wygłosowe z, o którym w ogóle nie wspomniano, reprezentuje spółgłoskę c.
Wreszcie w przykładzie Krisan = Krzyżan znak s odpowiada dzisiejszej spółgłosce ż, nie zaś dwuznakowi rz.
Jeśli Autor koniecznie chciał wykazać brak liter dla ć, dz, dź, rz, musiałby dobrać zupełnie inne przykłady źródłowe.
Ponadto występuje niekonsekwencja znaków – zastosowanie dwóch różnych separatorów relacji wewnątrz jednego nawiasu: pierwsza i trzecia para mają znak równości (=), natomiast środkowa ma półpauzę (–).
Reasumując: podane trzy pary przykładów w żaden sposób nie ilustrują zapowiadanych czterech zmian graficznych, co podważa merytoryczną spójność całego wywodu. Jest to zatem całkowita porażka logiczna, merytoryczna i edytorska.
Aby istotnie trzy pary nazw miały być właściwie opisane, należałoby napisać – Zamiast dawnych t, d, s obecnie piszemy ci, dzi, ż (np. Chotan = Chocian, Deuentliz = Dziewiętlic, Krisan = Krzyżan).
8 błędów
Strona 19
Ważny dla średniowiecznego piśmiennictwa z grafią niezłożoną polskiego pozostaje
Niestaranność, powinno być – Ważny dla średniowiecznego piśmiennictwa polskiego z grafią niezłożoną pozostaje.
1 błąd
Literę u wykorzystywano wtedy, gdy zapisywano coś na pergaminie lub papierze, literę v – kiedy ryto w kamieniu.
Autor opisuje realia powstania Księgi henrykowskiej (ok. 1270, rękopis pergaminowy); pisanie o używaniu papieru w ówczesnej Polsce jest zatem nieporozumieniem – nie znamy żadnego zachowanego na ziemiach polskich zapisu w języku polskim na papierze z XIII w.
1 błąd
Zawiera ona bowiem pierwsze zdanie w języku polskim: Daj, ać ja pobruczę, a ty pociwaj (w innej zapisanej wersji Daj, ać ja pobruszę, a ty pocziwaj albo Day ut ia pobrusa a ti poziwai).
Jednak poczywaj (w transkrypcji Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj; Archiwum Państwowe w Poznaniu).
1 błąd
Żona Boguchawa stała przy żarnach mieląc. Litując się nad nią, mąż jej,
Boguchaw, mówił
Poprawnie Boguchwał; brak przecinka przed mieląc.
3 błędy
Strona 20
właśnie w Brukalicach, stoi pomnik (wybudowany w 1970 r.), a umieszczona
na nim specjalna tablica informuje o tym doniosłym wydarzeniu)
Brak drugiego lewego nawiasu; nawiasy są nawet zbędne, zatem –
właśnie w Brukalicach stoi pomnik wybudowany w 1970 r., a umieszczona na nim specjalna tablica informuje o tym doniosłym wydarzeniu.
2 błędy
(księga, w której się przechowały, była wcześniej własnością biblioteki klasztoru Benedyktynów na Łysej Górze w Górach Świętokrzyskich. [...] do Warszawy trafiły one z biblioteki klasztoru na Łysej Górze w Górach Świętokrzyskich
W obrębie jednego przypisu Autor dwukrotnie, niemal identycznymi słowami, powtarza tę samą informację o pochodzeniu zabytku z biblioteki klasztoru na Łysej Górze; brak prawego nawiasu zamykającego w pierwszym zdaniu przypisu.
2 błędy
Analizy językowe przeprowadzone przez Stanisława Urbańczyka Semkowicza wskazują
Połączono Stanisława Urbańczyka oraz Władysława Semkowicza w jeden niespójny ciąg wyrazów, całkowicie zapominając o spójniku oraz imienia drugiego badacza.
2 błędy
Strona 21
Jak nietrudno się domyślić, również ten tekst utrwalony w piśmie za pomocą grafii niezłożonej był niezwykle trudny do odczytania dla ówczesnych Polaków, w zasadzie rozumieli go jedynie mnichowie pisarze i mnichowie tłumacze.
Oraz
Jak łatwo odgadnąć, tekst utrwalony w piśmie za pomocą grafii niezłożonej był niezwykle trudny do odczytania, w zasadzie rozumieli go jedynie mnichowie pisarze i mnichowie tłumacze.
Na jednej stronie zamieszczono dwa niemal identyczne teksty i nikt tego nie dostrzegł (różnica na początku zdań – Jak nietrudno się domyślić, również ten = Jak łatwo odgadnąć); zamiast mnichowie pisarze i mnichowie tłumacze, więc mnichowie – pisarze i tłumacze.
2 błędy
Najważniej innowacja dotyczyła jednak pisowni samogłosek nosowych. Wymyślono dla niej grecki znak φ (na oddanie dźwięku phi), co dowodzi, że środowisko bożogrobców znało co nieco grekę i w ogóle tradycję bizantyjską (np. uzastφpy = w zastępy, pφte = piąte)
Na początek – Najważniej zamiast Najważniejsza oraz zamiast uzastφpy jednak wzastφpy.
Znacznie poważniejszy jest jednak błąd dotyczący interpretacji znaku φ – Autor pisze, że wymyślono dla niej grecki znak φ (na oddanie dźwięku phi), sugerując tym samym, że znak ten miał oznaczać grecką głoskę [f] (greckie phi, po polsku fi). Tymczasem przytoczone przykłady wzastφpy i pφte nie zawierają głoski [f], nie mogą więc stanowić potwierdzenia takiej interpretacji.
Najważniejsza innowacja dotyczyła jednak pisowni samogłosek nosowych (ę/ą). Do ich zapisu wykorzystano znak graficzny przypominający kształtem grecką literę φ. Nie oznaczało to jednak nadania mu wartości fonetycznej [f], lecz utworzenie umownego symbolu dla obu nosówek, których w piśmie wówczas jeszcze nie rozróżniano. O wymowie decydował żywy język i kontekst – czytelnik wiedział, że znak φ w wyrazie wzastφpy wymówi jako ę (wzastępy – od staropolskiego zastęp, czyli oddział, hufiec), zaś w wyrazie pφte jako ą (piąte).
Współcześnie również stosujemy takie niejednoznaczne zapisy w wielu językach: marzec – marznąc, może - morze, heca – checza, skuwka – makówka, klął - klon; ang. Kansas – Colorado; read – zapis ten może być wymawiany [riːd] (czytać) albo [rɛd] (czytał); lead – [liːd] (prowadzić) albo [lɛd] (ołów); wind – [wɪnd] (wiatr) albo [waɪnd] (nakręcać). Kształt znaku graficznego nie przesądza o jego wartości fonetycznej. Przykładem jest polskie ó, oznaczające głoskę [u], oraz hiszpańskie ó, oznaczające [o] z zaznaczonym akcentem – ten sam znak graficzny może więc pełnić w różnych systemach pisma zupełnie odmienne funkcje fonetyczne.
Ciekawostka – skoro ongiś dzisiejsze ą oraz ę zapisywano jako φ, zapis pφty oznaczał zarówno piąty, jak i pięty.
Cały fragment wymaga merytorycznego przeredagowania. Należy usunąć nieuzasadnioną hipotezę o fonetycznych wpływach grecko-bizantyjskich, opartą na błędnym utożsamieniu kształtu znaku φ z jego wartością fonetyczną [f].
3 błędy
Znak ten przyszedł do nas aż z Północy, z pisowni nordyckiej, obecny jest dzisiaj w alfabecie duńskim czy norweskim, np. Køpenhaven = Kopenhaga, Utøya (‘wyspa w Norwegii’, gdzie w 2011 roku szaleniec zabił blisko 70 osób)
Zgodnie z polską ortografią powinno być zapisane z północy (strony świata, które pełnią funkcję określeń kierunkowych lub położenia geograficznego); zamiast czy jednak oraz; wprowadzanie do dysertacji naukowej o historii średniowiecznej ortografii drastycznego wydarzenia jako przykładu na współczesne użycie litery ø jest błędem metodologicznym, który burzy powagę pracy (można było wpisać Bodø, Fløyen, Tromsø także w Norwegii, a nawet Utøya, jednak bez odwołania się do tragedii).
3 błędy
skomplikowane i kunsztowne kazania ; patrz: M. Hanczakowski
Zbędna spacja.
1 błąd
Strona 22
W tekstach Psałterzea floriańskiego
Raczej Psałterza.
1 błąd
XV wiek, a może I cwierć XVI wieku
Jednak ćwierć.
1 błąd
Tak samo dwuznak cz stosowano ciągle na oznaczenie
Infantylne Tak samo na początku nowego akapitu sugeruje nawiązanie do poprzedniego tekstu, korzystniej Podobnie.
1 błąd
przechowywany jest w Muzeum XX. Czartoryskich w Krakowie Został
wykonany
Brak kropki po nazwie miasta; skrót XX. (dawniej Książąt) jest dziś anachronizmem; oficjalna nazwa tej instytucji to Muzeum Książąt Czartoryskich.
2 błędy
oraz symbolu wiary św. Anatazego w formie modlitewnika
Brak kropki na końcu zdania; podobnie, a jednak Atanazego...
2 błędy
Strona 23
zyemya, kamyen, swyat, myedzy, kwathky, , neysye, lyosem, lyud
Pomiędzy kwathky a neysye dwa przecinki?
1 błąd
W ten sposób dało się już odróżnić − pr zykładowo − przymiotnik biały (byaly) od czasownika bały się (baly sye).
Infantylne dało się (pod. tego nie idzie zrobić), zbędna spacja oraz myślniki; raczej – W ten sposób można było odróżnić np. przymiotnik; ciekawostka – znak φ oznaczał ongiś dzisiejsze ą albo ę, podobnie znak l – dzisiejsze l albo ł; wymowę rozstrzygał kontekst.
3 błędy
rzeczownika pan pisanego tak jak dziś pana
Infantylne tak jak dziś, raczej obecnie.
1 błąd
Ale żeby postać cony albo kony była jednoznaczna
Dostojniej Jednak aby.
1 błąd
Zastosowanie dwuznaku ch na oznaczenie dźwięku ć S. Urbańczyk
Kursywą jedynie ch i ć, jednak nie S. (styl cytowania tu jest odwrotny).
1 błąd
na oznaczenie tegoż dźwięku w wyrazie
Zbyt publicystyczne tegoż, raczej tego.
1 błąd
wooz = wóz, a także nosowych, np. møøka = mąka wobec møka = męka.
Całość zapisano kursywą (tu odwrotnie), a powinny być w ten sposób zapisane jedynie omawiane wyrazy.
2 błędy
Dopiero gdy w wyniku przekształceń fonetycznych w miejsce tego rˇż zaczęto
Infantylne i zbędne tego.
1 błąd
Ciekawa jest historia litery w. Genetycznie była ona dwuznakiem powstałym na gruncie
Zbyt gawędziarskie Ciekawa jest historia; genetycznie; raczej – Historia litery w sięga średniowiecza. Pod względem pochodzenia była ona dwuznakiem powstałym na gruncie germańskiej...
Albo – Geneza litery w sięga średniowiecza, kiedy to powstała ona jako dwuznak na gruncie germańskiej...
2 błędy
T. Lisowski, Pisownia polska…, op. cit., s. 123. 28 Ibidem.
Zbyt rozstrzelony wielokropek; określenia łacińskie powinny być pisane kursywą (styl cytowania tu jest odwrotny).
3 błędy
Strona 24
np. zyutra = z jutra
Zgodnie ze stosowaną konwencją prawy wyraz powinien być także ujęty kursywą (styl cytowania tu jest odwrotny).
1 błąd
Wcześniej dwuznak ch oznaczało zarówno głoskę
Jednak oznaczał.
1 błąd
T. Lehr-Spławiński i Z. Stieber, Gramatyka historyczna języka czeskiego, cz. I, Warszawa 1857
Jednak w 1957 roku (obaj autorzy urodzili się po podanej dacie: odpowiednio w 1891 i 1903 roku).
1 błąd
mogli wziąć przykład z Czech, kraju, w którym
Zbędne kraju, zatem – mogli wziąć przykład z Czech, w których.
1 błąd
Strona 25
To dlatego dzisiaj česká abeceda składa się aż z 42 liter [...], podczas gdy alfabet polski ma ich „tylko” 32.
Zbyt emocjonalne To dlatego dzisiaj; czeskie określenie umieścić w nawiasie; w poważnych tekstach cudzysłowy stosuje się jedynie z ważnych powodów, zaś wyraz tylko jest zbyt potoczny, raczej jedynie, zatem –
Stąd też współczesny alfabet czeski (česká abeceda) składa się aż z 42 liter [...], podczas gdy alfabet polski ma ich jedynie 32.
4 błędy
(jak wiadomo litery z alfabetu łacińskiego q, v, x nie zalicza się do zasobu graficznego alfabetu polskiego, gdyż w polskim słowotwórstwie nie ma potrzeby ich stosowania. Występują one jedynie w wyrazach pochodzenia obcego)
Zbędne, bowiem zbyt protekcjonalne jak wiadomo; jednak liter z alfabetu łacińskiego q, v, x nie zalicza się albo litery z alfabetu łacińskiego q, v, x nie są zaliczane; skoro w nawiasie tekst rozpoczęto od małej litery, to zamiast kropki powinien być średnik i występują od małej litery.
3 błędy
W tak innowacyjnej pisowni czeskiej znalazły się rzecz jasna pewne niedokładności
Raczej oczywiście (zbyt gawędziarskie rzecz jasna).
1 błąd
a znak x mógł oddawać dźwięk ks albo kš. [...]. Usunięto raz na zawsze literę ł.
Brak konsekwencji – litery x oraz ł powinny być napisane tą samą czcionką, co inne omawiane; podano informację o usunięciu litery ł z języka czeskiego, choć wcześniej o niej nie było wzmianki, co jest dla czytelnika całkowicie niezrozumiałe.
2 błędy
Strona 26
Ale i w Polsce (str. 25) oraz Mimo że i polski system
Zamiast spójnika i raczej także lub również.
2 błędy
owo naśladownictwo mogło się równać ekskomunice ze strony Kościoła
Raczej mogło równać się (i zbędne), zatem – owo naśladownictwo mogło spowodować ekskomunikę ze strony Kościoła.
1 błąd
W rzeczywistości była to litera l z pętelką, tylko ktoś później, transliterując, zmienił to
Infantylno-gawędziarskie tylko ktoś później (potoczny zwrot brzmi jak opowiadanie bajki, a nie analiza naukowa), zatem –
W rzeczywistości była to litera l z pętelką, co zmodyfikowano jednak w toku późniejszej transliteracji.
1 błąd
ogłoszony drukiem w 1830 roku w Poznaniu, tak: W. Doroszewski
Rygorystyczny styl edytorski wymaga zastosowania standardowego skrótu zob. lub por.
1 błąd
Autor użył „dydaktycznego” dystychu: „Nie pisz wierzchu okrągłego / pisząc Bartka zbawionego”.
Cudzysłów sugeruje powątpiewanie lub ironię, co w wywodzie naukowym jest nieuzasadnione; zbędny dwukropek; cytat powinien być kursywą (tu styl odwrotny).
3 błędy
NPkazuje się, że nie jest to jednak bezwzględna nowość Parkoszowica.
Zapewne Okazuje się; zbędne bezwzględna, wszak nowość to nowość; raczej – Okazuje się, że nie jest to jednak nowość u Parkoszowica.
2 błędy
Nieporozumienie wynikło stąd, ze Jan Łoś w swoim wydaniu traktatu w 1907 roku zamiast «l» z pętelką, jak w rękopisie, dał w transliteracji l z przecinkiem u góry.
Jednak że; zamiana w – z; litera l powinna być napisana w obu przypadkach jednakową czcionką i bez cudzysłowu; dał zbyt potoczne, raczej – zastosował lub wprowadził.
5 błędów
Strona 27
Litery o kroju kanciastym, kwadratowym (np. b, p jako □, □) miały
Zbędne słowo kanciastym, skoro jest kwadratowym.
1 błąd
Parkoszowic pozostał, niestety, w wielu wypadkach przy grafii [...]. Wpadł na pomysł, by opozycję spółgłoska twarda – spółgłoska miękka oznaczać literami mającymi różny kształt liter alfabetu łacińskiego, a niebędącymi połączeniami liter.
Raczej przypadkach oraz różne kształty; jednak litery (nie liter), bowiem oznaczać [czym?] literami – [co?] litery alfabetu łacińskiego; zatem –
Parkoszowic pozostał, niestety, w wielu przypadkach przy grafii [...]. Wpadł na pomysł, aby opozycję spółgłoska twarda – spółgłoska miękka oznaczać literami mającymi różne kształty litery alfabetu łacińskiego, a niebędącymi połączeniami liter.
Jednak kolokwialne wpadł na pomysł oraz nadmiar litera i spółgłoska; zatem ostatecznie drugie zdanie –
Zaproponował, aby opozycję twardość – miękkość spółgłosek sygnalizować zróżnicowanymi kształtami pojedynczych znaków alfabetu łacińskiego, a nie ich zestawieniami literowymi.
5 błędów
litery o kroju zao krąglonym zaś b, p – spółgłoski miękkie (np. Potr ‘Piotr’); podobno owo rozróżnienie Parkosz przejął od muzyków)
Zbędna spacja, brak przecinka przed zaś, zbędny końcowy nawias; zamienne stosowanie Parkoszowic – Parkosz.
4 błędy
Nowy kształt znaków miały oddawać dźwięki twarde n, m, „stary” zachowywać głoski miękkie m’, n’.
Raczej liczba mnoga; niezrozumiałe, potoczne i niedbałe „stary”, czyli dotychczasowy; raczej –
Nowe kształty znaków miały oddawać dźwięki twarde n, m, dotychczasowe zaś zachowywać głoski miękkie m’, n’.
Albo
Nowe kształty znaków miały oznaczać spółgłoski twarde n, m, dotychczasowe zaś zachowywać wartości miękkie m’, n’.
2 błędy
gmatwające i tak skomplikowaną już wtedy grafię złożoną, tym bardziej że i sam twórca zmian poczynił od razu w swym tekście wiele odstępstw od tego, co sam zaproponował.
Nadmiar spójnika i (maniera Autora, zamiast i tak = jakże) oraz zaimka swym, raczej swoim, a nawet zbędne, skoro wiadomo, że to tekst twórcy; ostatecznie – gmatwając złożoną i trudną już wówczas grafię, zwłaszcza że twórca zmian
od razu zastosował w tekście liczne odstępstwa od własnych zasad.
5 błędów
Następne uchybienia znalazły się w kopiach, bo przy przepisywaniu kopiści nie potrafili odróżnić kwadratowych „brzuszków” liter samogłosek twardych b, p
Bardziej eleganckie w tej pracy Następne = Kolejne oraz bo = bowiem, zbędny cudzysłów, zwłaszcza że bez cudzysłowu zastosowano laska i pętelka, natomiast litery b i p dotyczą jednak... spółgłosek (NIE samogłosek), zatem –
Kolejne uchybienia znalazły się w kopiach, bowiem przy przepisywaniu kopiści nie potrafili odróżnić kwadratowych brzuszków liter spółgłosek twardych b, p.
4 błędy
Dowiódł, że zarówno b twarde, jak i b’ miękkie występuje zarówno przez i (y) długim, jak i i (y) krótkim
Raczej występują oraz przed; wysyp zarówno oraz ???? (????); niezręczność dwukrotnego występowania litery i obok siebie; też zamiast i, zatem –.
Dowiódł, że b twarde oraz b’ miękkie występują zarówno przed długim, jak też przed krótkim ???? (????).
5 błędów
spółgłoską bezdź-
więczną
Błędny podział.
1 błąd
W propozycjach co do pisowni Parkosz dobrze natomiast zilustrował w swym traktacie przykłady na użycie długiego...
Zbędne potoczne co do, właściwe nazwisko Parkoszowic; jednak natomiast na początku zdania oraz na użycie = użycia, swym = swoim, zatem –
Natomiast w propozycjach pisowni Parkoszowic dobrze zilustrował w swoim traktacie przykłady użycia długiego...
5 błędów
Patrz: E. Polański, Z dziejów ortografii. Od średniowiecznej kakografii
do reformy pisowni w 1936 r…., op. cit., s. 521.
Zbyt wiele kropek po r, łacińskie skróty powinny być odmienną czcionką.
2 błędy
Strona 28
„OBIECADŁO”
Objaśnienia trudniejszych słów: obiecało = abecadło, prawie = dobrze, dokładnie, ktoreśm = którem, sowito =
Na stronie zaprezentowano wiersz pt. Obiecadło; w tekście występuje inna poprawna forma obiecado, zaś w objaśnieniu błędnie podano obiecało; powinno być – obiecado = obiecadło = abecadło; niefortunne przeniesienie ostatniego wyrazu przypisu na kolejną stronę.
2 błędy
Strona 29
Traktat o ortografii Jakuba syna Parkosza z XV w., niewątpliwie cenne świadectwo dbałości o język i dokument polszczyzny tamtych czasów, miał w tamtych czasach mimo wszystko jedynie znaczenie czysto teoretyczne.
Skoro poprzednio pisano Jakub Parkoszowic, zatem określenie Jakuba syna Parkosza jest zbędne i niespójne z dotychczas stosowaną w pracy formą; zbyt wiele tamte czasy, raczej dawniej oraz wówczas, mimo wszystko jako wtrącenie otoczyć przecinkami, korzystniej przestawić jedynie, zatem –
Traktat o ortografii Jakuba Parkoszowica z XV w., niewątpliwie cenne świadectwo dbałości o język i dokument dawnej polszczyzny, miał wówczas, mimo wszystko, znaczenie jedynie czysto teoretyczne.
4 błędy
w stosowaniu ustalonych zasad pochodziło od przepisywacza
Raczej kopista ewentualnie skryba.
1 błąd
Zdaniem wielu znawców historii języka polskiego traktat ortograficzny Parkoszowica miał nieoczekiwanie większe znaczenie dla historycznej fonologii polskiej, choć uczony mieszał czasem w swych wywodach głoski z literami, a przy rozważaniach wychodził od liter, a nie od dźwięków.
Potoczne mieszał (mieszać zupę, w głowie), jednak nie odróżniał oraz czasem = niekiedy i swych = swoich; zdecydowanie niefortunne (w tym znaczeniu skrajnie potoczne) wychodził, zatem –
Zdaniem wielu znawców historii języka polskiego traktat ortograficzny Parkoszowica miał nieoczekiwanie większe znaczenie dla historycznej fonologii polskiej, choć uczony w swoich wywodach niekiedy nie odróżniał głosek od liter, a w rozważaniach punktem wyjścia były dla niego litery, a nie dźwięki.
4 błędy
jeżem napisał = którem napisał.
Z obu stron zbędne napisał.
1 błąd
Parkoszowic wymyślił jedynie literę y z dwiema ułożonymi nad nią kropkami ÿ, pisał np. ÿe = je, ÿøczi = jęczy, umeÿ = umiej, pÿsmem = pismem, vszystkÿch = wszystkich.
Infantylne wymyślił; niefortunne i protekcjonalne słowo jedynie wprowadza fałszywą sugestię, że autor traktatu zrobił niewiele lub że jego pomysł był błahy; zgodnie z poprzednim wzorem, wszystkie pary wyrazów powinny być napisane tą samą czcionką; zatem –
Oryginalnym rozwiązaniem Parkoszowica było zastosowanie litery y z dwiema umieszczonymi nad nią kropkami (ÿ), co ilustrują przykłady: ÿe = je, ÿøczi = jęczy, umeÿ = umiej, pÿsmem = pismem, vszystkÿch = wszystkich.
7 błędów
Przytaczam słowa M. Kucały, [w:] Jakuba Parkosza traktat o ortografii polskiej…, op. cit., s. 21.
Zbyt osobiste, raczej bezosobowo Przytoczono słowa M. Kucały lub M. Kucała pisze; rozstrzelony wielokropek, skrót op. cit. powinien być odmienną czcionką.
3 błędy
Trudno zrozumieć, dlaczego w rozprawie naukowej znalazło się aż tak wiele usterek, w większości edytorskich, ale również bardzo poważnych błędów. Nasuwa się pytanie o przyczyny tego stanu rzeczy: pośpiech, brak autorskiej korekty, brak należytego nadzoru promotorskiego i zainteresowania ze strony środowiska akademickiego, choćby studentów pragnących poświęcić się pracy naukowej w katedrze polonistyki i uznających Mistrza za swój autorytet. Zastanawia fakt, że uchybień tych nie dostrzeżono, choć praca jest dostępna w internecie od 15 lat.
Ostatnio głośny jest skandal – raport Polaków portret własny. Autorkę przedstawiano w mediach jako najlepszą polską specjalistkę od kształtowania marki, zarządzania marką i jakością oraz promocji strategicznej. Ponad rok raport był dostępny w internecie, jednak autorka, współautorzy oraz zleceniodawca, a nawet studenci pani profesor, choćby ze zwykłej ciekawości, nie zapoznali się z nim dogłębnie albo nie mieli śmiałości zwrócić uwagi na błędy.
Z zaszczytnej funkcji Pełnomocniczki Rządu ds. Promocji Marki Polska* zrezygnowała po niecałym miesiącu, na uczelni zaś poprosiła o roczny urlop zdrowotny.
To pokazuje, jak często (a należy sądzić, że znacznie częściej, niż uważamy) publikacje trafiają do odbiorców bez uprzedniej, wnikliwej lektury ze strony współautorów, zleceniodawców czy recenzentów i korektorów. Dawniej wydawano książki z udziałem redaktora technicznego oraz korektora i trudno sobie wyobrazić, aby na jednej stronie mogło pojawić się średnio aż 11 błędów lub usterek.
Wynik ten jest szczególnie zaskakujący w przypadku rozprawy doktorskiej z zakresu polonistyki. Należy przy tym przypomnieć, że przeanalizowany fragment stanowi zaledwie raptem 6% całej rozprawy.
* Media często podają błędne nazewnictwo marka/Marka Polski; nie jest to dopełniacz nazwy naszej ojczyzny, lecz wyraźnie widać to w deklinacji: do kina Warszawa, na statku Piłsudski, w Porcie Gdynia. Nawet w rozporządzeniu Rady Ministrów z 28 lipca 2026 dziesięciokrotnie zastosowano błędną formę marki Polski. Jest to o tyle interesujące, że nazwa Marka Polska była stosowana w dokumentach dotyczących promocji Polski znacznie wcześniej.
Komentarze
Pokaż komentarze (1)