6 obserwujących
17 notek
36k odsłon
  1675   0

Kto założył Polskę? Polemika Kryda - Urbańczyk

M. Kryda, P. Urbańczyk, wykopaliska Mikulczyce Wielkie Morawy, fot. J. Kryda, Wikipedia, forumakademickie.pl
M. Kryda, P. Urbańczyk, wykopaliska Mikulczyce Wielkie Morawy, fot. J. Kryda, Wikipedia, forumakademickie.pl

Przemysław Urbańczyk w swoim artykule "Kto zasadził szczep piastowy? Być może przodkowie Mieszka I przybyli do Wielkopolski z południa" (wyborcza.pl, 24.04.21) pisze, że Mieszko I "przypieczętował dłuższy proces, narzucając w 966 r. krajowi nową religię, dzięki której wkroczył na środkowoeuropejską scenę geopolityczną".

Czy rzeczywiście przodkowie Piastów przybyli z Państwa Wielkomorawskiego?  Jak wiemy państwo to było schrystianizowane już na początku X wieku. Wielka Morawa to pierwsze państwo słowiańskie w dziejach, które przyjęło chrześcijaństwo. Już w roku 863 na zaproszenie jego władców działalność misyjną rozpoczęli tu dwaj greccy misjonarze: Cyryl i Metody, tworząc oparty na alfabecie greckim słowiański pisany język liturgiczny, zwany językiem staro-cerkiewno-słowiańskim, a Cyryl rozpoczął przekład Pisma Świętego i pism liturgicznych z greki na ten język. Wkrótce powstały też liczne murowane kościoły, np. w Mikulczycach (Czechy) wybudowano ich w tym czasie dwanaście. Tymczasem przed chrztem Mieszka wielkopolscy władcy piastowscy (jeżeli tacy istnieli - nie ma na to dowodów)  zapewne byli kapłanami kultu pogańskiego (wypełniali funkcje polityczne i religijne) - to oni właśnie składali krwawe ofiary zwierzece na kamiennym kurhanie w Gnieźnie - centralnym sanktuarium pogańskiej Polski. Ten dużych rozmiarów kamienny stos został odkryty w 1985 r. obok kościoła św. Jerzego, zaledwie sto metrów od gnieźnieńskiej katedry. Im niżej, tym kamienie tego pogańskiego kurhanu były większe i ściślej ułożone. Wśród nich znaleziono ułamki glinianych naczyń rozbitych zapewne podczas rytuałów ofiarnych. Najstarsze z nich pochodzą z końca VIII w., pozostałe z IX–X w. W podobny sposób można datować cały ten kamienny kurhan. Tam, gdzie udało się dotrzeć do jego dna, odnaleziono mającą od 1 do aż 40 cm grubości warstwę spalenizny. W płytszej części znaleziono też naczynia datowane na okres pomiędzy 850 a 950 r., a w ich pobliżu pozostawione w całości kości zwierzęcych ofiar. Kurhan funkcjonował zapewne aż do XI wieku.

Dr Tomasz Janiak ocenia, że być może pierwsze budowle chrześcijańskie w Wielkopolsce powstały w Poznaniu, ponieważ w książęcym Gnieźnie ciągle jeszcze bardzo silna była tradycja pogańska. Do dziś nie ma jasności, czy ustanowienie pierwszego biskupstwa w państwie Piastów miało miejsce w roku 968 w Poznaniu, czy raczej biskupstwa diecezjalne utworzono dopiero osiem lat po śmierci Mieszka I – w roku 1000, wraz z ustanowieniem pierwszego arcybiskupstwa w Gnieźnie. Jan Długosz w roku 1455 zwracał uwagę na wyjątkowe znaczenie religijne tutejszej Góry Lecha w czasach pogańskich: „[Bogom i przodkom] wybudowano w mieście Gnieźnie najważniejszą świątynię, do której pielgrzymowano ze wszystkich stron.” 


image

Rekonstrukcja (częściowa), profilu północnego kamiennego kurhanu ofiarnego na Górze Lecha, na podstawie badań wykopaliskowych i nieinwazyjnych. Rys. Ł. Drzewiecka-Ranoszek (Muzeum Początków Państwa Polskiego).

Tomasz Sawicki z Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, powiedział w rozmowie z PAP, iż znacząca ranga tutejszego ośrodka wynikła właśnie z obecności na kulminacji Góry Lecha tej mającej analogie w Skandynawii monumentalnej budowli kamiennej (kurhanu ofiarnego). Ten tajemniczy kurhan według T. Sawickiego w swej centralnej części opiera się na kamieniach wkopanych na głębokości kilku metrów. Dla naukowców najbardziej frapujący jest mający ok. 7–8 metrów głębokości szyb w centralnej części tej pogańskiej budowli. T. Sawicki uważa także, że kamienny kurhan na Górze Lecha prócz funkcji ofiarnej spełniał także niezwykle ważną rolę polityczną – prawdopodobnie to tu właśnie intronizowano pierwszych polskich władców jeszcze przed Mieszkiem I. A to oznaczałoby, że byli oni poganami. Zatem wielkomorawskie pochodzenie Piastów, to teza kusząca, ale niestety zupełnie niepotwierdzona przez archeologię. 

W artykule P. Urbańczyka czytamy również: "Brak wiadomości o losach ostatnich władców Wielkiej Morawy – Mojmira II i Świętopełka II – pozwala podejrzewać, że po klęsce pod Bratysławą w 906 r. uciekli w jedynym bezpiecznym kierunku – na północ, gdzie znaleźliby tymczasowe schronienie w Ołomuńcu. Wobec zagrożenia madziarskiego i wrogości Czechów któryś ze zbiegów mógł przejść z najbliższymi ludźmi za góry, skąd udali się do Wielkopolski, gdzie zaczęli tworzyć nową organizację polityczną." Jest to teza bardzo odważna i ryzykowna, ponieważ jak do tej pory archeolodzy nie odnaleźli żadnych wielkopolskich budowli chrześcijańskich z pierwszej połowy X wieku. W tym czasie zatem nie powstał tam żaden kościół, ani choćby kaplica chrześcijańska - i archeolodzy nie mają co do tego żadnych wątpliwości. Jeżeli Mojmir ze Świętopełkiem przynieśliby tam wyższą cywilizację z południa, to z pewnością takie chrześcijańskie, kamienne budowle by po sobie pozostawili (w nich najprawdopodobniej byliby też pochowani).

Lubię to! Skomentuj14 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Kultura