Blog
Polska XXI
Polska XXI
Polska XXI Rafał Dutkiewicz, Rafał Matyja, Jarosław Sellin, Kazimierz M. Ujazdowski
0 obserwujących 29 notek 58171 odsłon
Polska XXI, 21 stycznia 2009 r.

Kazimierz M. Ujazdowski, "Trybunał bez koturnów- polemika z W. S

W reakcji na „Prawo przed sądem" Wojciecha Sadurskiego

     Bardzo rzadko dyskurs prawniczy w Polsce potrafi  przekroczyć ramy zakreślone przez specjalistów  i zaciekawić tych, których bardziej interesuje sens instytucji niż jej formalne kształty. Gdy  przeglądam francuskie podręczniki prawa konstytucyjnego nie mogę wyzwolić się od uczucia zazdrości;  dogmatyczna analiza nie zasłania w nich istoty poszczególnych  rozwiązań ustrojowych. Książka Wojciecha Sadurskiego „Prawo przed  sądem. Studium sądownictwa konstytucyjnego we współczesnych państwach Europy Środkowej i Wschodniej ” (Wydawnictwo Sejmowe,2008) poświęcona sądownictwu konstytucyjnemu w państwach Europy Środkowej i Wschodniej należy do wąskiego kręgu prac napisanych z pasją, wolą „złapania byka za rogi” i zakwestionowania  poglądów uznawanych dotąd zaobowiązujące. Jest to tym ciekawsze,  że praca liberalnego filozofa prawa dotyczy dorobku sądownictwa konstytucyjnego i jego legitymizacji. Nie podzielam większości konkluzji Wojciecha Sadurskiego, ale jego książka zmusza do żywej dyskusji o znaczeniu sądownictwa konstytucyjnego i jego pozycji w państwie.

     Autor sprowadza sądownictwo konstytucyjne, jak sam stwierdza, na „ziemię demokratycznych instytucji”.  Docenia dokonania trybunału konstytucyjnego ,ale nie godzi się z poglądem o  bezwzględnej wyższości trybunału nad parlamentem. Tymczasem, właśnie  pogląd o wyższości trybunału,  który  strzeże  zasad konstytucyjnych  przed  „złym” ustawodawcą artykułującym partykularne interesy należy do idei najbardziej utrwalonych w publicystyce prawniczej i opinii środowiska akademickiego w Polsce.  Tymczasem Wojciech Sadurski ujmuje sądownictwo konstytucyjne  jako jedną z „instytucji władzy prawodawczej”, nie zaś mający szczególny przymiot bezstronności organ  sądowniczy. Polemizuje zatem z  utartym poglądem, który zakłada pozapolityczność, a właściwie ponadpolityczność sądów konstytucyjnych.

     W książce „Sąd nad prawem” sądownictwo konstytucyjne  pojawia się jako  element demokracji przedstawicielskiej: „Chciałbym jedynie zaznaczyć, że postrzeganie sądów konstytucyjnych jako organów należących do władzy prawodawczej nie jest wyrazem niespójności i nie skutkuje pojawieniem się nierozwiązywalnych problemów dotyczących legitymacji demokratycznej. Niewątpliwie bardziej obiecująca wydaje się perspektywa odnalezienia legitymujących argumentów wywodzących się z tradycji demokracji przedstawicielskiej, nie zaś funkcji sądowniczej” – czytamy w  omawianej książce. Wojciech Sadurski nie tylko przeprowadza realistyczną analizę powoływania  i działania sądów oraz szczególnych relacji z opozycją, w których obecne są motywy polityczne. Idzie jeszcze dalej i stwierdza, że sądy konstytucyjne nie odkrywają „prawdziwego prawnego znaczenia pojęć konstytucyjnych, lecz podejmują rozstrzygnięcia w sferze wartości”.  Sądy konstytucyjne są i powinny być aktywistyczne powiada Autor i z przychylnością wita ich wyjście bardzo daleko  poza obszar literalnie rozumianej kontroli konstytucyjności ustaw. „Rola ta nie ogranicza się do unieważniania przepisów dotyczących sfery wartości sprzecznych z opiniami większości sędziów (w odróżnieniu do opinii większości deputowanych) w jej zakres wchodzi także sygnalizowanie parlamentom  potrzeby zmiany konkretnych aktów prawnych, wskazywanie kierunków takich zmian, a nawet w pewnych okolicznościach tworzenie samego prawa”. Sąd konstytucyjny może zatem podlegać krytyce tak jak parlament skoro  podejmuje ten sam rodzaj  decyzji  w procesie interpretowania wartości,  a nawet po prostu tworzenia prawa. W tej sytuacji ich skład nie musi być zatem zarezerwowany dla specjalistów prawników. 

    

Wojciech Sadurski czyni użytek z prawa do krytyki i ocenia jakość orzeczeń trybunałów w poszczególnych domenach,  takich jak prawa obywatelskie i polityczne , prawa społeczno-gospodarcze, prawa mniejszości, w tym ostatnim przypadku zgodnie ze swoimi liberalnymi poglądami ocenia sądownictwo konstytucyjne w Polsce i regionie jako zachowawcze. Autor nie podziela entuzjastycznych ocen dorobku orzeczniczego i stwierdza,że "…instytucjom izolowanym od opartej na pryncypiach krytyki grozi rozwinięcie kultury przesadnego mniemania o sobie i zarozumiałości”. Pisze nawet o tym, że sędziowska ostateczność w definiowaniu praw niesie za sobą ryzyko dla demokracji i roli parlamentu jako forum artykulacji praw i opinii. „Jeśli jednak z konstatacji ogólnej nieufności odczuwanej wobec parlamentów wyciągniemy wniosek o potrzebie ustanowienia prężnej instytucji nadzorczej to możemy w konsekwencji przepisać lekarstwo, które nasila objawy choroby”

Tak więc Sadurski zdaje się widzieć w trybunale „pomocniczą instytucję politycznego ustroju demokratycznego”, o tyle zasługującą na wysoką ocenę o ile sądownictwo konstytucyjne sprzyja rozwojowi praw jednostki w liberalnym wydaniu, przy czym słowo liberalizm rozumieć należy w amerykańskim znaczeniu, które w warunkach europejskich bliskie jest stanowisku socjaldemokratycznemu. Autor broni praw parlamentu przed wszechwładzą trybunału z obawy o wyczerpanie się zaufania do demokratycznych instytucji. 

Opublikowano: 21.01.2009 18:25.
Autor: Polska XXI
Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie
NEWSY - TOP 5

O mnie


image
Polska XXI to ruch obywatelski założony przez Rafała Dutkiewicza, Rafała Matyję, Jarosława Sellina i Kazimierza M. Ujazdowskiego. Zapraszamy wszystkich zainteresowanych debatą publiczną wolną od egoizmu i złych skutków marketingu politycznego oraz pracami programowymi służącymi zasadniczej reformie ustrojowej państwa i stworzeniu rozwiązań odpowiadających na współczesne wyzwania polityki polskiej. Kontakt z redakcją: redakcja@polskaxxi.pl

Ostatnie notki

Ostatnie komentarze

  • @gipson Ośmielony odpowiadam: na kongresie było 500 osób. Wszyscy przybyli z własnej woli....
  • @ KJ Wojtas Nie co dzień umiera Huntington. Rocznica śmierci Konecznego za ponad miesiąc.
  • @generee i jeszcze jedno... Likwidacja PnB ma zwiększyć ponoszenie odpowiedzialność za...

Tematy w dziale