Blog
portal wolnościowy
Polskaliberalna.net - Merkuriusz Polski
Polskaliberalna.net - Merkuriusz Polski Wzmacniamy dyskurs liberalny!
6 obserwujących 199 notek 100074 odsłony
Polskaliberalna.net - Merkuriusz Polski, 7 czerwca 2008 r.

Rzymscy przodkowie Litwinów. Z dziejów pewnego mitu.

Praktycznie do XIX w. mit o rzymskich korzeniach Litwinów był traktowany na Litwie na serio. Jego początki są bardzo niejasne. Po raz pierwszy został on odnotowany przez Jana Długosza w jego Kronice. W księdze drugiej opowiada on o korzeniach Prusów (przy okazji odnotowuje podobieństwa pomiędzy językami Litwinów, Żmudzinów i Prusów. Polski kronikarz słusznie widzi między nimi taką wspólnotę jak pomiędzy językami polskim, czeskim a ruskim).

Wedle Długosza w czasie wojen domowych pomiędzy Pompejuszem a Cezarem część Rzymian opuściło swój kraj i założyli swoje nowe siedziby wśród puszcz pustkowi. Następnie Długosz widzi w mieszkańcach Prus potomków mieszkańców Bitynii, którzy opuścili swój kraj po klęsce króla Prusiasa w starciu z Rzymianami. Król Bitynii miał zostać zachęcony do wojny przez Hannibala. Długosz wręcz twierdzi, że niektórzy Prusowie są w stanie rozumieć język grecki. W księdze dziesiątej Długosz wraca do litewskiej etnogenezy. Na wstępie dodaje, że żaden autor przed nim tym tematem się nie zajmował. Ponownie postrzega on Bałtów (tym razem w Litwinach i Żmudzinach) jako potomków Rzymian. Osiedlenie się Rzymian w północnej Europie miało być konsekwencją wojen domowych w Rzymie (tak pomiędzy Sullą a Mariuszem jak Cezarem i Pompejuszem). Przerażeni okrucieństwem konfliktu wewnętrznego Rzymianie pod przywództwem Vilii zabrali ze sobą swoje żony, rodziny, zwierzęta i udali się tak daleko na północ, gdzie do tej pory nikt nie mieszkał. Tam założyli oni Wilno. Na cześć swojego rodzimego kraju nadali swojej nowej ojczyźnie nazwę Litalia a sami nazwali się Litalami. Zmiana nazwy na Litwę była według Długosza efektem przekręcenia nazwy tego ludu przez Polaków i Rusinów. Dzieło Długosza wydano po raz pierwszy dopiero w latach 1614-1615. Wcześniej jednak znana była w odpisach. Także opowieść o rzymskich korzeniach Litwinów nadal funkcjonowała.

 

Kolejnym autorem, który przytoczył opowieść o rzymskich przodkach Litwinów był Maciej z Miechowa (Miechowita). W Tractatus de duabus sarmatiis(druk Kraków 1517, Augsburg 1518) opowiada on historię zaczerpniętą za Długoszem. W pierwszej połowie XVI w. została odnotowana konkurencyjna wobec Długosza opowieść o rzymskich korzeniach Litwinów, tym razem w litewskich latopisach (znamy około trzydziestu litewskich latopisów spisanych w języku staroruskim. Możemy ze względu na czas powstania i treść podzielić je na trzy grupy: Krótki Kodeks, Średni Kodeksi Większy Kodeks. Średni Kodekspowstał na podstawie Kodeksu Małegoa Większy Kodekswykorzystywał poprzednie). W Średnim (nazywanym inaczej Większym) Kodeksie (najstarsze kodeksy z tej grupy pochodzą z drugiej lub trzeciej dekady XV w.) po raz pierwszy wymieniony jest Palemon.

Według tego kodeksu Palemon był rzymskim księciem, krewny cesarza Nerona, który uciekł z Rzymu zniesmaczony rządami władcy. Palemon opuścił cesarstwo razem ze swoją rodziną, oraz 500 rzymskimi szlachcicami. Następnie opłynął on Europę, aż dotarł na Bałtyk i osiedlił się na ziemiach litewskich. Od towarzyszy Palamona wywodzić się miały cztery wielkie litewskie rody: Kolumowie (fikcyjni przodkowie Jagiellonów i Gasztołdów), Kitowrasy czyli Centaurowie (fikcyjni przodkowie Holszańskich i Giedrojskich), Ursynowie (fikcyjni przodkowie Dowojnów), oraz Róże (fikcyjni przodkowie Moniwidowiczów). Jak widać pomiędzy historią przytoczoną przez Długosza a Średnim Kodeksemsą spore różnice. Wybrano inny moment, który miał spowodować opuszczenie Rzymu i Italii przez przodków Litwinów. W Średnim Kodeksiepojawia się po raz pierwszy motyw opłynięcia Europy. Nie jest jasne czy obie historie są od siebie niezależne. Najczęściej badacze sądzą, że opowieści powstały niezależnie od siebie. Długosz nie był powszechnie znany a obie historie różnią się wieloma szczegółami. O ile kronika Długosza nie była znana to opowieść przytoczona przez ŚrednimKodeksiemogła być inspirowana przez Miechowitę, który znał pracę Długosza. Zastąpienie wojen domowych jako przyczyny opuszczenia Italii, przez rządy Nerona mogło być powodowane przez chęć udramatyzowania powodu ucieczki przodków Litwinów. Neron był cesarzem, który miał wyjątkowo złą prasę (władca był znienawidzony zarówno przez rzymską senatorską pogańską historiografię jak chrześcijańską tradycję). Nie jest jasne, dlaczego antenatowi Litwinów nadano imię Palemona. Być może to nawiązanie do boga opiekującego się żeglugą o tym imieniu.

Ewentualnie autor/kompilator Średniego Kodeksuznał opowieść o bityńskich korzeniach Bałtów. Bitynią rządziło dwóch królów, którzy nosili imię Polemon. W Średnim Kodeksiewidzi się w niektórych ważnych litewskich rodach potomków towarzyszy Palemona. Zmodyfikowana wersja znaną nam z Średniego Kodeksuprzytacza kolejne litewskie źródło napisane w języku staroruskim Latopis Bychowca(zwane też Wielkim Kodeksem; najpewniej powstały pomiędzy 1564-1574). Od poprzedniej różni się przede wszystkim datowaniem opuszczenia Rzymu przez rzymskich uchodźców. Tym razem miał on opuścić Italię podczas najazdów Hunów na Akwileję w 401 roku. Attyla miał jeszcze gorszą prasę niż Neron, a okres upadku Cesarstwa Rzymskiegozapewne autorowi wydał się bardziej prawdopodobnym powodem, który skłonił część Rzymian do opuszczenia swojej ojczyzny. Poza tym skracało to dziurę chronologiczną pomiędzy domniemanym opuszczeniem Italii a pojawieniem się Litwy w rzeczywistej historii.

Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie
NEWSY - TOP 5

O mnie

polskaliberalna.net
merkuryusz.pl
Polska liberalna

REDAKTOR NACZELNY: Bogumił Kolmasiak

REDAKTOR NACZELNY WYDANIA ZAGRANICZNEGO: Agnieszka Gmiter

WYDAWCA: STOWARZYSZENIE DEMOKRATYCZNA FRAKCJA MŁODYCH

ZAST. REDAKTORA NACZELNEGO: ADAM FULARZ

OBECNI I BYLI WSPÓŁPRACOWNICY Paweł Krężołek, Janusz Wdzięczak, prof. Marek Rocki, dr Robert Gwiazdowski, dr Robert Suski, Wojciech Popiela, Piotr Beniuszys, Andrzej Potocki, Aviv Steinmetz, Marek Tomsia, Marcin Kotowski,Marcin Kwaśniewski,M. Kosek, B. Wasilewski,Flanky, Gigabyte, MAC, Marcin Celiński, Sławomir Potapowicz, Witek Mossakowski, Piotr Dwojacki, S.Sipowicz,Maciej Iwanicki,,Michał Musur, Jędrzej Kulig

 

 

 


WERSJA WORLD:
image

Ostatnie notki

Obserwowane blogi

Ostatnie komentarze

  • @gemini zadzwoń do jakiegoś biskupa i przestań mi w końcu d... zawracać.
  • @Jacek Paweł Jarecki skale F mam w oczach
  • @Jacek Paweł Jarecki I nie musi się Pan tak unosić, nie każdy rodzi się Einsteinem.

Tematy w dziale