Wiwisekcja samorządu

Od kilku już lat kolejne ekipy rządowe dzielą się z samorządami coraz większym zakresem odpowiedzialności. Niestety w ślad za obowiązkami nie idą wystarczające na ich spełnianie pieniądze, a dodatkowo udział własny Państwa systematycznie się zmniejsza.

Sztandarowym przykładem jest oświata. Początkowe lata transformacji ustrojowej stały pod znakiem konieczności poprawy jakości nauczania i samych warunków, w jakich nauka ma się odbywać. Ideałem były klasy kilkunastoosobowe. Dziś, gdy zaczynamy odczuwać niż demograficzny, powszechną praktyką staje się zamykanie przez samorządy małych placówek i kumulowanie uczniów w szkolnych molochach. O idee jakości nauki nikt nie pyta – rozwiązanie narzuca stan gminnych kas. Dlaczego, skoro publiczna oświata jest obowiązkiem Państwa? Subwencja oświatowa przekazywana samorządom nie pokrywa nawet płac nauczycieli ( notabene beztrosko przez kolejne rządy podnoszonych ). Znajomy dyrektor gimnazjum w jednym z miast powiatowych mówił mi, że subwencja zapewnia mu nieco ponad 3 miliony złotych z przekraczającego 5 milionów budżetu szkoły. Różnicę dopłaca gmina. W Ostrołęce sytuacja wygląda podobnie. Tylko przez ostatnie trzy lata samorząd dołożył do oświaty około 100 milionów złotych z dochodów własnych. Aby tę sytuację uzdrowić subwencja na ucznia musiałaby wynosić ponad 750 zł, innym wyjściem byłoby drastyczne ograniczenie liczby szkół. Ponieważ na wzrost subwencji nie ma perspektyw, na drugie rozwiązanie coraz częściej decydują się małe gminy, których budżety nie wytrzymują rosnących obciążeń.  Tylko, czy o to w dostępie do edukacji chodzi? I czy zawsze musi na tym tracić lokalna społeczność ?

Równie łatwo, jak z oświatowego, Państwo wyciąga pieniądze z worka przeznaczonego na opiekę społeczną. W roku ubiegłym obcięto fundusze na tzw. dodatki stałe, czyli to co powinna otrzymać osoba nieprzekraczająca ustalonego przez rząd (sic!) dochodu. Ale samorządy musiały taką pomoc wypłacić. I wypłaciły. Coraz mniejszy zakres pomocy ma także PFRON. Fundusz otrzymuje z każdym rokiem coraz mniejsze wsparcie z centralnego budżetu. A likwidacja barier i szeroka pomoc osobom niepełnosprawnym pozostają w gestii coraz biedniejszych samorządów.

Najbardziej dobitnym przykładem obciążeń dotykających miasta takie jak nasze, jest system zarządzania drogami. Powiaty grodzkie muszą utrzymywać nie tylko drogi gminne i powiatowe, ale też wojewódzkie (za marszałka) i krajowe ( za rząd). Co wydaje się naprawdę kuriozalne, to fakt, że musimy płacić z naszego budżetu nie tylko za budowę, naprawy ale także za wykup gruntów pod budowę  – gruntów,  które przejdą na własność województwa lub państwa !  Jakby tego było mało od początku unijnych agend nie ogłoszono ani jednego naboru na projekty zakładające remonty dróg wojewódzkich na terenach powiatów grodzkich. W przypadku Ostrołęki byłyby to chociażby ulice Witosa czy Ostrowska i Słowackiego ( które notabene własnymi siłami staramy się przebudowywać). A za stan ulic mieszkańcy rozliczają miejscowy samorząd, nie wdając się w zagadki dotyczące własności dróg.

 To wszystko doprowadza do sytuacji balansowania budżetowego pomiędzy oczekiwaniami mieszkańców, możliwościami finansowymi gminy i zakręcaniem rządowego kurka z pieniędzmi. Sama zdaje się więc nasuwać odpowiedź, dlaczego wiele inwestycji czeka tak długo. Czemu ulice, chodniki czy inna infrastruktura pojawia się etapami i fragmentarycznie. Po prostu pieniądze, które moglibyśmy wydać na poprawę jakości życia w Ostrołęce musimy przeznaczyć na łatanie „rządowych ubytków” w naszych zadaniach. Podejście strony rządowej raczej nie daje szans na zmianę systemu operacji na żywym organizmie samorządu. Chyba, że po kolejnym udanym zabiegu pacjent umrze.