Wygaszanie myślenia

         W czasach PRL-u był taki dowcip, że w tym ówczesnym dobrobycie wszyscy szykowali się do ucieczki na Zachód i trzeba było wylosować tego jednego, który zostanie do końca. Po co? Jako ostatni miał zgasić światło. Dziś wyjeżdżamy z innych przyczyn i nie wyłączamy światła. Za to coraz częściej wyłączamy zdolność myślenia. I niestety coraz częściej za tą procedurą stoi państwo.

 
           Nikt z nas chyba nie spodziewał się, że w dwadzieścia lat po rozpoczęciu przemian ustrojowych działacze studenccy lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, opozycjoniści tworzący ruch Solidarności znowu powrócą do metod z tamtych lat i podejmą strajk głodowy w obronie nauki historii. Historii, o powrót której domagaliśmy się właśnie przed trzydziestu laty. Gmeranie przy programach nauczania i kolejnych reformach szkolnictwa stało się znakiem charakterystycznym nowego tysiąclecia. Niestety wprowadzane w większości zmiany, to na ogół nieprzygotowane buble prawne i merytoryczne, w dodatku pozbawione zaplecza finansowego (vide obowiązek nauczania sześciolatków) i coraz bardziej obniżające poziom ogólnego wykształcenia kolejnych pokoleń. Tę różnicę na niekorzyść widzę subiektywnie jako ojciec dwóch córek, które dzieli kilka reform oświaty. Nauczyciele nie nadążają za programami, bo zmienia się je na widzimisię ministrów - uczniowie nie mają kontynuacji nauki, a egzaminy końcowe w szkołach podsumowują wiedzę, zanim zdąży się ją posiąść , przerabiając zakładany materiał. Aż strach pomyśleć, co po największej szkodniczce w polskiej oświacie, pani minister Hall, zrobi jej następczyni. Bo ja już się boję tzw. cyfryzacji szkół (dobrze, że na razie tylko 318) i ograniczenia nauki do posiadania tabletów z oprogramowaniem.

Kiedyś byliśmy dumni z wszechstronnej znajomości historii powszechnej i literatury, mieliśmy podstawy filozofii, sztuki i nie najgorzej radziliśmy sobie z naukami ścisłymi. Dzieci polskich emigrantów w USA zaskakiwały tamtejszych nauczycieli swoją wiedzą i po nadrobieniu różnic językowych należały do czołówki uczniów. Dziś młodzi ludzie nie potrafią wymienić stolic europejskich krajów, a nazwiska Sienkiewicza, Reymonta czy Słowackiego kojarzą się im najczęściej z tablicami nazw ulic. Gorzej, gdy trzeba wymienić utwory literackie tych autorów.  I proszę mi nie mówić, że to nie potrzebne , bo od pokazania na mapie Luksemburga, Tallina czy Bukaresztu nie przybędzie chleba.  No, chyba że naszym celem jest wyprodukowanie dwujęzycznych pielęgniarzy pracujących przy starzejących się narodach zachodniej Europy.

W ten główny nurt wygaszania myślenia włącza się także cały system ograniczania praw pracowniczych. Choć do przemian ustrojowych doprowadził nas walczący o godność człowieka ruch zawodowy Solidarność, to od kilkunastu lat wpiera się nam, że związki zawodowe to święta krowa powstrzymująca Polskę przed rozwojem. Co ciekawsze, treści te powtarzają najgłośniej ci, którzy na barkach Solidarności wyniesieni zostali do władzy. O znaczeniu związków zawodowych w krajach starej Unii nie dyskutujemy. U nas marginalizuje się je coraz częściej, nie przestrzegając kodeksu pracy i niszcząc personalnie związkowców. Bo przecież o to chodzi, by nikt po raz kolejny nie przeskoczył przez stoczniową bramę. Raz, że nie ma już stoczni. Dwa, że zrobiono wiele, by wtłoczyć nam do głowy, że indywidualizm jest ważniejszy od poczucia wspólnoty.

               Doskonałym przykładem wygaszania myślenia jest reforma emerytalna - to prawda, niezbędna z wielu względów, ale nieprzygotowana i beznadziejnie uzasadniana. Bo dłuższa praca nie da nam wcale większej emerytury. Nie zapewni też miejsc pracy bezrobotnym młodym ludziom. Nie słyszałem też, by niosła ze sobą zmiany w emeryturach mundurowych. Nie mówię już o różnicach w poziomie (i długości) życia i wysokości emerytur w Niemczech, Francji a nawet kryzysowej Grecji. Daleki jestem od socjalizmu i to pojęcie kojarzy mi się zdecydowanie negatywnie. Ale u podstaw zmian zachodzących w Polsce towarzyszyła nam idea solidaryzmu społecznego. Dziś rządzącym pozostały jedynie obchody świąt związanych z Solidarnością.  Solidarności – tej państwowej w odniesieniu do obywatela, i tej codziennej między nami - dziś już nie ma. Być może mamy jeszcze szanse na jej odbudowanie.

               Nurtuje mnie tylko pytanie, co jeszcze trzeba wygasić, żebyśmy to zrozumieli?