Blog
Wieści z Rosji
Marek Budzisz
Marek Budzisz dziennikarz, historyk, anality
23 obserwujących 151 notek 224492 odsłony
Marek Budzisz, 16 czerwca 2017 r.

Wielka Eurazja nadciąga.

2624 31 0 A A A

W oficjalnym periodyku wydawanym przez rosyjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych opublikowano artykuł Sergieja Karaganowa, zatytułowany „Od powrotu na Wschód do Wielkiej Eurazji”. Dlaczego warto zwrócić uwagę na ten tekst ? Z kilku powodów. Po pierwsze, miejsce publikacji – wydawany przez ministerstwo periodyk Mieżdunarodnaja Żizń nie jest miesięcznikiem, w którym prowadzi się dyskusje, epatuje poglądami tyleż kontrowersyjnymi, co stanowiącymi wyraz indywidualnych poglądów autorów. Wręcz przeciwnie.  Należy do tych rosyjskich tołstych żurnalów, w których znaleźć można stanowiska tzw. czynników oficjalnych. W tym samym numerze artykuł publikuje ambasador Chin w Rosji, w poprzednich znaleźć można artykuły i wystąpienia ministra Ławrowa. I w tym sensie periodyk wydawany przez ministerstwo jest forum prezentowania poglądów oficjalnej Rosji, zaś sam Karaganow jest niezwykle wpływowym politologiem i strategiem rosyjskiej polityki zagranicznej. Czytając jego wystąpienia i przemówienia rosyjskiego ministra spraw zagranicznych Ławrowa można odnieść wrażenie, że może nie wychodzą spod jednego pióra, ale z pewnością charakteryzują się podobnym widzeniem porządku światowego, wyzwań, zagrożeń i szans  oraz w podobny sposób widzą rosyjską politykę zagraniczną – jej charakter, cele i podstawowe zadania. Artykuł Karaganowa jest też niezwykle użyteczną, bo skondensowaną prezentacją głównych jej wyzwań i kierunków.

Punktem wyjścia refleksji autora jest podkreślenie faktu przesuwania się środka ciężkości rosyjskiej polityki zagranicznej na Wschód. Początek tego trendu zarysował się, jego zdaniem, zaraz po roku 2000 i wywołany został kilkoma czynnikami. Po pierwsze rosnącym znaczeniem gospodarki państw azjatyckich i spodziewanym wzrostem ambicji państw regionu. Drugi z istotnych czynników zmiany to zrozumienie przez rosyjskie elity tego, iż ich kraj nigdy nie stanie się partnerem dla Zachodu. Stany Zjednoczone i Unia Europejska nie zaakceptują kulturowej i cywilizacyjnej odrębności Rosji, nie uznają jej strefy interesów, a tym bardziej nie będą spoglądały na Moskwę jak na partnera. Rosyjskie elity, zdaniem Karaganowa, zrozumiały też, iż przewagi ekonomiczne Europy i Stanów Zjednoczonych wyczerpują się i porządek światowy ustanowiony po II wojnie światowej zaczyna się kruszyć. Zjawiskom tym towarzyszy obecnie zarówno wzrost nacjonalizmu gospodarczego oraz proces mentalnego i kulturowego usamodzielniania się starych cywilizacji azjatyckich spod europejskiej dominacji. Jednym słowem kryzys gospodarczy świata zachodniego, kryzys tożsamości i kryzys porządku światowego skłonił rosyjskie elity do przeorientowania swojej polityki zagranicznej. Rosjanie zorientowali się, jego zdaniem, że z jednej strony będą mieli do czynienia ze obcym im światem Zachodu, którego wartości nie podzielają (szczególnie, jeśli idzie o system demokracji przedstawicielskiej) i który będzie starał się Rosji narzucić własne standardy, a z drugiej, w związku z rosnącym znaczeniem Chin, ukształtuje się drugi, euroazjatycki ośrodek siły i prestiżu. Z tym euroazjatyckim postanowili się w większym stopniu związać, nie tracąc zarazem kontaktów, głównie gospodarczej natury, z Zachodem. Opisywana przez Karaganowa ewolucja ma charakter przede wszystkim psychologiczny a dopiero później polityczny. Otóż w jego opinii Rosjanom przestało zależeć na akceptacji Zachodu, na implementacji zachodnich instytucji i wartości. Postawili na Rosję, uznali, że jest ona odmiennym światem, o własnej specyfice, potrzebach i rządzącym się własnymi zasadami. Karaganow, trzeba to zaznaczyć, koncentruje swą uwagę nie na mieszkańcach Permu czy Władywostoku, a na rosyjskich elitach. I to o zmianach w ich postrzeganiu świata i miejsca własnego kraju pisze.

A zatem mamy do czynienia z powrotem Rosji na Wschód, co w jego rozumieniu oznacza przede wszystkim strategiczny alians z Chinami. W planie gospodarczym oznacza to wzrost wymiany handlowej i liczone na 30 a może nawet 40 mld dolarów inwestycje chińskie w Rosji. W planie politycznym w miejsce rywalizacji, zdaniem Karaganowa, obserwujemy budowę szeregu platform współdziałania – takich jak np. Szanghajska Organizacja Współpracy, do której w ostatnim tygodniu przyjęto Indie i Pakistan.

Karaganow odwołuje się też wprost, do nieznanej w Polsce, a w Rosji cenionej koncepcji geopolitycznej nieżyjącego już Wadima Cymburskiego. W największym skrócie zasadza się ona na przekonaniu, że Rosja jest de facto wyspą, o odmiennej od sąsiadów kulturze i cywilizacji. Paradoks wyspiarskiego jej położenie sprowadza się do faktu, iż od wschodu i południa otoczona jest państwami o odmiennym charakterze, zarówno biorąc pod uwagę kwestie kulturowe jak i polityczne. Kraje te (w tym oczywiście i Polska) są jego zdaniem buforem oddzielającym Rosje od Zachodu, ale nie powinny być polem ekspansji. Warto na ten element zwrócić uwagę. Odmiennie niż znacznie bardziej w Polsce znany Dugin, czy Panarin, którzy formułowali koncepcje o jednoznacznie ekspansjonistycznym charakterze, Cymbyrski, a wraz z nim Karaganow, to wyraźni izolacjoniści. Rosja powinna zwrócić się, ich zdaniem na Wschód, do tego nawet stopnia, aby zbudować swą trzecią (po Petersburgu i Moskwie) stolicę za Uralem, w ten symboliczny sposób podkreślając zmianę orientacji. Przy czym cel tego manewru jest oczywisty – zapobieżenie utraty Syberii.

Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie
NEWSY - TOP 5

O mnie

Jestem byłym dziennikarzem (TVP - Puls Dnia, Życie, Radio Plus) i analitykiem. Obecnie w biznesie. Z wykształcenia jestem historykiem. Obserwuję Rosję, bo tam wiele się dzieje, a Polacy niewiele o tym wiedzą. https://www.facebook.com/Wie%C5%9Bci-z-Rosji-1645189955785088/

Ostatnie notki

Obserwowane blogi

Najpopularniejsze notki

Ostatnie komentarze

  • Szanowny Panie. Doradzam uważną lekturę i chwilę refleksji na temat tego co się czyta....
  • Ma Pan rację. W Polsce przyjęła się pisownia pochodząca z j. angielskiego. Poprawiłem.
  • http://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2017-08-17/ambasador-rp-wezwany-do-rosyjskiego-msz-w-sprawie-b...

Tematy w dziale Polityka