Za każdym państwem, za każdym społeczeństwem, w każdej fazie dziejów, stoi pewna idea. Pewien generalny pogląd na kształt rzeczy, który to pogląd podziela większość populacji i kształtuje on jej byt. Jaki jest pogląd, jaka jest idea obecnej Polski i jak ona, zarówno, kształtuje nasze dzisiaj i wróży na przyszłość?
W historii Polski były cztery okresy. Pierwsza to Polska feudalna, gdzie ideą jest władza najsilniejszego. Mieszko i potem Chrobry posiadali to państwo i generalnie tych ludzi. Byli sprawni i do pewnego stopnia bezwzględni. Okres ten kończy się nocą rozbicia władzy, między mniejszych książąt, co kraj i społeczeństwo osłabia, bo siłą społeczeństwa była siła władcy, a gdy takiego brak, to inni przychodzą i niszczą.
Drugi okres istnienia Polski to Polska powstała w wyniku unii z Litwą.
Unikalne państwo w ówczesnym świecie. Unikalne bo powstałe w wyniku unii dwóch różnych społeczeństw i narodów. Unikalne bo w sumie wielonarodowe. Unikalne, bo ideą Polski, tak dla 10-15% społeczeństwa, była wolność i równość obywateli.
Fundamentem drugiej Polski były wolność i równość. Można rzecz, był to taki prawzór, późniejszych Stanów Zjednoczonych, Polska, w której wartość człowieka pochodziła z tego, czy tej Polsce chciał służyć, z tego jaki był dla innych jej obywateli, z tego jakim był człowiekiem, czy prawym czy złodziejem, czy mądrym czy głupim. Mniej lub wcale istotnie nie było jakiego był wyznania, jakiego pochodzenia narodowego.
Ta Polska się zawaliła jak i pierwsza. Zawaliła się, bo dogmat wolność przerósł dogmat wspólnoty. Bo człowiekowi Państwo już do niczego nie było potrzebne, bo w zasadzie, mogło być jedynie jego wrogiem. Toteż zabory miały miejsce, bo, początkowo, niczego nie zmieniały w życiu obywateli Polski, więc czegóż bronić, skoro ma się to samo co się miało, a liczy się wyłącznie człowiek a nie liczy się państwo czy wspólnota.
Trzecia Polska narodziła się z tęsknoty za wspólnotą i państwem. Narodziła się z goryczy świadomości, że poprzednia, świetna Polska, była państwem 15% społeczeństwa ale już nie pozostałej części, która pełniła w zasadzie rolę niewolników. Symptomatyczny, przy całej swej złożoności, jest fakt, że chłopów polskich uwolnił rosyjski car, a nie polscy panowie.
Trzecia Polska wciąż była państwem wieloetnicznym, ale była spójna, uwewnętrznianym pragnieniem posiadania własnego państwa, wynikającym po części z uwłaszczenia na ziemi chłopów, jak i z innych przyczyn. Trzecia Polska była refleksją nad zgubnym dążeniem do osobistej wolności, które jest tak wielkie, że ignoruje wspólnotę. Dlatego w tej Polsce zwyciężył patriotyczny kaganiec, nałożony na twarz społeczeństwu, za jego przyzwoleniem, przez przysłanego z Niemiec polskiego patriotę.
I zbudował Piłsudski nowe społeczeństwo. Zbudował je przelewając krew tych Polaków, co chcieli demokracji, a co za tym idzie wolności. Zebrał w jedno kraj i społeczeństwo, utworzył monopol władzy jednej grupy i za pomocą owego monopolu zaczął dźwigać Polskę. Pojawiły się wilkie inwestycje, kraj się modernizował w szybkim tempie, zakres wolności był dozowany tak, by życie osobiste było stosunkowo swobodne (sam wódz za religijny nie był), za to by życie polityczne nei było narażone na zmiany.
Trzecia Polska zakończyła sie katastrofą. Bo Polska nie leży jak Hiszpania w dobrym miejscu świata. Bo wszyscy oprócz Polski, czyli Sowiecka Rosja, Niemcy, Czechy, Francja, Wielka Brytnia, postępowali podle i oszukańczo, a Polska jedynie zachowywała się rzetelnie. Bo wyrosła z własnego monopolu kasta władzy, nie była wystarczająco giętka, inteligentna, mądra, bo monopol a nie konkurencja, utwierdzały tych ludzi w tym, że owe cechy posiadają. Monopol, każdy, wypacza i degraduje. Pamiętajmy o tym. to naturalny mechanizm.
Po trzeciej Polsce nastąpiła największa katastrofa polskiego społeczeństwa. Okres fizycznego i psychicznego niszczenia go, trwający przez 60 lat. Gdy Polska w roku 1989 znów sie odrodziła, była już inna niż wszystkie poprzednie. Stała się społeczeństwem i państwem jednonarodowym, zrywając tu więzi i podobieństwa do Polski szlacheckiej i międzywojennej. Wyrosła ta nowa Polska, głownie z tęsknoty za wolnością. Tu - wolnością osobistą. Wolnością mówienia tego co się chce, jechania tam gdzie się chce. Wyrosła z niechęci do Państwa, które przez pół wieku, było państwem administrowanym przez Polaków, ale narzuconym społeczeństwu przez Rosjan.
Wielki zryw roku 1980, zapowiadał niezwykłe przemiany i budził nieboskłonne nadzieje. I oto okazują się one płonne. Jaka jest teraz Polska? Jaka jest jej idea? Jakie pomysł, jaka wizja świata, społeczeństwa i państwa ją tworzy?
Aktem założycielkim współczesnej rzeczywistości Polski jest ustawa o prywatyzacji i komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych. Uchwalona przez polski rząd, dawała pracownikom przedsiębiorstw mających być sprzedanym obcym, część pieniędzy z tej sprzedaży, w postaci akcji. Był to akt narodowej i społecznej deprawacji. Grupy społeczne dostawały krocie za zgodę na "oddanie" obcym, różnych części Polski. Oddanie w sensie sprzedaży zazwyczaj poniżej wartości. Sprzedaży majątku wszystkich pozostałych. Sytuacja ta jako żywo przypominała schyłkowe praktyki drugiej Polski, gdzie każdy brał pieniądze sprzedając za nie, zwoją zgodę na niekorzystne dla Polski rozwiązania.
Gdy Polacy zobaczyli, że tak można. Że za zgodę na sprzedaż obcym można dostać - w majestacie podłego bezprawia, zwanego prawem - pieniądze, wtedy tama pękła. Pękła tama przyzwoitości, rzetelności, moralności. Te wszystkie słowa i hasła nadal funkcjonują w rzeczywistości medialnej i wygłaszanej publicznie, jednak stają się fiduncjarne, nierzeczywiste. W zachowania rzeczywistych zaczyna dominować, rządza zysku za wszelką cenę, najczęściej za cenę straty innych. Kolejne, co silniejsze podmioty w społeczeństwie, wyrywaja dla siebie kolejne pieniądze, bo jeśli tego nie uczynią zostaną ze stratą z przyny działań innych, którzy już wyszarpnęli albo zaraz to zrobią. Człowieka trzeba oszukać, z rządu trzeba wydusić, nam się należy, mi się należy, przecież jesteśmy ludźmi i mamy swoją godność - mówią górnicy, lekarze, rolnicy, mundurowi, nauczyciele, politycy, posłowie, artyści, biznesmeni.
Spotkanie rzetelnego fachowca lub firmy staje się w Polsce powoli problemem. Wsiąście do taksówki w stanie nietrzeźwym nieodmiennie sto na sto, kończy się kradzieżą przez taksówkarza, w postaci zawyżonego odczytu taksometru. Usługi naprawcze i remonotwe, dostawy różnych towarów, pożyczki, umowy, to wszystko skażone jest dążeniem do wykorzystania drugiej strony, odarte jest całkowicie już z poczucia przyzwoitości czy rzetelności. Degradacja życia poprzez próby miękiego i twardego oszustwa osiąga poziom niespotykany.
Degenerują się stosunku społeczne i relacje międzyludzkie. Ludzie oderwani od podstawowych konstatacji na temat prawideł życia społecznego odnajdują sens w takiej polityce, która ma sens całkiem religijny, poza rozumowy. Politycy pełnią w niej rolę świętych, których osoby uzdrowić mogą rzeczywistość zdegradowanych postaw i mechanizmów społecznych. Winni zawsze są gdzie indziej, a uzasadnia to ponad wszelką wątpliwość nienawiść przeżywana przez nas do tych, co inaczej myślą. I tak oto wielka parabola zamyka się w błędne koło. Oni sa winni, bo jest źle. Dlatego ich nienawidzimy i nimi gardzimy bo to właśnie przez nich jest źle. Powstaje religia pogardy i nienawiści. Polityczno patriotycznej. Nienawidzą PiSowcy Powców i POwcy PiSowców. Polak dla Polaka nie ma żadnej wartości. Jedyną wartością jest wspólny udział w para-religijnej polityce. Wtedy jest jeszcze jakaś wspólnota. Wspólnota zaczadzenia i negatywnych emocji do inaczej myślących. Wspólnota nienawiści i pogardy dla tych innych. Wspólnota, która z tej właśnie nienawiści i pogardy wynika i nią się karmi, bowiem wszyscy inni są źli.
Ofiarą tych procesów padają w pierwszym rzędzie relacje międzyludzkie. Być cżłowiekiem to żaden tytuł do szacunku. Być Polakiem - także. Jedynym tytułem do szacunku jest twierdząca odpowiedź na pytanie: czy ty też jesteś za [... tu wstawić dowolną nazwę partii politycznej lub jej lidera ...]. Drugą ofiarą tych procesów jest efektywność społeczenstwa. Gdy możesz być oszukany przez każdego, gdy aprat państwa w postaci urzędników działa na swoją korzyść a na twoją niekorzyść, gdy biznes też często tak właśnie działa, wszelkie zachowania pro-efektywnościowe tracą sens. Trzeba się ustawić w kolejce wyszarpujących "pomoc" i przywileje. Trzeba się USTAWIĆ. Każdy nieustawiony zostanie zepchnięty na pobocze wegetacji. Liczba samobójstw, często z przyczyn ekonomicznych to rocznie małe miasteczko, kilka tysięcy Polaków.
Jak z tej sytuacji wybrnąć? Jaka idea Polski "jest na stole" i jaką ewentualnie na ów stół należałoby położyć?
Podstawową ideą znajdującą się w obiegu jest idea trzeciej Polski. Idea Piłsudskiego. Wcale nie gołosłownie i nie tylko w warstwie gestów, Jarosław Kaczyński nawiązuje do Sanacji i Piłsudskiego. To jest idea PiS, idea zebrania w całość państwa i społeczeństwa, poddanie go monopolistycznej, nakierowanej patriotycznie władzy, tak by jego działania i siły skoncentrować w przedsięwzięcia mające podźwignąć kraj.
Druga idea, wyrażana nie dość wprost, przez adwersarzy PiS jest rodem z drugiej Polski, z Polski szlacheckiej. To idea wolności osobistej ponad wszystko. Naczelną wartością staje się indywidualny dobrobyt i wolność, zaś państwo ma ewentualnie temu służyć, gdy już służba państwu wydaje się raczej nie do pomyślenia, bo gwałci ową wolność i indywidualność. Idea Rzeczpospolitej szlacheckiej została zaproponowana przez PO w schyłkowej jej wersji. W wersji pozbawionej, pierwotnej gotowości służenia gardłem własnemu krajowi, czego przejawem była deklaracja pospolitego ruszenia. Praktyka tej idei w wydaniu PO, została sprowadzona do hasła, by żyło się lepiej funkcjonariuszom i rodzinom PO.
Obie te idee, zarówno piłsudczykowska jak i schyłkowa szlachecka są dla Polski szkodliwe. Czwarta, obecna Polska, tym się różni od poprzednich, że jest krajem programowo i z definicji współzależnym, albo raczej nawet - zależnym. Taki jest świat, taki jest kraj, takie jest to miejsce. Nie ma co utyskiwać. Tym bardziej irytujące jest posługiwanie się hasłami suwerenności piłsudczykowskiej przez tych, co wzywają do umieszczenia na terenie kraju obcych wojsk i oddziałów. Jest to gwałt na rozumie, dokonywany w imię manipulacji ogłupiałym społeczeństwem. Nie dlatego, że te oddziały miałby by Polsce zaszkodzić, tylko dlatego, że wezwanie do ich stacjonowania stanowi materialny dowód niesuwerenności tych, co te wezwania ogłaszają.
Nie można Polski złapać z twarz w imię szczytnych ideałów. Nie można bo monopol degeneruje, nawet ten pochodzący z najszczytniejszych emocji. Nie można też pozwolić na bezhołowie, gdzie liczyć się ma dla każdego, wyłącznie jego własny prywatny interes. Potrzebujemy Polski obywatelskiej. To znaczy takiej, gdzie każdemu będzie przysługiwał szacunek niezależnie od poglądów i religii. Takiej w której ludzie będą się szanowali i cenili nawzajem. Polski takiej, w której państwo nie będzie łupem tej czy innej silniejszej grupy. Takiej w której być obywatelem oznacza także, mieć obowiązki względem wspólnoty.
Wspólnota może być wspólnotą wartości a nie wspólnotą organizacji. Wartości musi być mało, bo inaczej będzie wojna i kłótnia. A więc jednak równość, w wymarze zmniejszania rozwarstwienia, w wymiarze likwidacji wszelkich przywilejów. A więc jednak wolność, w wymiarze uznawania różnych poglądów za równoprawne do wyrażania, o ile szanuja one Polskę jako całość i nadrzędny interes Polaków. Wolność także w tym wymiarze, jako wolność do bycia katolikiem, ateistą, lewicowcem, prawicowcem itd. A więc władza, która musi być na tyle silna, by nie ulegać, jak wszystkie Polskie rządy, żądaniom silnych społecznych grup. A więc jednak Polska, co znaczy Polacy dla siebie nawzajem. Jacy są - taka jest Polska.



Komentarze
Pokaż komentarze (7)