Chyba niemal wszyscy z państwa, a przynajmniej ci którzy wyglądają poza własne opłotki dostrzegli szaleństwo rozgrywające się w przestrzeni publicznej, świadczące jednoznacznie o upadku systemu demoliberalnego. A przecież po upadku komunizmu na placu boju pozostał jako zwycięzca demoliberalizm, dzięki czemu Francis Fukuyama mógł ogłosić tezę o końcu historii. Parę lat potem jednak zaczęło się dziać coś, co doprowadziło do jego upadku.
Jakie były przyczyny sukcesu i klęski demoliberalizmu ?
Myślę, że dzięki lekturom, które zainspirowały mnie do napisania tego tekstu, udało mi się te przyczyny określić i doprowadzić refleksję nad liberalizmem do końca.
Przyczyna sukcesu jak i porażki jest jedna i ta sama. Ale zanim ją wskażę, niezbędne jest poszerzenie kontekstu, żeby obraz był pełny i przejrzysty.
Jak państwo mogli się zorientować z moich poprzednich tekstów, istnieją dwa dominujące modeli cywilizacji - chiński i zachodni. Każdy z nich widzi świat w odmienny sposób, a szczególnie dotyczy to poglądu na świat ludzki. Chińczycy widzą świat jako system powiązań wszystkiego ze wszystkim, analogicznie do tego jak postrzegają złożoność życia społecznego, podczas gdy Europejczycy, z powodu uwarunkowań historycznych (Grecja) widzą świat jako zbiór pojedyńczych obiektów, a świat ludzki jako zbiór niezależnych jednostek.
Chińczyków fascynowały więc relacje społeczne, a świat materialny w znacznie mniejszym stopniu i to tylko w sensie praktycznym. Greków, z ich indywidualistycznym nastawieniem na osobistą asertywność i skłonność do debaty interesowały poszczególne elementy tego świata. Jak widać światopoglądy mają swoje żelazne konsekwencje.
Złożoność tego świata zablokowała Chińczykom możliwość rozwoju nauki, za to Grecy zainicjowali systematyczną acz z koniczności krętą i powolną refleksję naukową i rozwój odrębnych, traktowanych w izolacji, dziedzin wiedzy.
Tak więc u podstaw światopoglądowych liberalizmu leży badanie rzeczy w ich wzajemnej izolacji i podobnie traktowano refleksję nad człowiekiem - podstawowym obiektem badania, tak jak w badaniach nad materią, była jednostka i przyjęto fałszywą lecz nieuniknioną w tej sytuacji tezę metodologiczną o radykalnie autonomicznej jednostce w stanie natury. Konsekwencją tego założenia okazało się kolejne założenie zeń wynikające: że wszelkie tradycyjne więzi społeczne człowieka zniewalają, więc trzeba go od nich uwolnić.
Autonomiczny dzikus. W rzeczywistości było dokładnie odwrotnie.
To założenie było więc zgodne z przyjętą metodologią naukową i okazało się płodne intelektualnie i praktycznie - do czasu.
Skutkiem tego założenia metodologicznego było przyjęcie tezy o wolności jako o jedynym czynniku rozwoju. Dożyliśmy jednak czasów, gdy nauka przeszła z etapu rozczłonkowania do etapu integracji, a psychologia ewolucyjna, kogniwistyka i neurobiologia narzuciły konieczność przyjęcia nowej metodologii.
Wedle nowego poglądu jesteśmy uwarunkowani ewolucyjnie do życia w grupach społecznych o gęstych sieciach interakcji i relacji społecznych, a z tego wynika, że nie mozna badać jednostki w oderwaniu, trzeba ją badać jako interakcję umysłów. Umysłów a nie umysłu.
Praktyczne, społeczne skutki konsekwentnie stosowanego liberalizmu okazały się destruktywne - likwidacja wszelkich więzi prowadzi do rozpadu społecznego, co najlepiej demonstrują próby zniesienia więzi między rodzicami a dziećmi i przejęcia ich przez państwo i w tym momencie kłania się noblista William Golding i jego "Władca much".
No i to jest cała filozofia - nie ma tu nic nadzwyczajnego. Zaczęło się od fałszywego założenia, które przyniosło sukces, ale obecnie potencjał tego założenia się wyczerpał, przynosząc porażkę liberalizmu i trzeba zweryfikować tezy o naturze ludzkiej i zacząć wdrażać praktyczne rozwiązania oparte na nowej koncepcji natury ludzkiej. A o tej nowej koncepcji pisałem wielokrotnie. Konstrukcja systemu społecznego musi uwzględniać trzy wymiary/relacje społeczne, skrótowo określane mianem pakietu prawda/miłość/wolność.


Komentarze
Pokaż komentarze (16)