Podmiotowość prawna

Podmiotowość prawną najlepiej zrozumieć przeciwstawiając prawo przywilejowi. Prawa nie wolno naruszać, przewileje wolno. Z prawa trzeba korzystać, z przywileju nie trzeba. Przykładowo, policja broni przechodnia wtedy, gdy zostanie on napadnięty przez oprawcę, a nie wtedy, gdy przechodzień idzie sobie spokojnie, niemolestowany przez nikogo. Obstawa policyjna dla osoby, która nie jest zagrożona atakiem, jest usługą wynikającą z przywileju, a nie prawa.Innym przykładem jest rezerwacja. Na zarezerwowanym miejscu nie wolno usiąść, na miejscu dla inwalidy wolno, dopóki inwalida jest nieobecny. Rezerwacja jest rodzajem prawa własności, zaś miejsce dla inwalidy nie jest prawem lecz przywilejem. Inaczej mówiąc: gdy zauważę, że ktoś zajął mój przedział sypalny, mogę od razu złożyć skargę. Jeżeli jestem inwalidą, muszę najpierw się przedstawić, jako inwalida, i dopiero, gdy cham nie ustąpi miejsca, mogę składać skargę.

Najczęstszym błędem w rozumieniu praw człowieka jest zgoda na łamanie prawa w imię prawa rozumianego błędnie jak przywilej. Jest to sprzeczność logiczna, jak w matematyce. Jest to też sprzeczność etyczna, jak w moralności mówiącej, że zło jest dobre. Przykładem prawa podmiotu, błędnie rozumianego jak przywilej, jest prawo do wolności. Prawo to oznacza po prostu tylko tyle, że nie wolno (bezprawnie) ograniczać niczyjej wolności. Prawo do wolności nie jest np. przywilejem ograniczania cudzej własności. Amoralnym głupcom się wydaje, że prawo do wolności daje im prawo (przywilej) do wkraczania na cudzy teren bez zezwolenia. To oczywista bzdura. Prawo własności po prostu oznacza zakaz naruszania cudzej własności, więc ten amoralny głupiec po prostu łamie prawo. Nie ma tutaj żadnego konfliktu różnych praw, bo tylko jedno prawo zostało złamane - prawo własności.

Czasem zdarza się konflikt, czyli sytuacja, gdy dwa prawa różnych podmiotów zostały jednocześnie naruszone i nie istnieje kodeks pomocniczy, np. drogowy, który rozstrzyga, kto naruszył prawo. Przykładowo, na chodnikach nie obowiązuje ruch prawostronny, więc piesi mogą na siebie włazić, naruszając parami nawzajem swoje prawa (np. prawo do niezakłóconego spaceru). Obowiązuje w tym wypadku zasada którą nazwę "zasadą bezprawnej rezerwacji" - kto pierwszy dokona rezerwacji (np. krzyknie: "uwaga idę"), ten łamie prawo i musi ustąpić. A co w wypadku, gdy żadna ze stron konfliktu nie zademonstrowała, że zauważyła drugą stronę? Obowiązuje zasada solidarności - każdy podmiot jest nie tylko podmiotem prawa, ale także podmiotem obowiązku w odniesieniu do prawa do solidarności. Ustąpić musi więc osoba, która jako pierwsza dostrzegła drugi podmiot i miała możliwość podjąć intencjonalne lub celowe działanie lub zaniechanie - to naturalne rozszerzenie zasady bezprawnej rezerwacji. Ślepiec ma naturalną przewagę prawną, ale założenie opaski na oczy przewagi tej nie daje, przeciwnie, jako intencja lub cel założenie opaski jest wcześniejsze, więc każdy ma prawo krzyknąć mu "z drogi" na jego widok.

W prawach podmiotowych nigdy nie jest istotne, czyje prawo ma pierwszeństwo. Istotne jest, czyje prawo zostało złamane. Pod tym względem każde prawo podmiotu ma tę samą siłę. W państwie liberalnym prawo musi być przestrzegane, bo bez tego podmiot nie mógłby się czuć wolny i bezpieczny.