13 obserwujących
210 notek
158k odsłon
380 odsłon

Cud nad Wisłą

Wykop Skomentuj35

Podpisanie 11 listopada 1918 roku rozejmu w Compiegne po I wojnie światowej, nie oznaczało dla Polski zakończenia działań wojennych. Bolszewicka Rosja powstała po upadku caratu, miała aspiracje przeniesienia proletariackiej rewolucji na Zachód, co oznaczało nieunikniony konflikt z odradzającą się Polską. Jeszcze w październiku 1918 roku opracowano plan „Cel Wisła”, którego realizacja miała zanieść rewolucję do Niemiec.

Polacy zamierzali odbudować swoje państwo w granicach sprzed I rozbioru i pomóc innym narodom w budowie własnych organizmów państwowych, tak aby wspólnie móc przeciwstawić się imperium rosyjskiemu. Wojna, do której doszło w latach 1919 – 1920 była nie tylko wojną o polskie granice na wschodzie, ale miała charakter starcia cywilizacyjnego, wojny światów, a jej Bitwa Warszawska uznawana jest za 18 decydującą bitwę w dziejach świata. Fala bolszewizmu, która mogła zalać Europę znalazła opór w Polsce. Zachód nie dostrzegał zagrożenia.

Jeszcze na początku 1918 roku w lutym i marcu w Brześciu, państwa centralne zawarły z bolszewicką Rosją rozejm pozbawiając ją zwierzchnictwa nad Królestwem Kongresowym, Finlandią, państwami bałtyckimi i zachodnią Białorusią. Uznano też istnienie państwa ukraińskiego, zmuszając bolszewików do rezygnacji z roszczeń terytorialnych do Kijowa. Ale klęska Niemiec i Austrii i rozejm w Compiegne zobowiązały Niemców do opuszczenia terenów zajętych na Wschodzie. Zajmowali oni front od rzeki Dźwiny na Łotwie aż po morze Azowskie na południu. Za wycofującymi się wojskami niemieckimi postępowała Armia Czerwona, a z drugiej strony podążała armia polska. Konflikt był nieunikniony. Sowieci wypowiedzieli Traktat Brzeski i na przełomie 1918/1919 roku zajęli Mińsk i Wilno, tworząc Litewsko-Białoruską Republikę Rad.

Wojna polsko-bolszewicka nie została nigdy wypowiedziana. Za jej początek uważa się zwycięski bój polskich oddziałów pod Berezą Kartuską 14 lutego 1919 roku. W kwietniu 1919 roku Polacy odbili Wilno z rąk krasnoarmiejców a w sierpniu tego roku Mińsk. Pod koniec sierpnia w rękach polskich znalazły się najważniejsze miasta i terytoria polskich kresów a bolszewicy wycofali się za Dźwinę i Berezynę, gdzie pozostali przez 9 miesięcy.

W styczniu sukcesem i zdobyciem miasta zakończyła się polsko-łotewska ofensywa pod Dyneburgiem, a w marcu wojsko polskie zajęło rejon Mozyrza i Kalenkiewicz przesuwając front o 100 km na wschód.

Sytuacja na froncie zmieniła się po polsko-ukraińskiej ofensywie na Kijów 25 kwietnia – 7 maja 1920 r. Piłsudski uważał, że Rosja posiadając Ukrainę mogła odbudować polityczną hegemonię imperium carskiego, a bez niej traciła możliwość oddziaływania na politykę europejską. Polacy zawarli porozumienie polityczne z atamanem Symeonem Petlurą, w którym Polska uznała prawo Ukrainy do niepodległości i wyznaczono granicę na rzece Zbrucz. Te działania wpisywały się w ideę polityczną Piłsudskiego, który chciał stworzenia na wschodzie państw narodowych (Litwy, Białorusi, Ukrainy) – buforów, oddzielających Polskę od Rosji, a sfederowanych z Polską. Ta idea federacyjna zderzała się z koncepcją Dmowskiego, tzw. inkorporacji, który głosił potrzebę włączenia do Polski terenów zamieszkałych przez ludność polską, w której mniejszość niepolska byłaby chętna do asymilacji. Nie było jednolitego planu polityki wschodniej.

7 maja 1920 r. wojska polsko-ukraińskie wkroczyły do Kijowa. Początkowy sukces spotkał się jednak z kontratakiem bolszewików 27 maja, a Armia Konna Budionnego przełamała polskie pozycje pod Samhorodkiem. Polacy zostali zmuszeni do odwrotu, a bolszewicy na dłużej zostali zatrzymani dopiero na przedpolach Lwowa. Posuwając się na zachód dopuszczali się licznych zbrodni, m.in. spalili szpital polowy w Berdyczowie ( 700 ofiar ).

4 lipca ruszyła ofensywa wojsk sowieckich skoncentrowanych w Bramie Smoleńskiej, pod wodzą Michaiła Tuchaczewskiego, który zastosował taktykę tzw. mas taranowych. Do ataku ruszyło prawie 300 tys. żołnierzy wspieranych przez Korpus Kawalerii Gaj Chana, który wykonywał uderzenia na skrzydła wojsk polskich, zmuszając je do szybkiego odwrotu. Wojska rosyjskie na początku sierpnia znalazły się na przedpolach Warszawy.


image


Władze bolszewickie przystąpiły także do budowy zalążków przyszłej komunistycznej republiki polskiej. W Białymstoku swoją działalność rozpoczął Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski z Feliksem Dzierżyńskim, Julianem Marchlewskim i Feliksem Konem. Szybko wprowadzano nowe porządki. Rozpoczęła się nacjonalizacja fabryk. Działały sądowe trybunały rewolucyjnie. W mieście zapanował chaos i terror.

Wydawało się, że los państwa polskiego jest już przesądzony. Szalę zwycięstwa na korzyść Polski przeważyła zwycięska bitwa warszawska (12-25 sierpnia 1920 roku). Rozpoczęła ona ponowny marsz wojsk polskich na Wschód. Armia Czerwona została pokonana przez Wojsko Polskie także w kolejnych dużych bitwach, pod Komorowem (31 sierpnia 1920 roku) i w trakcie ofensywy niemeńskiej (20-26 września 1920 roku).

Wykop Skomentuj35
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura