Blog
FM PiS Warszawa
FM PiS Warszawa
FM PiS Warszawa Prawy punkt widzenia
0 obserwujących 61 notek 19405 odsłon
FM PiS Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Jan Paweł II, czyli co zdecydowało o porażce komunizmu

374 0 0 A A A

W publikacjach poświęconych stosunkowi Jana Pawła II do komunizmu często przywołuje się jego stwierdzenie, że komunizm upadł z powodu wpisanego weń błędu antropologicznego. Będę dążył do wyjaśnienia tej wypowiedzi w świetle trzech encyklik społecznych papieża: „Laborem exercens” (napisanej w 1981 roku), „Sollicitudo rei socialis” (napisanej w 1987 roku) oraz „Centesimus annus” (napisanej w 1991 roku). To stwierdzenie papieża świadczy o jego przekonaniu, że komunizm upadł nie tylko jako rzeczywistość polityczna, ale także jako idea. Ponadto, jeżeli przyczynę upadku komunizmu dostrzega się w błędzie antropologicznym, to zakłada się, że tkwi ona w czymś, co jest uprzednie wobec szczegółowych rozwiązań zaproponowanych przez Marksa, Engelsa i ich następców – zakłada się, że błąd tkwi w pewnej ogólnej wizji człowieka, która może być wspólna osobom o skrajnie różnych poglądach społeczno-politycznych. Jeżeli tak jest, to nawet dzisiaj – w dwadzieścia lat po upadku europejskich reżimów komunistycznych i w czasie, gdy komunizm trwale przestał być ideologią mobilizującą masy społeczne w Europie – także na naszym kontynencie mogą istnieć spadkobiercy sposobu myślenia o człowieku, który tkwił u podstaw tej ideologii.

                            

Papież dostrzegał zagrożenie trwania materialistycznej wizji człowieka w nowej rzeczywistości politycznej: „Inną jeszcze praktyczną formę odpowiedzi na komunizm stanowi społeczeństwo dobrobytu albo społeczeństwo konsumpcyjne. Dąży ono do zadania klęski marksizmowi na terenie czystego materializmu, poprzez ukazanie, że społeczeństwo wolnorynkowe może dojść do pełniejszego aniżeli komunizm zaspokojenia materialnych potrzeb człowieka, pomijając przy tym wartości duchowe. Jeżeli w rzeczywistości prawdą jest, że ten model społeczny uwydatnia niepowodzenie marksizmu w swoich zamiarach zbudowania nowego i lepszego społeczeństwa, to równocześnie, na tyle na ile odmawia moralności, prawu, kulturze i religii autonomicznego istnienia i wartości, spotyka się z marksizmem w dążeniu do całkowitego sprowadzenia człowieka do dziedziny ekonomicznej i zaspokojenia potrzeb materialnych” (Jan Paweł II, Centesimus annus, 19). To sprawia, że próba wnikliwego i rzetelnego prześledzenia polemiki, którą Jan Paweł II prowadził przeciwko komunizmowi, jest istotną potrzebą współczesności.

 

Czym jest błąd antropologiczny, który miałby zadecydować o porażce komunizmu? Jan Paweł II zdefiniował go następująco: „(...) podstawowy błąd socjalizmu ma charakter antropologiczny. Rozpatruje on bowiem pojedynczego człowieka jako zwykły element i cząstkę organizmu społecznego, tak że dobro jednostki zostaje całkowicie podporządkowane działaniu mechanizmu ekonomiczno-społecznego; z drugiej strony utrzymuje on, że dobro jednostki można urzeczywistnić nie uwzględniając jej samodzielnego wyboru i niezależnie od przyjęcia przez nią w sposób indywidualny i wyłączny odpowiedzialności za dobro czy zło” (Jan Paweł II, Centesimus annus, 13). Tak zdefiniowany błąd antropologiczny wiąże się z odrzuceniem chrześcijańskiej wizji człowieka oraz wynikających z niej wartości, w tym zwłaszcza godności każdej osoby ludzkiej i podmiotowości człowieka oraz społeczeństwa. Pierwszym źródłem błędu antropologicznego jest według Jana Pawła II nowożytny ateizm, który jest wcześniejszy niż sam komunizm i w swojej źródłowej, oświeceniowej postaci jest bezpośrednio związany z mechanicystyczną wizją człowieka: „Ateizm, o którym mowa, jest zresztą ściśle związany z oświeceniowym racjonalizmem, który pojmuje rzeczywistość ludzką i społeczną w sposób mechanicystyczny. Zostaje w ten sposób zanegowana najgłębsza intuicja prawdziwej wielkości człowieka, jego transcendencja wobec świata rzeczy oraz napięcie, jakie odczuwa on w swoim sercu pomiędzy pragnieniem pełni dobra a własną niezdolnością do osiągnięcia go, przede wszystkim zaś zostaje zanegowana wynikająca stąd potrzeba zbawienia” (Jan Paweł II, Centesimus annus, 13).

 

Uznając swoją relację do Boga, człowiek rozpoznaje także własną, szczególną i twórczą pozycję w świecie i wobec świata: „Zgodnie z tym nauczaniem rozwój nie może polegać tylko na użyciu, na władaniu i na nieograniczonym posiadaniu rzeczy stworzonych i wytworów przemysłu, ale nade wszystko na podporządkowaniu posiadania, panowania i użycia podobieństwu człowieka do Boga oraz jego powołaniu do nieśmiertelności” (Jan Paweł II, Sollicitudo rei socialis, 29). Ostatecznie więc komunizm jest jednym z nurtów myśli społeczno-politycznej, który powstaje w wyniku ograniczenia ludzkiej perspektywy patrzenia na świat i samego siebie. Wiąże się to z umiejscowieniem sensu i celu istnienia człowieka wyłącznie po stronie rzeczywistości immanentnej, ziemskiej. W rzeczywistości jednak świat i cele, które człowiek w nim realizuje, dają się poprawnie zinterpretować i wyznaczyć tylko wtedy, gdy przyjmie się integralną wizję człowieka, uwzględniającą także jego transcendencję wobec świata rzeczy. W cytowanej już „Sollicitudo rei socialis”, Jan Paweł II omawiał katolicką wizję rozwoju, która nie może ograniczać się do rozwoju ekonomicznego: „(...) chociaż rozwój posiada swój nieodzowny wymiar ekonomiczny, winien bowiem udostępniać możliwie największej liczbie mieszkańców świata korzystanie z dóbr niezbędnych do ‘bycia’, to nie wyczerpuje się on jednak w tym właśnie wymiarze. Zredukowany doń, obróci się przeciw tym, którym miał służyć” (Jan Paweł II, Sollicitudo rei socialis, 28). Następnie Jan Paweł II stwierdził, że „rozwój nie tylko ekonomiczny mierzy się i ukierunkowuje według tej rzeczywistości powołania człowieka widzianego całościowo, czyli według jego „parametru” wewnętrznego. (...) W celu osiągnięcia prawdziwego rozwoju nie można jednak nigdy tracić sprzed oczu wspomnianego parametru, który jest w naturze właściwej człowiekowi stworzonemu przez Boga na Jego obraz i podobieństwo (por. Rdz 1, 26)” (Jan Paweł II, Sollicitudo rei socialis, 29). W nauczaniu papieża zakłada się, że zrozumienie człowieka wymaga uwzględnienia dużo większej liczby czynników, niż tylko jego aktywności gospodarczej lub walki klas: „Zrozumienie człowieka jest bardziej wyczerpujące, gdy widzi się go w kontekście kultury, poprzez język, historię i postawy przyjmowane wobec podstawowych faktów egzystencjalnych, takich jak narodziny, miłość, praca, śmierć. Osią każdej kultury jest postawa człowieka wobec największej tajemnicy: tajemnicy Boga” (Jan Paweł II, Centesimus annus, 24).

Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie
NEWSY - TOP 5

O mnie

Blog ten powstał z myślą o prezentacji poglądów i opini członków i sympatyków Forum Młodych PiS. Jeżeli chcesz, by twoja notka ukazała się tutaj, wyślij ją na adres mementi01@ wp.pl.

Ostatnie notki

Obserwowane blogi

Ostatnie komentarze

  • @gazaj Co do gospodarki, to zwróć uwagę, że w czasie swoich rządów PiS obniżył składkę...
  • @1odłamek PiS rzeczywiście zwalczyło inne partie prawicowe, jednakże w przeciwności do SLD,...
  • Co do opini o lewicowości PiS PiS nie jest partią lewicową, ani nie jest podobne do SLD....

Tematy w dziale Kultura