Jedwabne 1939 - zasiew

Dawno, dawno temu byłem czytelnikiem Gazety i Polityki. Chyba w Polityce ukazał się artykuł Adama Krzemińskiego dotyczący pogromu w Jedwabnem. Piszę to z pamięci, nie mam dostępu do archiwum. Czego jednak jestem pewien, to fragmentu, gdzie autor pisze o innych aktach agresji wobec Żydów na Białostocczyźnie, zaznaczając że były to regiony wcielone w 1939 do ZSRS, w których z kolei podczas okupacji sowieckiej dochodziło do przemocy wobec Polaków. Teraz udało mi się znałeźć podobnej treści wywiad z prof. Szarotą w Tygodniku Powszechnym z roku 2000.

Szukając informacji zajrzałem do Wikipedii. Wiem, uchodzi ona za źródło niezbyt ambitne, lecz nawet prezydenci nim się posługują. Zaletą w porównaniu z Encyclopaedia Britannica jest jej aktualność. Przeczytałem hasło Jedwabne i Pogrom w Jedwabnem oraz ich odpowiedniki w innych językach. Cytaty podaję dość obszernie, aby uniknąć podejrzeń o preparowanie tekstu. Najważniejsze fragmenty są podkreślone. Mam nadzieję, że angielski tekst nie jest zbyt trudny.

Polska wersja hasła Jedwabne podaje:

2 września 1939 r. miasto zajęły wojska niemieckie, jednak ostatecznie Jedwabne zostało zaanektowane przez Związek Radziecki w końcu miesiąca. Działalność rozpoczęły wówczas polskie organizacje podziemne, a oddział partyzancki stacjonujący na uroczysku Kobielne uległ rozbiciu przez Rosjan. 22 czerwca 1941 Jedwabne zostało zajęte przez Niemców. 10 lipca 1941 miasto stało się miejscem mordu co najmniej 340 Żydów (Pogrom w Jedwabnem) przez miejscowych Polaków.

A angielska

Following the Soviet invasion of eastern Poland in World War II (in fulfillment of the Molotov–Ribbentrop Pact), a wave of anti-Polish repression by the Soviet Secret Police was conducted between 1939 and 1941. It was preceded by a successful Soviet attack against a Polish partisan unit stationed in the Kobielne Wilderness. The town had 3,985 inhabitants in 1940; some 3,670 Poles, 250 Jews and 65 Belarusians. A number of Polish people with their families were arrested by the NKVD and deported to Siberia. Soon after the German takeover of Jedwabne during the 1941 attack on the Soviet zone of occupied Poland (part of Operation Barbarossa), the town became the site of the infamous Jedwabne pogrom on 10 July 1941.

Podobnie polska wersja hasła Pogrom w Jedwabnem zbywa wydarzenia okresu 1939-41 stwierdzeniem:

Po niemieckim ataku na ZSRR w czerwcu 1941 niemieckie specjalne oddziały likwidacyjne, tzw. Einsatzgruppen, prowadziły eksterminację ludności żydowskiej na terytorium państwowym Rzeczypospolitej Polskiej anektowanym po 17 września 1939 przez Związek Radziecki. Niemiecka propaganda nazistowska jako pretekst do tych działań wykorzystywała m.in. zbrodnie radzieckie na tych terenach i zarzuty wobec Żydów o współpracę z władzami radzieckimi. 29 czerwca 1941 r. Reinhard Heydrich wydał dyrektywę o prowadzeniu wojny na terenie ZSRR, nakazującą zachęcanie i inspirację pogromów antyżydowskich dokonywanych przez miejscową ludność.
Równocześnie podsycano niechęć miejscowej ludności polskiej do Żydów, która w rejonie Łomży i tak była silna, m.in. w wyniku intensywnej od początku XX wieku propagandy endeckiej.

Wersja angielska:

The start of World War II in Europe began with the invasion of Poland by Nazi Germany. Likewise, on September 17, 1939, the Soviet Red Army invaded the eastern regions of Poland while in secret agreement with Germany. The area of Jedwabne was originally occupied by the Germans who crushed Polish resistance being offered by local Polish cadets. Jedwabne was then transferred to the Soviets in accordance with the September 28, 1939, German–Soviet Boundary Treaty. As soon as the Soviets entered Jedwabne, the local Polish government was dismantled. At first, many Polish Jews were relieved to learn that the Soviets, rather than the Nazis, were to occupy their town, and unlike gentile Poles, publicly welcomed the Red Army as their protector. Some people from other ethnic groups in Kresy, particularly Belarusians, also openly welcomed the Soviets. Administrative jobs were offered to Jews who declared Soviet allegiance. Some Jews joined a Soviet militia overseeing deportations organized by the NKVD. At least one witness testimony says that during round-ups, armed Jewish militiamen were seen to be guarding those prepared for deportation to Siberia. A total of 22,353 Poles (entire families) were deported from the vicinity. Red Army troops requisitioned food and other goods, undercutting nearly everyone's material needs. The Soviet secret police accompanying the Red Army routinely arrested and deported Polish citizens - both gentile and Jewish - spreading terror throughout the region. Waves of arrests, expulsions and prison executions continued until June 20–21, 1941.

Wiadomo, że informacja jest narzędziem polityki. Zastanawiający jest sposób myślenia autorów polskiej wersji. Z historii edycji wynika, że nie są oni autorami wersji angielskiej. Historie obu haseł sugerują długie, intensywne dyskusje. Ale nie o Wikipedię tu chodzi.

Nie trzeba się domyślać, że warunkiem pokłosia był zasiew. Skądinąd: Pokłosie - jakże trafny tytuł, tylko czy taka była intencja autorów filmu?

Tak jak Jedwabne 1941 naruszyło jedno tabu, temat Jedwabnego 1939-41 pozostaje tabu. Nie do końca, temat ten jest omawiany przez część historyków i opinii publicznej. Dla sporej jej części jest nadal tabu wyższego rzędu, nie jest tematem akceptowanym bez oskarżeń o antysemityzm.

A mówimy tu o ponad 20 tysiącach deportowanych. Co się z nimi stało? Czy za ich wywózkę ktoś poniósł konsekwencje? O ich późniejszym męczeństwie nawet nie wspominam, bo przepadli w otchłaniach nieludzkiej ziemi, a tam świadków się nie znajdzie.

A ich majątki? To dla kolaborantów musiały być złote żniwa. Ilu zostało zadenuncjowanych, bo mieli ładny dom?

Od tych wypadków minęło ponad 70 lat. Nie widzę żadnego powodu, dla którego miałyby być chronione dziwną zasłoną skrępowania i wstydu. Jeżeli nie jesteśmy zainteresowani całą prawdą, to ta odsłonięta, wybrana część jest kłamstwem.

 

PS1 Możemy się co chwilę pytać, co pomyśli Paragwaj i Burkina Faso, ale w ten sposób nie mamy się co brać za historię.

PS2 Są na Salonie tacy, którzy uważają ujarzmienie Polski przez Sowietów za świetny pomysł. Z nimi trudno mi dyskutować.