0 obserwujących
236 notek
68k odsłon
  449   0

Ante et post Diem Irae. Koniec ery Mubaraka w Egipcie?

„Dzień Gniewu”, jak okrzyknięto 25 stycznia 2011 roku, spowodował, że oczy świata zwróciły się ku Egiptowi. Chaos, masowe manifestacje, starcia z policją, narastające bezprawie, śmierć ponad stu osób, grabież i zniszczenie słynnych zabytków. Jakie są przyczyny i historyczne tło tych wydarzeń?

Ante et post Diem Irae – Przed i po Dniu Gniewu

Świat z niepokojem obserwuje coraz większy chaos panujący w Egipcie. Demonstranci nie chcą się rozejść, żądają ustąpienia prezydenta – Husniego Mubaraka. To właściwy moment, by przybliżyć tło aktualnych wydarzeń i spojrzeć na nie w szerszym kontekście.

Przede wszystkim warto odpowiedzieć na pytanie, kim jest osoba, na której skupia się tyle frustracji, a nawet nienawiści zwykłych Egipcjan? Niewiele wiadomo o życiu prywatnym obecnego prezydenta, jako że od lat konsekwentnie odmawia on wywiadów na swój własny temat. Pewnym jest natomiast, że to jego decyzje polityczne w dużej mierze ukształtowały współczesny Egipt.

Błyskotliwa kariera

Nie ukazało się do tej pory żadne książkowe wydanie biografii Mubaraka – ani w języku angielskim, ani w arabskim. Głównym źródłem informacji na jego temat są wywiady przeprowadzone z nim w różnych okresach jego życia. Naukowej analizy doczekały się natomiast przemówienia prezydenckie1 (fot. Presidenza della Repubblica)

 

Muhammad Husni Said Mubarak urodził się w 1928 roku w prowincji Al-Minufijja we wsi Kafr al-Musailha. Miejscowość ta słynęła z nacisku kładzionego przez jej mieszkańców na edukację – wywodziło się stamtąd czterech ministrów. Ojciec Husniego był niższym urzędnikiem w Ministerstwie Sprawiedliwości. Po zakończeniu nauki w szkole średniej w pobliskiej Szibin al-Kum, młody Mubarak wstąpił do Egipskiej Akademii Wojskowej, wybierając Akademię Lotniczą, którą ukończył w 1950 roku. Był ambitny – zrezygnował z przysługujących mu letnich wakacji, by w dwuletnim trybie zakończyć szkolenie wojskowe, a następnie wyjechać jako pilot do ZSRR (nauczył się tam języka rosyjskiego, którym włada do dziś oprócz rodzimego arabskiego oraz angielskiego). W Siłach Powietrznych spędził kolejne ćwierć wieku, między innymi dowodząc egipskimi bombowcami podczas wojny w Jemenie w latach 60. XX wieku.

W 1967 roku został mianowany dyrektorem Akademii Powietrznej przez prezydenta Gamala Abd an-Nasira2. Zadaniem Mubaraka było odbudowanie sił powietrznych zniszczonych w czasie Wojny Sześciodniowej z Izraelem w czerwcu 1967 roku – Egipcjanie stracili wówczas 80% sprzętu wojskowego, w tym 350 samolotów. Dwa lata później przyszły prezydent awansował na szefa sztabu, zaś w 1972 roku na naczelnego wodza. Miał udział w przygotowaniu planu ataku przeprowadzonego 6 października 1973 roku na siły izraelskie okupujące wschodni brzeg Kanału Sueskiego (Wojna Jom Kippur).

Jego zasługi zostały docenione przez prezydenta Anwara as-Sadata, który w 1975 roku mianował go wiceprezydentem. Ponieważ As-Sadat nie lubił administracyjnej rutyny, Mubarak niepostrzeżenie przejął jego obowiązki w codziennym kierowaniu rządem. Przewodniczył posiedzeniom gabinetu, kontrolował aparat bezpieczeństwa, chętnie wyjeżdżał za granicę (między innymi do Syrii, Iraku, Stanów Zjednoczonych, Chin) zdobywając tym samym bezcenne doświadczenie w polityce zagranicznej. To jego ekspertyza przyczyniła się do podpisania kończącego wieloletni konflikt porozumienia między Egiptem a Izraelem w Camp David w 1978 roku.

Przeciw fundamentalistom, bezrobociu i korupcji

Anwar as-Sadat (fot. ze zbiorów National Archives and Records Administration)

 

6 października 1981 roku, As-Sadat zginął w zamachu zorganizowanym przez muzułmańskich fundamentalistów nieaprobujących jego pokojowej postawy względem Izraela3. Mubarak odniósł tylko z lekkie obrażenia ręki i 14 października objął urząd prezydenta Arabskiej Republiki Egiptu. Stłumił powstanie w Asjucie i nakazał wtrącenie do więzienia ponad 2,5 tys. członków zbrojnych ugrupowań muzułmańskich (niewielką liczbę pojmanych stracono, większość po pewnym czasie uwolniono). Mubarak z jednej strony próbował ułagodzić fundamentalistów4, zezwalając na ściślejszą cenzurę publikacji i filmów oraz ograniczając emancypację kobiet, z drugiej strony zdawał sobie sprawę z zagrożenia, jakie stanowią, dlatego też zakazał organizowania zgromadzeń, zaś meczety – główne ośrodki propagandy – poddał pod kontrolę Ministerstwa Wakfów (fundacji religijnych). Wprowadzony po zamachu stan wyjątkowy nie został zniesiony i obowiązuje do dziś.

Na lata 80. XX wieku przypada walka Mubaraka z coraz bardziej palącymi problemami społecznymi: przede wszystkim bezrobociem oraz niewydolną gospodarką. Zapoczątkowana przez As-Sadata polityka „otwartych drzwi” w ekonomii była kontynuowana, jednak z pewnymi ograniczeniami. Mubarak starł się przesunąć akcent z importu dóbr, którym zainteresowane były przede wszystkim górne warstwy społeczeństwa, na przynoszące profity całemu narodowi inwestycje. Pamiętając o najuboższych, przeznaczył dla nich dużą część dochodów z Kanału Sueskiego. Nie odważył się wycofać rządowych subsydiów, które obniżały ceny zakupu podstawowych produktów spożywczych.

Lubię to! Skomentuj Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale