Kolejny epizod potwierdzający w 100% wiarygodność Ewangelii

 

¹⁹Takie jest świadectwo Jana, kiedy Żydzi z Jerozolimy posłali do niego kapłanów i lewitów z zapytaniem: ,,Kim ty jesteś?" ²⁰ Wtedy wyznał, nie zaprzeczając. Wyznał: ,,Nie jestem Chrystusem". ²¹ Zapytali go: ,,Cóż więc? Czy jesteś Eliaszem?" I odrzekł: ”Nie jestem” Czy jesteś prorokiem?" Odpowiedział: ,,Nie".

 

Jeden z oryginalnych wątków Janowych, nie występujących u Synoptyków stanowi urzędowy charakter przesłuchania Jana przez czynniki oficjalne z Jerozolimy. Czuwały one pilnie nad wszelkimi formami nauczania tak w stolicy, jak i poza nią. Działalność Jana Chrzciciela, do którego przychodzili tłumnie mieszkańcy Jerozolimy (por. Mt 3, 5; Mk 1,5), nie mogła ujść ich uwagi (por. Mk 11,29nn). Zwracają się więc do niego bezpośrednio z zapytaniem o tytuł i upoważnienie do występowania publicznego. Podobnie uczynią w stosunku do Chrystusa (J 8, 25 oraz I0,24). Świadectwo Janowe nosi charakter urzędowy. W historycznej skali zbawczej działalności Słowa świadectwo Jana Chrzciciela, złożone wobec rzeczników Starego Przymierza, nabiera specjalnej wymowy.

19. Świadectwo to dotyczy najpierw charakteru działalności Chrzciciela i jest negatywne: odrzuca on kolejno wszystkie sugerowane mu godności: mesjańską (1, 20), prorocką kwalifikowaną (Eliasza) i zwyczajną. Pytający noszą najpierw ogólne miano ,,Żydów z Jerozolimy, (1, 19), dalej okazują się przedstawicielami kapłanów i lewitów, a wreszcie w toku rozmowy są przedstawieni jako ,,faryzeusze" (1, 24). W każdym

razie reprezentują oni kola oficjalnego judaizmu, którego rzecznikami są arcykapłani i faryzeusze, w dalszych rozdz. Ewangelii usposobieni negatywnie do Chrystusa i Jego zbawczego dzieła.

20. Oczekiwania mesjańskie były wówczas bardzo żywe. Zapewne dyskutowano i ewentualność mesjańskiego charakteru wystąpienia i kazania pokutnego Jana Chrzciciela. Dlatego jego świadectwo na pierwszym miejscu wyklucza tę możliwość.

21 Jan Chrzciciel zaprzecza również posiadania innych godności związanych z mesjańsko-eschatologicznymi oczekiwaniami judaizmu. Nie występuje on jako drugi Eliasz ani jako prorok mesjański. Oczekiwania eschatologiczne związane z postacią Eliasza wywodzi się od Ml 3, 23-24, który przedstawia wielkiego proroka jako postać mesjańską, podobnie rozumie go Syr 48,10. Także pisma rabiniczne znają tradycję o Eliaszu jak zbawczej postaci.

 

²²Powiedzieli więc do niego: ,,Kim jesteś? Chcemy bowiem dać odpowiedź tym, co nas posłali. Co mówisz sam o sobie?" ²³ Odrzekł: „Jestem głosem wołającego na pustyni: Prostujcie drogę Pana" jak powiedział prorok Izajasz.²⁴Awysłano tych, którzy byli spośród faryzeuszów.

 

Synoptycy rozumieją rolę Jana Chrzciciela jako herolda czasów mesjańskich. Trzy zaprzeczone pytania dotyczyły, więc w zasadzie tego samego przedmiotu: bezpośrednio mesjańskiego charakteru działalności w różnych odcieniach. Na te pytania Jan odpowiedział negatywnie, nie był w tym sensie Eliaszem. Ciekawe światło rzuciła literatura qumrańska. Mówi ona o przyjściu proroka wraz z „Mesjaszem Aarona i Izraela” stawiając go jako herolda. Mimo, że nie oznacza on bezpośrednio Mesjasza (skoro wymieniany jest obok jednego z nich), to jednak pokrewieństwo tradycyjne jest tu niezaprzeczalne.

Jan Chrzciciel określa swoją rolę, przytaczając znany i już w starożytności komentowany tekst Iz 40,3, który również w Zrzeszeniu qumrańskim odgrywa swoja rolę o studium Prawa i odłączeniu się Zrzeszenia od reszty społeczności. Jan nie chce być niczym więcej niż „głosem wołającego na pustyni”. Pustynia ma też paralele qumrańskie, nie wynika stąd pokrewieństwo doktryny Chrzciciela z doktryną czy Zrzeszeniem z Qumran. Oba środowiska podejmują wspólne i aktualne wówczas tematy.

 

Wers 24 przedstawia wysłanników z Jerozolimy, nazwanych poprzednio (w. 19) ,,kapłanami i lewitami", jako ,,faryzeuszów"; trudno bowiem przyjąć wysłanie nowej delegacji, złożonej tym razem z faryzeuszów.

Prawdopodobnie delegacja władz oficjalnych składała się z różnych przedstawicieli różnych ugrupowań religijnych, w której kapłani i faryzeusze odgrywają najważniejszą rolę. Indagacje rozpoczynają przedstawiciele duchowieństwa, kontynuują zaś faryzeusze. Pierwszych interesował jedynie przypuszczalny mesjański charakter

działalności Jana Chrzciciela i związane z tym konsekwencje polityczne; drudzy domagali się uzasadnienia teologicznego. Niekoniecznie zresztą chodzi Ewangeliście o stronnictwo religijne noszące tę nazwę, ale o najbardziej wpływowe ugrupowanie religijne w Radzie Żydowskiej, kwalifikowane w sprawach doktrynalnych a wobec Chrystusa bezwzględnie wrogie

 

²⁵Pytali go, mówiąc do niego: "Dlaczego więc chrzcisz jeśli nie jesteś Chrystusem ani Eliaszem, ani prorokiem?"²⁶Jan odpowiedział im: Ja chrzczę wodą. Wśród was stoi Ten, którego wy nie znacie,²⁷który idzie po mnie; nie jestem Mu godzien rozwiązać rzemyka u Jego sandału".²⁸Działo się to w Betanii po drugiej stronie Jordanu, gdzie Jan udzielał chrztu

 

 

Praktyka udzielania chrztu nie była nieznana ówczesnemu judaizmowi. Starotestamentalne prawodawstwo mówi o oczyszczeniach podejmowanych drogą obmyć (Kpł 14,8; 15,16; Ps 51,9). Społeczność qumrańska praktykowała także różne rodzaje obmyć rytualnych powtarzanych w ściśle określonych okolicznościach. Znano tez jednorazowy chrzest prozelitów, rozumiany jako ryt uzupełniający. Chrzest Janowy różni się od tych wszystkich obrzędów swoim decydującym charakterem nawiązującym do nawrócenia , do którego nawoływali prorocy. Rozmówcy Jana Chrzciciela dopatrują się w nim znaczenia mesjańskiego skoro pytają dalej o tytuł udzielania chrztu.

Jeżeli nie przypisuje on sobie żadnego z obiegowych tytułów mesjańskich (Chrystus' Eliasz, prorok), fakt udzielania chrztu domaga się dalszego wyjaśnienia.

Zamiast dyskusji o chrzcie, której oczekują pytający, Jan kieruje ich uwagę na osobę Tego, który stanął już wśród nich, mimo, że Go jeszcze nie znają. Nie nazywa Go imieniem, ani nie określa Jego godności mesjańskiej; podkreśla jedynie Jego obecność i swój własny stosunek do Niego

Wzmianka o niegodności rozwiązania rzemyka jest wspólna czwartej Ewangelii z Synoptykami, ale niezależna od nich pod względem literackim. Wszystkie cztery Ewangelie nawiązują do wspólnego przekazu słowa janowego o sandałach Zbawiciela; miały one swoją symbolikę związaną z prawem własności i posiadania.

 

Starsi tego miasta zawezwą go i przemówią do niego. Jeśli będzie obstawał przy swoim i powie: ”Nie chce jej poślubić”, pójdzie do niego bratowa na oczach starszych, zdejmie mu sandał z nogi, plunie mu w twarz i powie: ”Tak się postępuje z człowiekiem, który nie chce odbudować domu swego brata”. I będzie nazwane imię jego w Izraelu: ”Dom tego, któremu zzuto sandał” (Pwt 25,9-10 )

 

A taki był dawniej zwyczaj w Izraelu, co do prawa wykupu i co do zmiany: aby zatwierdzić cała sprawę, zdejmował człowiek swój sandał i dawał drugiej stronie. Taki był sposób zaświadczania w Izraelu. Powiedział ów krewny do Booza: ”Nabądź dla siebie moje prawo wykupu”, i zdjął swój sandał. Wtedy powiedział Booz do starszyzny i do całego ludu: ”Świadkami jesteście, ze nabyłem z rak Noemi to wszystko, co należało do Elimeleka, i wszystko, co należało do Kiliona i Machlona.(Rt 4,7)

 

Bóg przemówił w swojej świątyni: ”Bede się radował i podzielę Sychem, a dolinę Sukkot wymierzę. Do Mnie należy Gilead, do Mnie Manasses, Efraim jest szyszakiem mej głowy,

Juda moim berłem, Moab jest dla Mnie misą do mycia, na Edom but mój rzucę, nad Filistea będę triumfował” (Ps 60,10)

 

Jan Chrzciciel podejmując ten temat chciał nie tylko podkreślić swoją pokorę ale i władzę Chrystusa. Nie śmie on sobie niczego przywłaszczać (o takim znaczeniu rozwiązywania obuwia mówi starotestamentalny apokryf TestZab 3), co należy do przychodzącego po nim Mesjasza a więc Jego tytułów i prerogatyw. Chce być jedynie Jego zwiastunem i radować się Jego radością. Ze świadectwa złożonego przez Jana wobec czynników oficjalnych wynika program i sens działalności Chrzciciela: musi on wskazywać światu który nie zna swojego Zbawiciela, Jezusa Chrystusa nieznajomość Chrystusa jest według intencji Ewangelisty podwójna: z jednej strony chodzi o aktualną niewiedzę o Nim, który jeszcze nie wystąpił wobec świata, z drugiej - o nieznajomość zawinioną przez świat, który wzbrania się Go poznać i uznać (por. 1, 10).

LITERATURA

1.     PISMO ŚWIĘTE STAREGO I NOWEGO TESTEMNTU, PALLOTINUM, POZNAŃ 2000

2.     01 PISMO ŚWIĘTE NOWEGO TESTAMENTU W 12 TOMACH - TOM I-II - NOWY TESTAMENT NA TLE EPOKI CZ.3 - GEOGRAFIA (1965) (KUL)

3.     01 PISMO ŚWIĘTE NOWEGO TESTAMENTU W 12 TOMACH - TOM I-II - NOWY TESTAMENT NA TLE EPOKI CZ.2 - GEOGRAFIA (1965) (KUL)

4.     01 PISMO ŚWIĘTE NOWEGO TESTAMENTU W 12 TOMACH - TOM I-II - NOWY TESTAMENT NA TLE EPOKI CZ.1 - GEOGRAFIA (1965) (KUL)

5.     02 PISMO ŚWIĘTE NOWEGO TESTAMENTU W 12 TOMACH - TOM III CZ.1 - EWANGELIA WEDŁUG ŚW. MATEUSZA (1979) (KUL)

6.     03 PISMO ŚWIĘTE NOWEGO TESTAMENTU W 12 TOMACH - TOM III CZ.2 - EWANGELIA WEDŁUG ŚW. MARKA (1977) (KUL)

7.     04 PISMO ŚWIĘTE NOWEGO TESTAMENTU W 12 TOMACH - TOM III CZ.3 - EWANGELIA WEDŁUG ŚW. ŁUKASZA (1974) (KUL)

8.     05 PISMO ŚWIĘTE NOWEGO TESTAMENTU W 12 TOMACH - TOM IV - EWANGELIA WEDŁUG ŚW. JANA (1979) (KUL)