Od wielu lat Kiermasz Pogranicza Kultur wpisuje się w jesienny kalendarz Krakowa. Wśród prezentowanych wyrobów znajdą się m.in. ceramika, przedmioty z drewna i skóry, tkaniny, hafty, koronki, plecionkarstwo i biżuteria. Nie zabraknie również współczesnego wzornictwa inspirowanego tradycją. Wydarzenie będzie okazją do poznania różnorodnych technik rzemieślniczych i twórczości artystów, którzy pielęgnują dawne umiejętności, nadając im nowe formy.
– Pogranicze jest dla nas przede wszystkim miejscem spotkania. Wraz z ludźmi od zawsze wędrowały również umiejętności, wzory, materiały, melodie i doświadczenia. Chcemy pokazywać różnorodność tych tradycji, ale również to, jak wiele je ze sobą łączy. Kiermasz daje możliwość zobaczenia tego w jednym miejscu, poprzez konkretnych ludzi i ich pracę – mówi Michał Czerski, prezes zarządu IMAGO Centrum Sztuki Ludowej.
Kraków jako miasto handlu, rzemiosła i wymiany
Przez stulecia Kraków był ważnym ośrodkiem handlu i rzemiosła, a jego położenie na europejskich szlakach sprzyjało wymianie nie tylko towarów, lecz także wzorów, technik i doświadczeń. Ślady tej historii są widoczne do dziś w przestrzeni miasta, m.in. w Sukiennicach, dawnych placach targowych i tradycjach rzemieślniczych.
Szczególne miejsce w tej historii zajmuje Mały Rynek, który od średniowiecza pełnił funkcję pomocniczego targu dla Rynku Głównego. Dziś, choć jego rola jest inna, nadal może być przestrzenią spotkań i bezpośredniego kontaktu. Kiermasz Pogranicza Kultur nawiązuje do tych wielowiekowych tradycji, tworząc miejsce prezentacji rzemiosła i wymiany doświadczeń między twórcami a odwiedzającymi.
– Historyczne place Krakowa nie są dla nas wyłącznie pięknym tłem dla wydarzeń. Mają własną pamięć i przez stulecia były miejscami pracy, handlu i spotkania. Organizując na nich współczesne targi i kiermasze, chcemy tę historię rozumieć i odpowiedzialnie rozwijać, a tradycjom rzemieślniczym i kupieckim pozostawiać realne miejsce we współczesnym mieście – podkreśla Michał Czerski.
Za przedmiotem stoi wiedza
W centrum Kiermaszu pozostaną rękodzielnicy i rzemieślnicy artystyczni, których praca łączy wiedzę o materiałach, znajomość tradycyjnych technik i wieloletnie doświadczenie. Za ceramicznym naczyniem stoi umiejętność pracy z gliną i ogniem, za haftem – znajomość ściegów i materiałów, a za drewnianym przedmiotem – wiedza o właściwościach surowca i sposobach jego obróbki. Wiele z tych umiejętności jest rozwijanych przez lata, a niekiedy przekazywanych z pokolenia na pokolenie.
Kiermasz daje odwiedzającym możliwość nie tylko zakupu gotowych wyrobów, ale także bezpośredniego spotkania z ich twórcami, poznania stosowanych technik i historii poszczególnych przedmiotów. Dla rzemieślników to z kolei okazja do prezentacji i sprzedaży własnej pracy, co pozwala utrzymywać pracownie, rozwijać warsztat i kontynuować działalność. W ten sposób wydarzenie łączy wymiar kulturowy z gospodarczym, pokazując, że zachowanie tradycji rzemieślniczych wymaga również stworzenia warunków do ich współczesnego funkcjonowania.
– Jeżeli chcemy mówić o zachowaniu rzemiosła, musimy pamiętać o ludziach, którzy rzeczywiście je wykonują. Sama pamięć o dawnych technikach nie wystarczy. Rękodzielnik czy rzemieślnik potrzebuje pracowni, odbiorcy swojej pracy i warunków, w których może dalej rozwijać umiejętności. Handel jest częścią tego procesu, bo żywe rzemiosło musi mieć również swoje miejsce we współczesnej gospodarce – mówi Michał Czerski
Muzyka pogranicza, warsztaty i kultura, której można doświadczyć
Kiermasz Pogranicza Kultur to nie tylko spotkanie z rzemiosłem i rękodziełem, ale również bogaty program artystyczny, który przybliży tradycje muzyczne i taneczne różnych krajów. Na scenie, obok polskich wykonawców, wystąpią zespoły z Litwy, Estonii, Bułgarii, Austrii, Chorwacji, Cypru i Izraela, prezentujące lokalną muzykę, śpiew i folklor.
Wśród zaproszonych gości znajdą się litewskie zespoły „Verdenė” i „Padūkėlis”, estoński chór żeński „Terzo”, bułgarski zespół „Moriatsite”, austriacka Grupa Tańca Ludowego „Hengsberg” oraz Tamburica Uzlop, związana z tradycją Chorwatów burgenlandzkich. Program uzupełnią chorwacki KUD Bistra, cypryjskie Towarzystwo Muzyczno-Folklorystyczne „Vourka” oraz izraelski zespół tańca „Shalom” z Petach Tikwy.
Ważną częścią wydarzenia będą również warsztaty, które pozwolą uczestnikom poznać tradycyjne techniki rękodzielnicze. W poprzednich edycjach można było spróbować swoich sił m.in. w garncarstwie, hafcie, koronkarstwie, rzeźbie i malarstwie. Bezpośredni kontakt z materiałami, narzędziami i instruktorami pozwala nie tylko poznać tajniki poszczególnych technik, ale także lepiej zrozumieć, jak wiele wiedzy i doświadczenia wymaga ręczna praca.
Żywe dziedzictwo w centrum miasta
Działalność IMAGO Centrum Sztuki Ludowej koncentruje się na przywracaniu tradycyjnemu rzemiosłu i rękodziełu należnego miejsca we współczesnej przestrzeni publicznej Krakowa. Miasto dysponuje w tym zakresie bogatym dziedzictwem. Szopkarstwo krakowskie znajduje się na Reprezentatywnej Liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO, a krakowska koronka klockowa została wpisana na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Oba przykłady pokazują, że dziedzictwo nie ogranicza się do zabytków i muzealnych zbiorów. Żyje również w umiejętnościach i praktykach twórców, którzy je pielęgnują i przekazują kolejnym pokoleniom. Organizowane przez IMAGO targi, kiermasze, warsztaty i wydarzenia artystyczne tworzą przestrzeń, w której tradycje te mogą być prezentowane, rozwijane i poznawane przez szerokie grono odbiorców.
– Przez jedenaście dni Mały Rynek stanie się miejscem spotkania różnych kultur i tradycji, prezentowanych poprzez rzemiosło, rękodzieło, muzykę i taniec. Chcemy pokazać, że dziedzictwo nie musi być wyłącznie przedmiotem ochrony. Może być żywą częścią współczesnego miasta, przestrzenią spotkania twórców i odbiorców, a także rozmowy między kulturami – mówi Michał Czerski, prezes zarządu IMAGO Centrum Sztuki Ludowej.
22. Kiermasz Pogranicza Kultur odbędzie się w dniach 15–25 października 2026 roku na Małym Rynku w Krakowie. Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny. Organizatorem jest IMAGO Centrum Sztuki Ludowej. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny.
Posiadacze Karty Krakowskiej mogą skorzystać z 35% zniżki na ofertę gastronomiczno-spożywczą dostępną podczas wydarzenia (z wyłączeniem alkoholu).
Komentarze
Pokaż komentarze