Pisanie cały czas o kościele i Kaczyńskim jest nudne. Zresztą nie jest i nie była to nigdy moja jedyna intencja. Zatem dziś, dla odmiany, będzie lekko zimowo, lecz wciąż przyjemnie – czyli słów kilka o związku dokarmiania ptaków z ewolucją.
Wdzięczny temat nieprawdaż?
Dawno temu, będąc w szkole podstawowej musiałem zbudować karmnik. Moje ówczesne umiejętności manualne pozostawiały jednak tak wiele do życzenia, że udało mi się skonstruować jedynie coś na kształt trumny. Przez kolejne lata byłem utwierdzany w przekonaniu, że dokarmiając ptaki – pomagam im. Później okazało się, że w większości przypadków może być dokładnie odwrotnie. Chyba, że postępowałbym według ściśle określonych reguł.
Ptaszki doskonale sobie bez nas poradzą, więc karmimy je raczej ku własnej przyjemności. Warto więc zachować zdrowy rozsądek, by – jeśli nie zawsze jesteśmy w stanie pomagać – przynajmniej nie szkodzić.
Dla przykładu – dokarmianie ptaków wiosną lub jesienią sprawia, że samice będą – w określonych warunkach – składać mniej jaj.¹ Karmiąc ptaki zimą ratujemy populację, której rozrodczość ograniczamy podczas cieplejszych miesięcy. Ciekawe czy bilans wychodzi na zero?
Pewnie nie. Zresztą, nie chciałem pisać poradnika dla miłośników dokarmiania ptaków.
Ewoluująca pokrzewka czarnogłowa
Interesuje mnie bowiem coś zupełnie innego. Otóż nawet tak – wydawałoby się – prozaiczna czynność, jak dokarmianie ptaków, jest niezwykle interesującą z perspektywy ewolucjonisty.
Zespół naukowców z Uniwersytetu we Fryburgu pod kierunkiem Dr. Martina Schaefera opublikował rok temu na łamach „Current Biology” ciekawy artykuł.²
Badacze odkryli bowiem, że dokarmianie pokrzewki czarnogłowej (Sylvia atricapilla) „przyspiesza” ewolucję ptaka, dzieląc populację na dwie grupy.
Pokrzewka czarnogłowa (zwana również pokrzewką czarnołbistą lub Kapturką) to mały, częściowo wędrowny ptak, który występuje w całej niemal Europie. Gdy nad kontynent nadchodzi zima, część ptaków, jak od wieków, odlatuje do cieplejszej Hiszpanii. Część zaś m.in. do Wielkiej Brytanii.
Naukowcy odkryli, że ta dywersyfikacja powstała w wyniku dokarmiania ptaków przez Brytyjczyków.
Gdy w Wielkiej Brytanii zapanowała moda na dokarmianie, ptaki, przybywając tam, miały większą szansę na przeżycie zimy. Ponadto, mniejsza odległość z wysp do miejsc lęgowych w Niemczech sprawiła, że pokrzewki żyjące na koszt ludzi miały możliwość zajęcia lepszych terytoriów lęgowych.
W konsekwencji, obydwie grupy, mimo że zamieszkują latem te same żerowiska przestały się krzyżować. Doszło więc do izolacji rozrodczej, będącej – zdaniem dr. Schaefera – pierwszym krokiem w kierunku wyewoluowania nowego gatunku. Ów krok stał się dostrzegalny w ciągu zaledwie 50 lat.
Ptaki żywione przez ludzi mają bardziej okrągłe skrzydła, są poza tym gorzej przystosowane do dalekich podróży. Posiadają również dłuższe dzioby, którymi trudniej byłoby im żywić się owocami. Łatwiej zaś korzystać z karmników.
Schaefer przyznaje, że, aby powstał zupełnie nowy gatunek ptaka potrzeba od 100 000 do miliona lat. Sam proces, który teraz obserwujemy jest natomiast wciąż odwracalny. Gdyby, np. z powodu kryzysu ekonomicznego, ludzie przestali karmić pokrzewki, cały system najprawdopodobniej wróciłby do stanu wyjściowego.
Rzeczywiście – dość wdzięczne.
¹ T. Harrison, J. Smith, G. Martin, D. Chamberlain, S. Bearhop, S. Reynolds, Does food supplementation really enhance productivity of breeding birds?, Oecologia, Biomedical and Life Sciences, tom 164, nr 2, Berlin 2010.
² G. Rolshausen, G. Segelbacher, K. A. Hobson, H. M. Schaefer, Contemporary Evolution of Reproductive Isolation and Phenotypic Divergence in Sympatry along a Migratory Divide, Current Biology, t. 19, nr 24 (12/2009), s. 2097-2101.




Komentarze
Pokaż komentarze (1)