„There Is No Alternative” mawiała Margaret Thatcher dla poparcia liberalnych reform w Wielkiej Brytanii. Dzisiaj polski premier Donald Tusk mówi Polakom to samo, chociaż kierunek jego reform nie ma wiele wspólnego z liberalizmem ekonomicznym brytyjskiej pani premier. Rząd Tuska twierdzi, że nie miał wyboru i musiał zabrać pieniądze z OFE i przekazać je do ZUS-u ze względu na tragiczną sytuację finansową kraju. Tymczasem alternatywa – jak twierdzi Leszek Balcerowicz i jego Forum Obywatelskiego Rozwoju – istnieje i bynajmniej nie wymaga wiele wysiłku, chociaż na pewno trochę determinacji i odwagi politycznej.
Gorzej dla gospodarki, gorzej dla emerytów i gorzej dla państwa
Leszek Balcerowicz podobnie jak większość ekonomistów negatywnie ocenia propozycję rządu. Forum Obywatelskiego Rozwoju (FOR) uważa, że propozycja rządu o przekazaniu części składek z OFE do ZUS-u jest w pierwszym rzędzie szkodliwa dla rozwoju gospodarczego. Dalej, zdaniem prof. Balcerowicza obniży ona prawdopodobną wysokość przyszłych emerytur. Do tego propozycję premiera podważają powagę państwa, zrywają zawartą przed dekadą umowę społeczną i – co nie mniej ważne – są, zdaniem FOR-u, wątpliwa pod względem konstytucyjnym. Na konferencji prasowej, która odbyła się 25 stycznia 2011 roku eksperci FOR-u nie ograniczyli się tylko do krytyki planu reformy systemu emerytalnego, ale zaprezentowali również alternatywny – w stosunku do rządowego – plan, który jest połączeniem reformy finansów publicznych i kontynuacją rozpoczętej przed dekadą reformy emerytalnej.
Propozycje alternatywnej reformy
Pierwszym elementem reform systemu emerytalnego i finansów publicznych jest przyśpieszenie prywatyzacji. W 2011 roku można by uzyskać z tego źródła 24 mld zł – twierdzi FOR – co oddaliłoby groźbę katastrofy finansów publicznych, która to posłużyła obecnemu rządowi jako argument za zabraniem pieniędzy z OFE. Dokończenie prywatyzacji Eneii i Energii dałoby rządowi około 13 mld zł. Sprzedaż akcji KGHM-u mogłoby dać nawet 10-11 mld zł. Do tego można dodać inne korzyści z prywatyzacji takie jak zwiększenie efektywności prywatyzowanych firm, uzależnienie ich od decyzji politycznych czy zmniejszenie potrzeb pożyczkowych państwa na skutek zmniejszenie deficytu. Tą część reformy FOR proponuje uzupełnić innymi rozwiązaniami oszczędnościowymi, takim jak stworzenie centrum usług wspólnych dla administracji publicznej (Shared Service Center, SSC), likwidację becikowego, obniżenie zasiłku pogrzebowego czy wprowadzenie reguły wydatkowej dla jednostek samorządu terytorialnego, co w 2020 roku przyniosłoby dodatkowe oszczędności ponad 28 mld zł.
Kolejnym elementem planu fundacji Balcerowicza powinno być dokończenie rozpoczętej przed dekadą reformy emerytalnej. Stopniowe podwyższenie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn przyniosłoby w 2020 roku ponad 17 mld zł. Cofnięcie decyzji rządu Marka Belki z 2005 roku, czyli ponowne włączenie górników do powszechnego systemu emerytalnego przyniosłoby budżetowi 4,5 mld zł w 2020 roku. Te i jeszcze kilka pomniejszych reform emerytalnych przyniosłoby w 2012 prawie 2,6 mld zł, w 2013 roku ponad 4 mld zł a w 2020 roku łącznie ponad 23 mld zł oszczędności.
FOR dostrzega również konieczność dokończenie reformy OFE,czyli kapitałowej części systemu emerytalnego. Wszystko dlatego, że dzisiaj – po 12 latach od reformy rządu Buzka – otoczenie gospodarcze uległo dużej zmianie. Dzisiaj aktywa OFE są o wiele większe niż na początku reformy a polski rynek kapitałowy jest dojrzałym i znaczącym źródłem pozyskiwania kapitału w tej części Europy (GPW jest liderem w regionie i cały czas się rozwija, czego dowodem jest chociażby niedawne uruchomienie platformy obrotu obligacjami – Catalyst). W tym zakresie eksperci fundacji proponują obniżenie lub likwidację opłat od składek (w szczególności tych przekazywanych do PTE, KNF, ZUS czy Rzecznika Ubezpieczonych), ograniczenie kosztów akwizycji i reklamy OFE, czy dostosowanie struktury portfela inwestycyjnego do wieku ubezpieczonych.
Propozycja FOR-u z całą pewnością nie spotka się z aprobatą rządu. Dla Tuska i – co nie przestaje mnie nadal zadziwiać – liberalnego niegdyś ministra Rostowskiego, takie pomysły są ekstremalne, tym bardziej w roku wyborczym. Tymczasem nie ma w nich nic radykalnego. Wystarczyłoby tylko – jak mówi prof. Balcerowicz – podjąć decyzję polityczną o przyśpieszeniu prywatyzacji co sprawiłoby, że tegoroczny demontaż systemu OFE byłby zbędny i to bez podejmowania dalszych, bardzo potrzebnych, chociaż ryzykownych politycznie reform. Tak więc alternatywa jest, trzeba ją tylko dostrzec.
Komentarze
Pokaż komentarze (14)