Alergia na algebrę- rzecz o królowej nauk

 

  Kacper wyrósł już  z bajkowej lektury. Jest bardzo dojrzały jak na swój wiek.Jednak oboje : i on, i jego mama ,lubią swoje wieczory w krainie fantazji. Potrzebują ich!

 W interpretacji mamy książki stają się bardziej fascynujące. No i można z nich wysnuć mnóstwo tematów do rozmów. Nigdy ich nie nudzą te wspólne rozmowy. Prawdę mówiąc, Kacper woli nawet mamę od towarzystwa swoich kolegów, co lekko niepokoi zaborczego, zazdrosnego tatę.

 

Kacpra jakoś nie dotyczy moda na  I Phony, I Pady czy tablety. Nie i już. Choć nie brak mu innych nałogów. Słucha muzyki. Czyta i skrobie w zeszycie opowiadania. Jak gąbka chłonie języki obce.

Zapytana o postępy syna z matematyki, kobieta milczy zakłopotana. Niestety, w tej działce może się tylko wykazać jej mąż. Sama Julka, podobnie jak Kacper, cierpi na fobię matematyczną.

Już w  szkole podstawowej Julka często odpływała na lekcjach matematyki w swój prywatny świat fantazji. Rysowała na karteczkach smoki i księżniczki.

Nauczycielka kilkakrotnie ośmieszała  ją w oczach klasy, kpiąc z  odpowiedzi przy tablicy: „ Czy doczekamy się do dzwonka rozwiązania tego zadania? Hej, księżniczko, nie odpływaj do innej bajki, spróbuj zmusić swoja pustą ,rudą główkę do myślenia”. Upokorzenie. Śmiech całej klasy. Czuła, że policzki parzyły  jak oblane wrzątkiem a deska parkietu przy tablicy skrzypiała niemiłosiernie, gdy Julka bezradnie stała, wpatrując się w wypisany na tablicy układ równań. Chińszczyzna. A przecież w domu, pod okiem taty, rozwiązała dziesiątki podobnych zadań. Obecność koleżanek, kolegów i nauczycielki paraliżowała jednak racjonalne myślenie, podsuwając w jego miejsce paniczne  myśli : Wstydzę się zapytać bo cała klasa już sobie z tym radzi. Dlaczego  ja nie???

Dorosła Julka- humanistka ma, na szczęście, wsparcie techniczne w osobie męża, inżyniera projektanta. Pedantycznie poukładane dokumenty, porządek w zarządzaniu domowym budżetem i nieprzekraczalna kwota tygodniowych wydatków trzymają jakoś Julkę w ryzach a ich wspólne konto bankowe szczęśliwie omijają  pułapki debetów. Pozornie wszystko jest w  najlepszym porządku.

Na zakupy Julka chodzi z kalkulatorem i na wszelki wypadek płaci kartą . Odliczanie potrzebnej kwoty z portfela, gdy  nieszczęśnica czuje się osaczona wzrokiem innych kupujących , zazwyczaj kończyło się „trzęsiawką” i mimowolnym  rozrzuceniem  monet, które zbierała potem drżącymi rękami. Czy jestem nienormalna? Czy takie zachowanie świadczy o jakiejś chorobie?- pytała  retorycznie Julka, czując, że może polegać na mojej dyskrecji. Widziałam, że ta słabość jest powodem unikania przez przyjaciółkę obcowania z gotówką.

 

„ I znów miałam ten idiotyczny sen” – opowiada Julka,  popychając  przed sobą wyładowany po brzegi  kosz z zakupami na nadchodzący tydzień. – Jeden z dwóch, powtarzają się regularnie.

Przystajemy  i rozglądamy się w poszukiwaniu wolnego stolika. Zamawiamy dwie  duże latte. Zamieniam się w słuch. Przyjaciółka ma dar skupiania na sobie uwagi. A może zwyczajnie potrafi   wycisnąć z życia najciekawsze wersy, wypłukując starannie resztę nieważnych zdarzeń niczym fusy z kawy?

„W tym śnie mam  12 lat i jestem wyrośniętą dziewczynką z wysoko upiętym końskim ogonem- kontynuuje koleżanka, zamieszawszy energicznie  w swojej wysokiej szklance.

-Znajduję się przy tablicy w klasie matematycznej. Pamiętasz, to była sala numer 15. Przyciasny mundurek, wygnieciony, biały kołnierzyk. Głos nauczycielki słyszę jak przez mgłę, I ten okropny, tubalny  śmiech w klasie.

-Nie potrafisz wyjaśnić, jak rozwiązałaś to równanie w domu?- indaguje skrzekliwym głosem  pani Igrekowska.- A może spisałaś  zadanie na przerwie lub odrobił je ktoś w domu za ciebie?

Niepewnie zaprzeczam. Zaschło mi w ustach.  Nauczycielka patrzy na mnie tak ,że jestem pewna: nie uwierzyła w wymówkę. Żołądek fika koziołki a oszalałe serce wali w piersi tak, że chyba za chwilę wyskoczy i poturla się prosto pod drzwi wejściowe. Czuję też uporczywe swędzenie powiek więc pocieram je bezwiednie. Do oczu napływają łzy. Ulgę przynosi dopiero wpisana na czerwono ocena niedostateczna. Pamiętasz? Wtedy jeszcze nie stawiano jedynek. Dwója to było dno.  

Drugi sen- horror zawsze zaczynał się od świadomości, że oto musi zrobić pod presją czasu jakiś ważny bilans ekonomiczny. Jest już mocno spóźniona, szef bardzo na nią liczy i ciągle zagląda jej przez ramię, jak sobie radzi? A ona miesza rachunki, gubi faktury, rubryczki programu Exel skaczą jej przed oczyma a ona sama czuje się jak na pierwszej lekcji arabskiego. Słyszy znaczące pochrząkiwanie szefa. Boże ! Przecież zwolnią ją z pracy! I świadomość, że nie zdoła wykonać obowiązków chorej księgowej ale szef nie może się o tym dowiedzieć.

- A wiesz, że w Stanach można już nawet kupić T-shirty z napisami” Jestem zbyt ładna na matematykę” lub : „Uczulony na algebrę” ?To chyba jakiś problem globalny-żartuje Julka, przyglądając się mlecznej piance swojej latte.

 

-Nie wiem, dlaczego śnią ci się koszmary, to chyba jakaś projekcja lęku z dzieciństwa – głośno wyrażam swoje przypuszczenia - Może z czymś zwyczajnie nie dajesz rady a może tylko nie ufasz własnym możliwościom. Jednak jeszcze tego samego wieczora wpada mi w ręce   jeden z ulubionych magazynów psychologicznych. Przeczytałam w nim fragment jak ulał pasujący do sytuacji  koleżanki, której wydaje się, że jest  w jakiś sposób niepełnosprawna na tle reszty społeczeństwa.

„ Awersja do liczb, choć nie jest bezpośrednio związana z inteligencją, częściej występuje u osób ambitnych, o znacznych osiągnięciach-  przeczytałam w artykule autorstwa Patricii  Thivissen.

-Takie osoby dysponują bardzo sprawną pamięcią operacyjną i ponadprzeciętną sprawnością poznawczą.

Jednak pamięć robocza, która odpowiada przede wszystkim za przechowywanie informacji i rozwiązywanie złożonych zadań, wydaje się być zahamowana przez lęk, towarzyszący wykonywaniu operacji matematycznych. Autorka w swoim artykule, dokładnie opisującym , co czuje osoba w szponach fobii, przedstawia wyniki testów, przeprowadzonych przez czołowych psychologów, specjalistów w dziedzinie fobii matematycznej. Pracująca na University  of Chicago Sian Beilock badała jak lęk przed matematyką wpływa na pamięć operacyjną. Badane przez nią osoby, dotknięte  w mniejszym lub większym stopniu wyżej wspomnianą fobią, zostały poproszone o próbkę swojej śliny przed i po wykonaniu przez nich zadania. Po zbadaniu próbek na zawartość poziomu kortyzolu, hormonu, wydzielanego w stresujących sytuacjach, uczona potwierdziła, że osoby z   silnym lękiem przed liczeniem wykazywały tendencję do osiągania gorszych wyników. Osoby, odczuwające mniejszą awersję do liczb, mimo podobnego stężenia poziomu wspomnianego już hormonu, , uzyskiwały lepsze wyniki  wykonania zadania. Beilock wyjaśniła, że osoby, odczuwające niższy lęk traktowały zadanie jako wyzwanie, natomiast odczuwające  wysoki lęk matematyczny, odbierały udział w wykonaniu zadania jako bardzo stresujący. Ponadto badaczka wykazała, że osoby z   bardzo sprawną pamięcią operacyjną uzyskiwały gorsze rezultaty  niż uczestnicy z  mniej sprawna pamięcią! Przypuszcza się, że ci drudzy radzą sobie lepiej, ponieważ nie polegają na swojej pamięci operacyjnej ,lecz starają się rozwiązać zadanie szacując lub zgadując odpowiedź”.

- To chyba jestem w domu -podsumowała Julka – Gdyby  zdolność do dedukcji matematycznej  przełożyć na umiejętność obsługi pralki, my po prostu  włączamy z Kacprem niewłaściwy program i dlatego wysokie napięcie w mózgu wyłącza nam logiczne myślenie? To tak jakby  uparcie prać wełnę w 90 stopniach Celsjusza z obawy, że w zimniejszej wodzie pranie będzie niedoprane? No i w efekcie za wysokiej temperatury, wyciągam z pralki  sfilcowane swetry? Uff. Nad tym chyba jednak można popracować…

 

(korzystałam z informacji, zawartych  w piśmie „Charaktery” (9/2013 w tłumaczeniu Magdaleny Nowakowskiej)

 

Notkę dedykuję wszystkim studentom, których dopadła pierwsza w życiu sesja egzaminacyjna, w wyniku której zarwali sporo nocy....