Najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego powinny być dla nas wszystkich sygnałem alarmowym. Deficyt sektora publicznego w 2025 roku ma sięgnąć 7,3 proc. PKB, a dług publiczny zbliży się do granicy 60 proc. PKB. To nie jest jedynie drobna niedogodność – to obecnie najgorszy wynik wśród dużych gospodarek Unii Europejskiej i najszybsze tempo zadłużania się na całym kontynencie. Dla porównania, jeszcze rok temu sytuacja wyglądała znacznie lepiej, a prognozy na 2026 rok zapowiadają dalszy wzrost zadłużenia o setki miliardów złotych.
Jeśli chcemy aspirować do poziomu życia naszych zachodnich i północnych sąsiadów, musimy spojrzeć na ich fundamenty. Niemcy utrzymują deficyt na poziomie 2,7 proc., Szwecja zaledwie 1,2 proc., a Dania 1,5 proc. Ich sukces nie wynika wyłącznie z historycznego bogactwa, ale z żelaznej dyscypliny systemowej. Kraje te po prostu nie pozwalają sobie na wydawanie pieniędzy, których nie mają, podczas gdy Polska od lat finansuje konsumpcję długiem, ryzykując stabilność przyszłych pokoleń.
Aby polska gospodarka mogła realnie upodobnić się do modelu niemieckiego czy skandynawskiego, konieczne jest wdrożenie czterech kluczowych reform:
**Po pierwsze: Twarda dyscyplina finansowa.**
Niemcy posiadają „hamulec długu” wpisany bezpośrednio do konstytucji. Skandynawowie wiedzą, że deficyt przekraczający 3 proc. to bomba z opóźnionym zapłonem, która skutkuje wyższymi odsetkami, słabszą walutą i droższymi kredytami dla obywateli. Polska musi przestać traktować unijne reguły fiskalne jako opcjonalne wytyczne i wprowadzić własne, restrykcyjne ograniczenia wydatków, które będą egzekwowane w praktyce, a nie tylko na papierze.
**Po drugie: Zmiana priorytetów budżetowych.**
W Skandynawii wysokie podatki są inwestowane mądrze – w nowoczesną edukację, służbę zdrowia i infrastrukturę. Niemcy stawiają na rozwój przemysłu i eksportu. W Polsce ogromne kwoty płyną na bieżące transfery socjalne, które dają natychmiastowy efekt polityczny, ale nie budują długofalowego wzrostu. Każda nowa ustawa powinna być poprzedzona pytaniem: „Czy ten wydatek realnie zwiększy nasze PKB za 10 lat?”.
**Po trzecie: Ponadpartyjny konsensus.**
W dojrzałych demokracjach finanse publiczne są traktowane jako fundament państwa, a nie narzędzie walki wyborczej. Niezależnie od opcji politycznej, panuje tam zgoda co do ochrony stabilności budżetu. W Polsce musimy wypracować „pakt fiskalny”, który zakończy cykl zwiększania wydatków przez każdy kolejny rząd chcący „odkręcić” decyzje poprzedników. Stabilność finansowa musi stać się wartością nadrzędną.
**Po czwarte: Wzrost oparty na innowacjach, a nie na długu.**
Niemcy i kraje nordyckie budują swoją potęgę dzięki wysokiej produktywności i technologii. Polska w ostatnich latach napędzała gospodarkę głównie konsumpcją. Aby dogonić liderów, musimy zainwestować w edukację techniczną, energetykę, cyfryzację i nowoczesny przemysł. Tylko w ten sposób unikniemy pułapki bycia „bogatym na kredyt”.
Przykład Czech, które utrzymały deficyt na poziomie 2,1 proc., pokazuje, że taka transformacja jest możliwa nawet w naszym regionie. **Niemcy i Skandynawowie nie są bogatsi od nas dzięki szczęściu – są bogatsi, bo od pokoleń lepiej zarządzają publicznymi pieniędzmi.** Pora, aby Polska dorosła do tej odpowiedzialności. Musimy przestać traktować rekordowy deficyt jako inwestycję, bo w rzeczywistości jest to rachunek, który z nawiązką będą musiały spłacić nasze dzieci.
Tu jest podcast omawiający tekst - oprócz tego proszę subskrybować kanał pocztamorska
Komentarze
Pokaż komentarze (1)