Na razie możemy cieszyć się wolnością słowa, ale obserwując, co dzieje się w innych krajach, okazuje się, że ten fakt wcale nie musi być oczywisty ani niepodważalny. Warto jednak zauważyć, że w wielu państwach swoisty „cenzor poprawności politycznej” uważnie strzeże, które treści mogą trafić do szerszego grona odbiorców. Choć polska konstytucja gwarantuje wolność wypowiedzi, rządzący doskonale zdają sobie sprawę, że cenzura jest niezwykle skutecznym narzędziem kontroli nad umysłami obywateli.
W ostatnich dniach w Polsce rozgorzała batalia o wolność słowa. Pod hasłami troski o bezpieczeństwo użytkowników internetu, walki z nielegalnymi treściami i dezinformacją rządzący podjęli próbę przeforsowania unijnego aktu o usługach cyfrowych (DSA), który w opinii wielu może stać się narzędziem ograniczania swobody wypowiedzi.
Na barykadzie stanął prezydent Karol Nawrocki, który zawetował rządową ustawę, argumentując, że proponowane przepisy zagrażałyby wolności słowa, ponieważ umożliwiałyby urzędnikom państwowym usuwanie treści publikowanych w internecie. „Sytuacja, w której urzędnik państwowy decyduje o tym, co jest dozwolone w internecie, przypomina Ministerstwo Prawdy z Roku 1984 George’a Orwella.”
Premier Donald Tusk skomentował decyzję prezydenta, mówiąc, że nie rozumie, jak można zawetować ustawę, która miała usprawnić walkę z pedofilią oraz rosyjską dezinformacją w internecie. Jednocześnie zapewnił, że rząd znajdzie „sposoby pozaustawowe”, by zwiększyć bezpieczeństwo w sieci mimo braku tej ustawy.
Są to powolne działania zmierzające do wprowadzenia cenzury oraz ograniczenia wolności słowa w Polsce. Skalę kuriozum, jaką może osiągnąć cenzura, można obserwować w Zjednoczonym Królestwie. Każdego roku tysiące Brytyjczyków ponosi konsekwencje za treści, które nie wpisują się w odgórnie narzuconą narrację. Wśród setek absurdalnych sytuacji, które przedostają się do opinii publicznej, znajduje się historia nauczyciela z Wielkiej Brytanii.
Do incydentu miało dojść w jednej z londyńskich szkół, gdzie nauczyciel zwrócił uwagę uczniom używającym umywalek w szkolnej łazience do mycia stóp, co miało związek z rytualnymi ablucjami przed modlitwą. Nauczyciel miał powiedzieć jednej z uczennic, że „Wielka Brytania jest państwem chrześcijańskim”, a także zasugerować — według złożonej skargi — że jeśli wolałaby, mogłaby uczęszczać do szkoły islamskiej. Miał również wspomnieć, że król, jako formalna głowa Kościoła Anglii, jest głową Kościoła, co stanowiło element jego argumentacji.
Brytyjski pedagog został najpierw zawieszony, a następnie zwolniony z placówki. Sprawę zgłoszono do lokalnej rady ds. ochrony dzieci, a także do policji, konkretnie do wydziału zajmującego się przestępstwami wobec dzieci. Policja ostatecznie umorzyła postępowanie, jednak rada uznała, że jego wypowiedzi były krzywdzące dla dzieci i zakazała mu pracy z nieletnimi.
Sprawa została nagłośniona i wzbudziła liczne kontrowersje. FSU (Free Speech Union) stwierdził, że nauczyciel nie powiedział nic, co byłoby niezgodne z prawdą — oficjalnie państwowym Kościołem w Anglii pozostaje Kościół Anglii.
Po przeciwnej stronie znaleźli się ci, którzy wskazują, że problemem nie była sama treść wypowiedzi nauczyciela, lecz kontekst, w jakim pedagog zwrócił się do ucznia praktykującego inną religię, co mogło zostać odebrane jako dyskredytowanie odmiennego wyznania.
Ten incydent rodzi szereg niepokojących pytań. Ile z brytyjskości wciąż pozostało w Wielkiej Brytanii? Jakie normy zachowania mają obowiązywać w świecie, który wciąż odwołuje się do kultury łacińskiej? Jaką rolę powinien odgrywać nauczyciel w szkole, skoro granica między zdrowym rozsądkiem a polityczną poprawnością staje się coraz bardziej płynna? Kto w ogóle decyduje, co wolno mówić, a co jest uznawane za „niepoprawne”? Czy Orwell przewidział świat, w którym urzędnik lub rada szkolna może stać się strażnikiem myśli?
Inne tematy w dziale Społeczeństwo
