Szpargały
Świat przedwojenny przeobraża się na naszych oczach w legendę, dla jednych przetkaną światłem i barwą, dla innych – wrażliwych na propagandę – pełną cieni. Edward hrabia Raczyński, 1991
17 obserwujących
219 notek
54k odsłony
  342   0

Emitenci listów zastawnych na ziemiach polskich (1)

     Zapraszam Szanownych Czytaczy w każdy pierwszy poniedziałek miesiąca na podróż w czasie, związaną z historią, ekonomią, architekturą i szeroko rozumianym pięknem. Rzecz dotyczyć będzie listów zastawnych, od 1770 r. do współczesności - interesującego narzędzia finansowania działalności gospodarczej. Listy te emitowane były (są) przez uprawnione do tego podmioty. Działalność tychże przyczyniała się w sposób istotny do rozwoju gospodarczego. Podmioty te miały siedziby, które współcześnie często traktujemy jako perły architektury. Również emitowane przez nie listy zastawne można postrzegać przez pryzmat kryterium piękna i swego rodzaju artyzmu.

Ziemstwa kredytowe na przykładzie Poznańskiego Ziemstwa Kredytowego

     Pierwsza organizacja wzajemnego kredytu hipotecznego narodziła się w Prusach w 1767 r., a wprowadzona w życie została na pruskim Śląsku. Pomysłodawcą zbiorowego obciążenia takim samym zobowiązaniem wielu właścicieli ziemskich celem uzyskania kwot mogących stanowić kredyt dla nich był berliński kupiec Wolfgang Buehring. Zasada solidarnej odpowiedzialności wspólników gwarantowała w tym przypadku również gospodarność w wykorzystaniu pozyskanych kredytów. Śląski Minister Sprawiedliwości Cramer opracował odpowiednią ustawę, podpisaną przez Fryderyka II Wielkiego 29 sierpnia 1769 r. we Wrocławiu. Weszła ona w życie 15 lipca 1770 r. Ustawą tą powołano do życia Schlesische Landschaft (Śląskie Ziemstwo Kredytowe). Ziemstwo emitowało Pfandbriefe, czyli listy zastawne. Listy te, o wartości do wysokości połowy wartości nieruchomości określonej dla celów po-datkowych, mogły być wydawane właścicielom nieruchomości, a ci mogli je zbywać w celu uzyskania kapitału.

     W 1821 r. postanowieniem królewskim powołano do życia Der landschaftliche Credit Verein des Großherzogthums Posen (Towarzystwo Ziemskie Kredytowe Wielkiego Księstwa Poznańskiego), założone przez 74 właścicieli ziemskich (w tym 67 Polaków) z województw: poznańskiego, pomorskiego i śląskiego. Jego zadania wiązały się z oddłużaniem szlacheckich majątków ziemskich oraz rozwojem rolnictwa poprzez zapewnienie kredytu tańszego niż bankowy. Towarzystwo zostało wsparte przez rząd bezprocentową pożyczka 200 000 talarów.

     Władzę Towarzystwa tworzył Zarząd podlegający kontroli ze strony ministra spraw wewnętrznych. Miał on skomplikowaną strukturę, w jego skład wchodziła dyrekcja generalna, dyrekcja prowincjonalna, wydział ściślejszy i walne zgromadzenie członków Towarzystwa. Dyrekcję generalną tworzyli: dyrektor ziemstwa (pierwszy mianowany przez króla, następni przez niego zatwierdzeni), syndyk (sprawujący swą funkcję dożywotnio) i trzech radców (powoływanych na sześcioletnie kadencje). Dyrekcja prowincjonalna stanowiła organ kontrolny i egzekucyjny. Składała się z dyrektora, 3 do 9 radców i syndyka wybieranych na sześcioletnią kadencję oraz pewnej liczby deputowanych. Dyrekcje prowincjonalne były trzy: w Poznaniu, w Bydgoszczy i w Pile. Organ ściślejszy, opiniujący kandydatów na różne stanowiska w Towarzystwie, składał się z przedstawicieli stowarzyszonych ziemian. Z kolei walne zgromadzenie, składające się z delegatów każdego powiatu, podejmowało uchwały, które po zaopiniowaniu przez ministra spraw wewnętrznych przedstawiano królowi do zatwierdzenia.

     Do Towarzystwa pierwotnie można było przystąpić w ciągu pierwszych pięciu lat jego istnienia. Właściciele ziemscy wchodzący do Towarzystwa mogli zaciągnąć na swoje dobra dług w sumie nieprzekraczającej połowę, a w wyjątkowych sytuacjach 2/3 wartości wynikającej z oszacowania i otrzymać listy zastawne oparte na majątku imiennie w nich oznaczonym. Od tego długu właściciel majątku miał odprowadzać do kasy Towarzystwa 5 i 1/4% (w tym 4 od stu jako procent, 1 od stu na umorzenie w przeciągu 41 lat zaciągniętego kapitału i 1/4 od stu na koszty administracyjne), a listami zastawnymi uzyskanymi od dyrekcji Towarzystwa mógł opłacać dawnych swoich wierzycieli. Umorzenie zaciągniętego kapitału uskuteczniało się albo skupowaniem krążących listów, jeśli ich kurs był równy lub niższy od waloru nominalnego, albo drogą losowania, jeśli ten kurs był wyższy. Przy losowaniu agio mogło wynieść do 3%.

     Wycena nieruchomości, które miały mieć następnie obciążoną hipotekę, odbywała się na trzy sposoby. Pierwszy polegał na zsumowaniu cen materialnych składników nieruchomości oraz produktów (ziemiopłody, drewno), drugi opierał się na określeniu czystego dochodu z nieruchomości (dochód brutto pomniejszony o obciążenia), a trzeci odnosił się do czystego zysku (dochód brutto pomniejszony obciążenia i koszty). W drugim przypadku wynik mnożono przez sześćdziesiąt, w trzecim przez trzydzieści i tak uzyskiwano wartość nieruchomości.

Lubię to! Skomentuj Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Gospodarka