6 obserwujących
30 notek
50k odsłon
875 odsłon

Konstanty Wolny, polski Ślązak, I marszałek Sejmu Śląskiego

Wykop Skomentuj12

Ślązaczka

Konstanty Wolny – Ślązak, polski patriota, I-szy marszałek Sejmu Śląskiego

Konstanty Wolny

Konstanty Wolny był wybitnym działaczem narodowym i społecznym na rzecz polskości Górnego Śląska. Był zasłużonym w okresie powstań śląskich i plebiscytu współpracownikiem Wojciecha Korfantego, współautorem Statutu Organicznego Województwa Śląskiego i pierwszym marszałkiem Sejmu Śląskiego. Z zawodu był prawnikiem.

Urodził się w Bujakowie (obecnie dzielnica Mikołowa) w dniu 5 kwietnia 1877 roku, w rodzinie kowala Wawrzyńca i Ludwiny z domu Jarczyk.

Jego matka zmarła na tyfus gdy był małym chłopcem.  Wtedy ojciec wraz z dziećmi przeniósł się do Zawodzia k. Katowic(obecnie dzielnica Katowic), gdzie w hucie "Baildon" otrzymał pracę w charakterze kowala. Tam Konstanty wychowywał się wraz  z  siedmiorgiem dzieci wujostwa. Szkołę powszechną, a następnie średnią ukończył w Katowicach, gdzie poznał Wojciecha Korfantego.  W krótkim czasie wstąpił do założonego przez Korfantego tajnego kółka patriotycznego, którego celem było między innymi poznawanie literatury i historii polskiej. Po maturze w roku 1898 rozpoczął studia na Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. Jednak już na pierwszym roku zmienił kierunek, i wbrew nadziejom ojca podjął studia prawnicze. We Wrocławiu Wolny ponownie spotkał W. Korfantego, który tam studiował filozofię. Za jego namową włączył się Wolny w pracę w zakazanym propolskim Towarzystwie Akademików – Górnoślązaków oraz w Związku Młodzieży Polskiej „Zet”, gdzie zaangażował się szczególnie w rozwijanie i pielęgnowanie kultury polskiej wśród studentów. Między innymi organizował wycieczki do polskich miast, np. do Krakowa, Warszawy czy Lwowa.

We Wrocławiu Wolny poznał też swoją przyszłą żonę Wandę, z domu Sworowską, również pochodzącą z rodziny o polskich tradycjach.

Konstanty Wolny z żoną Wandą

Po ukończeniu studiów w roku 1901, podjął pracę jako adwokat na Górnym Śląsku. Po kilkuletniej praktyce sądowej zdał państwowy egzamin asesorski w Ministerstwie Sprawiedliwości w Berlinie. Zamieszkał w Gliwicach, gdzie został pierwszym polskim adwokatem. Swoje umiejętności wykorzystywał broniąc śląskich Polaków, członków Towarzystwa Katolickich Mężów i Młodzieńców z Zabrza i Rudy czy gliwickich gimnazjalistów przed władzami i sądami niemieckimi.

Tam wraz z Wojciechem Korfantym rozpoczął aktywną działalność w Towarzystwie Demokratyczno-Narodowym.

W latach 1909–1915 pełnił funkcję radnego miejskiego. Zorganizował w Gliwicach koło, zwane gniazdem, Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. W latach 1907–1909 pełnił funkcję prezesa tego gniazda. Współtworzył również powstałe w 1911 roku Stronnictwo Polskie na Śląsku, gdzie został członkiem rady nadzorczej.

W chwili wybuchu I wojny światowej został jak większość działaczy narodowych prewencyjnie aresztowany i osadzony w twierdzy w Nysie, a następnie powołany do odbycia trzyletniej służby wojskowej w armii pruskiej. Służbę odbył w stopniu szeregowca w Janowie Podlaskim, gdzie początkowo pracował w lazarecie dla koni a później jako tłumacz w sztabie (znał język polski, francuski, niemiecki i łacinę).

Po zdemobilizowaniu w listopadzie 1918 roku osiadł w Bytomiu, który w tym czasie był głównym ośrodkiem polskiej działalności politycznej na Górnym Śląsku.

Od roku 1918 działał w Naczelnej Radzie Ludowej, a następnie pełnił funkcję zastępcy podkomisarza i kierownika biura Podkomisariatu Naczelnej Rady Ludowej dla Górnego Śląska, podlegającej Naczelnej Radzie Ludowej w Poznaniu. Rok później z powodu grożących aresztowań biuro przeniesiono z Bytomia do Sosnowca.

W Sosnowcu z ramienia RP organizował opiekę dla uchodźców – szczególnie dla uczestników I Powstania Śląskiego, a następnie wszedł w skład powstałego w Sosnowcu Komitetu Głównego Niesienia Pomocy Ślązakom oraz Komisariatu Rad Ludowych Śląskich w Sosnowcu. W tym okresie brał też udział w przygotowywaniu przyszłych kadr Polskiego Komisariatu Plebiscytowego i komitetów plebiscytowych.

Po zawarciu polsko-niemieckiej umowy amnestyjnej w dniu 1 października 1919 ponownie wrócił do Bytomia, i został jednym z zastępców komisarza sekretariatu plebiscytowego - Korfantego.

Od roku 1919 pełnił też funkcję pierwszego prezesa Śląskiej Dzielnicy Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”.

Na początku 1920 roku rozpoczął działalność Polski Komisariat Plebiscytowy (PKPleb.) z siedzibą w Bytomiu, w hotelu „Lomnitz”. Funkcję polskiego komisarza plebiscytowego przyjął Wojciech Korfanty, który na swego pierwszego zastępcę wybrał właśnie Konstantego Wolnego. Wolny pełnił poza tym funkcję kierownika Wydziału Prawnego PKPleb., a także brał udział w redagowaniu tzw. Białej księgi, zawierającej między innymi informacje o wrogich działaniach antypolskich organizacji niemieckich.

Wykop Skomentuj12
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura