Marsz Niepodległości
To chyba rodzaj politycznego wentyla bezpieczeństwa. Ludzie mają się przejść, pokrzyczeć, pomachać flagami i nabrać przekonania, że uczestniczą w życiu publicznym. Potem wracają do domów, a decyzje i tak zapadają gdzie indziej. Chleba jest coraz mniej, więc zostają igrzyska. Tyle że dziś zamiast cyrku mamy marsze.
Kiedyś hucznie obchodzono 22 Lipca. Nie pamiętam już nawet wszystkich oficjalnych uzasadnień tych uroczystości, ale pamiętam jedno: było radośnie. Ludzie się bawili. Szczególnie dzieci. Władza organizowała święto i oczekiwała udziału obywateli. Dziś organizatorzy są inni, symbole inne, hasła inne, ale sama potrzeba masowego demonstrowania obecności pozostała zadziwiająco podobna.
Z marszów zdecydowanie preferuję marsze wojskowe, marsze weselne, a znacznie rzadziej marsze pogrzebowe.
Marsze, podobnie jak pielgrzymki, są okazją, żeby się pokazać, spotkać ze swoimi, zamanifestować przynależność albo coś zakomunikować światu. Na ogół bez jakiejkolwiek realnej mocy sprawczej.
Tak właściwie, co oni wszyscy robią na tych marszach poza tym, że maszerują?
Socjolog odpowiedziałby zapewne, że uczestniczą w rytuale zbiorowym. Tak jak podczas pochodów pierwszomajowych, procesji religijnych czy demonstracji politycznych. Ludzie mają potrzebę przeżywania wspólnoty i uczestnictwa w czymś większym od siebie.
Kiedy jednak oglądam transmisje z Marszu Niepodległości, nasuwa mi się mniej podniosłe podsumowanie. Widzę przede wszystkim demonstrację plemiennej przynależności. Rzecz pompatyczną i nadmuchaną. Jest tam więcej akcentowania różnic niż wspólnoty. Więcej rozstrzygania, kto prawidłowo trzyma biało-czerwoną flagę, a komu należałoby ją odebrać i wyrzucić go z szeregu. Więcej potrzeby wyznaczania granicy między „nami” a „nimi” niż zwykłej radości z faktu, że Polska odzyskała niepodległość.
Dlatego cały ten marsz kojarzy mi się bardziej z manifestacją politycznej siły niż ze świętem narodowym. Z pokazem liczebności własnego obozu. Z głośnym komunikatem: „jest nas dużo”. Nie bardzo jednak wiadomo, co miałoby z tego wynikać następnego dnia.
Jedni realizują potrzebę wspólnoty maszerując ulicami. Inni idą do teatru, filharmonii albo na koncert. Każdemu według potrzeb.
Dla mnie 11 listopada jest dniem szczególnym z zupełnie innego powodu. To urodziny mojej córki. Co roku składam jej serdeczne kondolencje z okazji utraty kolejnego roku życia. Jak dotąd przyjmuje je z umiarkowanym entuzjazmem.
Dlatego tego dnia bardziej interesuje mnie pojedynczy człowiek niż maszerujący tłum. Tłum zawsze jest przekonany o swojej racji. Człowiek przynajmniej czasem potrafi się nad nią zastanowić.
Święto powinno być otwarte dla wszystkich. Święto z definicji ma łączyć. Demonstracja jest z natury rzeczy plemienna. Święto zaprasza, demonstracja dzieli. Podczas święta nie trzeba nikomu udowadniać, że jest się lepszym Polakiem. Na demonstracji często właśnie o to chodzi. Dlatego odnoszę wrażenie, że Marsz Niepodległości dawno przestał być radosnym świętowaniem odzyskania niepodległości, a stał się przede wszystkim pokazem politycznej tożsamości określonego środowiska. Nie tyle świętem narodowym, ile demonstracją pod narodowymi symbolami.
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
Tak sobie wyobrażam święto narodowe. Gdy oglądam nagrania z chińskich parad, widzę ludzi, którzy sprawiają wrażenie, jakby przyszli świętować, a nie zdawać egzamin z patriotycznej ortodoksji. Jest muzyka, taniec, kolor i uśmiech. Patrzę na to z przyjemnością i sam zaczynam podrygiwać w rytm muzyki. Nawet podczas gotowania makaronu (Taki makaron lepiej potem smakuje).
Tymczasem transmisje z Marszu Niepodległości częściej kojarzą mi się z konkursem na najbardziej surową minę i najbardziej bojową interpretację miłości do ojczyzny.
Komentarze
Pokaż komentarze (1)