Samosierra — wątpliwy powód do dumy

Polacy potrafią zachwycać się „Redutą Ordona”, czyli obroną słabszych przeciwko silniejszym. Jednocześnie z dumą wspominają szarżę pod Samosierrą — wydarzenie, które z tą logiką nie ma nic wspólnego. W Somosierrze nie było żadnej „bohaterskiej walki o wolność”. Była regularna, zawodowa kawaleria, która rozbiła pospolite ruszenie hiszpańskich chłopów, mieszczan i lokalnej milicji. Ludzi broniących własnej ojczyzny przed francuską okupacją.

Polska narracja pomija ten fakt.Wygodniej mówić o „ułańskiej fantazji” niż o tym, że Polacy walczyli przeciwko powstańcom narodowym innego kraju. W przypadku Powstania Warszawskiego potrafimy docenić patriotów, którzy nie byli regularną armią. Ale gdy podobni patrioci — Hiszpanie — walczą przeciwko polskim oddziałom, ich motywacja nagle przestaje się liczyć. To jest patriotyzm selektywny.

Obrona Somosierry była częścią hiszpańskiego powstania ludowego przeciw okupacji francuskiej. Polacy walczyli tam po stronie imperium, nie po stronie ludzi broniących własnego kraju. To jest fakt, nie opinia. Mechanizm był prosty: naród pozbawiony własnego państwa walczy w cudzej wojnie, licząc na polityczne korzyści, ale w praktyce staje przeciwko powstańcom narodowym innego kraju. To nie jest powód do dumy — to powód do refleksji.

Mitologizacja Somosierry przesłania moralną ocenę. Polscy szwoleżerowie byli dobrze wyszkolonym wojskiem. Ich przeciwnicy — wieśniacy, mieszczanie i lokalni milicjanci — nie stanowili regularnej armii. To była walka zawodowych żołnierzy przeciwko ludziom, którzy bronili własnej ziemi. Dokładnie tak, jak Powstańcy Warszawscy chcieli bronić swojej.

Samosierra nie jest chlubną kartą historii. Jest przykładem tego, jak łatwo patriotyczny mit potrafi zastąpić trzeźwą ocenę moralną.