Blog
Życie duże i małe
Marek Różycki jr
Marek Różycki jr dziennikarz, autor
40 obserwujących 238 notek 1009773 odsłony
Marek Różycki jr, 22 sierpnia 2015 r.

St. Jerzy Lec, czyli aforyzm ma najdłuższy oddech

Stanisław Jerzy Lec. From Wikimedia Commons, the free media repository
Stanisław Jerzy Lec. From Wikimedia Commons, the free media repository

Gdy niedawno wzmiankowałem o Mistrzu Fraszki – Janie Sztaudyngerze, użyłem sformułowania, że: Mistrzostwo w literaturze polega między innymi na tym, by jak najmniejszą liczbą adekwatnych słów w różnorakich asocjacjach (skojarzeniach) – ogarnąć jak największy obszar rzeczywistości, problemu, zagadnienia, zjawiska...

Podczas gdy Fraszka jest rodzajem „gry i zabawy ze słowem”, Aforyzm – ma swój przekaz w posłannictwie głębszych myśli i rozważań tyczących natury i kondycji człowieka. Uściślę: To zwięzłe sformułowanie, zwykle jednozdaniowe, ogólnej prawdy o charakterze filozoficznym, psychologicznym czy moralnym, odznaczające się stylistyczną wyrazistością i błyskotliwością (np.: „Optymizm to obłęd dowodzenia, że wszystko jest dobrze, kiedy nam się dzieje źle” – Wolter).

Mechanizm wypowiedzi aforystycznej opiera się najczęściej na chwytach antytezy i paradoksu. Nie będę dłużej rozwodzić się na temat terminów literackich, bo bym Was, Moi Drodzy, odstręczył od fenomenu zjawiska Aforyzmu, który jest ‘błyskiem skojarzonej myśli’ z głębokim Przekazem – zmuszającym do refleksji, zadumy, jakże często – autorefleksji i „opamiętania się w narzucanych nam zdaniach, mniemaniach, które przyjmujemy za własne;  po prostu „kupujemy je”… z lenistwa, czy też „idąc po linii najmniejszego oporu”… A przecież każdy z nas powinien: "Być swoim ministrem spraw wewnętrznych" - St. Jerzy Lec

Aforyzm – to kwintesencja esencji Myśli, Przekazu. W tę stronę zapewne pójdą oczytani Czytelnicy, którzy nie dysponują – w obecnej rzeczywistości – Czasem na lekturę, a „opanowany mają proces… Myślenia, Kojarzenia i Głębszych, niejako wielowarstwowych Asocjacji (skojarzeń). Stąd tak popularne krótkie formy zawarte na przykład w książeczce Umberto Eco: „Zapiski na pudełku od zapałek”, wcześniejsze – „Notatki na mankietach”, Michaiła Bułhakowa, czy też - naszego noblisty – Czesława Miłosza w „Piesku przydrożnym”.

Wybrałem Stanisława Jerzego Leca, bo choć Aforystów było wielu, ale żaden nie śmiał zagrać przy - Jankielu… Nie ta klasa…!

Uwielbiam jeszcze aforyzmy Karla Krausa, trafia do mnie prześmiewczy cynik, Oscar Wilde, Wolter, Georg Christoph Lichtenberg, George Bernard Shaw, La Rochefoucauld, Montesquieu, no i oczywiście, Antoni (Antoś) Czechow, druh mój i przyjaciel… ;) <3!*

--------------------------------------------------------------

STANISŁAW JERZY LEC, pseud. literacki Stach, prawdziwe nazwisko baron Stanisław Jerzy de Tusch-Letz - ur. 6 marca 1909 we Lwowie, zm. 7 maja 1966 w Warszawie - polski poeta, satyryk i aforysta.

Pochodził z uszlachconej rodziny żydowskiej, był synem barona Benona de Tusch-Letza i Adeli z domu Safrin. Uczęszczał do szkół we Lwowie i Wiedniu, maturę uzyskał w 1927 we Lwowie. Podjął studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza, pierwszy rok - polonistykę, a następnie - prawo. Studia ukończył w 1933.

Sięgając po formułę starożytnych sentencji, posługując się ostrym dowcipem, kalamburem, skrótem myślowym, Lec budował wyjątkowo trafny komentarz do współczesnych zjawisk społecznych, które po latach wybrzmiały Ponadczasowo. Na tym polega wielkość, a i po części Talent, by umieć unieść się ponad zaściankowość czasów, w których się żyje i zuniwersalizować Przekaz.

St. Jerzy Lec – jest autorem tomów aforyzmów: "Myśli nieuczesane" (1957) i "Myśli nieuczesane nowe" (1964), tłumaczonych na wiele języków. Mistrz paradoksu. Jeden z najbardziej znanych w świecie polskich pisarzy.

ZOSTAWIAM WAS, MOI DRODZY, Z WYBOREM „MYŚLI NIEUCZESANYCH” – STANISŁAWA JERZEGO LECA:  

„Ilu trębaczy czeka długie lata / Na swe króciutkie tra-ta-ta-ta-ta!”

"Nauka jest sprawą wielkich. Maluczkim dostają się nauczki."

"Rany się zabliźniają, ale blizny rosną wraz z nami."

"Kogut opiewa nawet ten ranek, w którym idzie na rosół."

"Wszystko mija, nawet najdłuższa żmija."

"Nieobecni nigdy nie maja racji, ale bardzo często zachowują życie."

"Czasem coś kryje się za czymś, przed czym my się kryjemy."

"Odciski palca bożego nie są nigdy identyczne."

"Dno jest dnem, nawet jeśli jest odwrócone do góry."

"Trudno doczytać się własnego analfabetyzmu."

"Mądrości powinno być pod dostatkiem, któż z niej bowiem korzysta."

"Obserwujemy ciekawe zjawisko: bełkot jako środek porozumiewawczy między ludźmi."

"Ubogich duchem stać jedynie na tani optymizm; kosztuje wprawdzie drogo, ale innych."

"Mężczyźni wolą kobiety ładne niż mądre, ponieważ łatwiej im przychodzi patrzenie niż myślenie."

"Ciemno w tym państwie, gdzie łotry na świeczniku."

"A może dopiero w świecie, który nie zna grawitacji, będzie opadanie na dno godne pogardy?"

"Nie skostnieć, ale nie sflaczeć, trwać na posterunku, ale nie stać na miejscu, być giętkim, ale nieugiętym, być lwem czy orłem, lecz nie zwierzęciem, nie być jednostronnym, ale nie mieć dwóch twarzy, trudna rzecz!"

* * * * * * * *

Twórczość Stanisława Jerzego Leca mieści się (...) między mitem początku a doświadczeniem Zagłady. (...) Odsyła nas do owej szczególnej formacji intelektualnej, której przedstawicielami byli Kafka, Schulz czy Canetti, ukształtowanej na wielowątkowości europejskiej tradycji, w obszarze zwanym Europą Środkowowschodnią, do formacji, która rozsypała się w pierwszej, a została ostatecznie unicestwiona w drugiej wojnie minionego stulecia.(...) Kulturowemu językowi tej formacji Lec pozostał wierny, choć była to już tylko, jak pisał, „rozbiórkowa cegła wieży Babel”. -- Autor: Lidia Kośka

Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie
NEWSY - TOP 5

O mnie

image Nagroda czasopisma „Poetry&Paratheatre” w Dziedzinie Sztuki za rok 2015 w kategorii ‘Publicystyka kulturalna’. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------- Mądrość nigdy nie atakowała. Mądrość zawsze się broniła. -- Wiesław Myśliwski ; Upadek kultury wiedzie jeno do schamienia społeczeństwa. -- Stefan Żeromski ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Sztuka nie jest demokratyczna i nigdy taką nie była. A jeżeli próbuje taką się stać (głównie dla zysku) -- staje się komercyjną szmirą i kiczem jeno 'pod publiczkę'. Nie wierzę w kolektywną mądrość powstałą w wyniku ignorancji wybitnych jednostek - indywidualności. -- Marr jr. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ "Jestem przekonany, że nad człowiekiem, który czyta poezję, trudniej jest zapanować niż nad tym, który jej nie czyta." -- Josif Brodski ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ "Lękam się, aby nie odrodził się u nas duch kapitalizmu, aby ustrój demokratyczny nie rządził się duchem kapitalistycznym, gdyż wówczas zepchnęłoby się człowieka na pozycję robota i oceniałoby się go tylko od strony jego zdolności produkcyjnej oraz zasobności portfela ". -- Stefan kardynał Wyszyński, Prymas Tysiąclecia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ "Jeden z wielkich problemów naszej kultury - to przeciwstawienie się Europie. Nie będziemy narodem prawdziwie europejskim, póki nie wyodrębnimy się z Europy, gdyż europejskość nie polega na z l a n i u się z Europą, lecz na tym, aby być jej częścią składową - s p e c y f i c z n ą i nie dającą się niczym zastąpić." -- Witold Gombrowicz

Ostatnie notki

Obserwowane blogi

Najpopularniejsze notki

Ostatnie komentarze

  • @Alpejski Góra z górą się nie zejdzie, a myśmy się tu spotkali... Wierzę ks....
  • @Sowiniec I choć momy wkoło takie cuda, dziwy, To cegoś brakuje …. Cłek nie jest...
  • @Alpejski Zmieniam krawat na kokardę, by poderwać Leonardę...!

Tematy w dziale