137 obserwujących
784 notki
1821k odsłon
  2826   11

Żołnierz NSZ ocalony przez Juliana Tuwima

W 2017 roku na terenie byłego Aresztu Śledczego w Warszawie-Mokotowie przy ul. Rakowieckiej rozpoczęło działalność Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL.  

W okresie komunistycznego terroru w tym więzieniu, poza przetrzymywaniem zatrzymanych osób, prowadzono przesłuchania, przygotowywano akty oskarżenia i toczyły się rozprawy sądowe. Wykonywano również wyroki śmierci, głównie poprzez strzał w tył głowy. Zamordowanych więźniów chowano potajemnie m.in. na Służewie i przy murze Cmentarza Komunalnego na Powązkach, w tzw. kwaterze „Ł”. W więzieniu mokotowskim w okresie terroru komunistycznego zamordowano na podstawie orzeczeń opresyjnych sądów wojskowych ok. 350–400 osób. Szacuje się, że blisko tysiąc innych zamęczono w trakcie śledztwa.

8 kwietnia 2022 roku na terenie Muzeum przy ul. Rakowieckiej została odprawione nabożeństwo Drogi Krzyżowej, w którym uczestniczyło około 200 osób. Wśród uczestników tego nabożeństwa było wielu członków rodzin więźniów politycznych PRL, m.in. córka rotmistrza Pileckiego. Nabożeństwo miało wyjątkowy charakter, bowiem stacje „Drogi Krzyżowej za murami Rakowieckiej” zostały rozmieszczone w różnych zakątkach byłego więzienia, a rozważania kolejnych stacji były oparte na więziennych wspomnieniach Żołnierzy Wyklętych, więzionych na Rakowieckiej a także w innych więzieniach.

Przy jednej ze stacji rozważano fragment wiersza „Egzekucja” Jerzego Kozarzewskiego, żołnierza Narodowych Sil Zbrojnych, więźnia Aresztu Śledczego przy Mokotowskiej od listopada 1945 r. do września 1946 r.:  

Tyżeś to wybrał drogę, która mnie przywiodła

pod bezimienną ścianę, skąd mnie śmieciem zbiorą.

Tyżeś to wybrał chwilę, bym nie widząc godła

umiał krzyż Twój powtórzyć bez cienia oporu.

Tyżeś to wybrał ciszę – tę przed salwą ciszę –

bym mógł, jeśli bym zechciał, wielki głos Twój słyszeć.

 I oto stoję Panie z człowieczą niezgodą

dla Twojego wyboru mojej boskiej drogi.

I nie umiem w Twej woli znaleźć się swobodą

tak, by mnie bez przymusu, lotne, niosły nogi.

I zwieszam się nadzieją w próżni pocieszenia,

że przejdą po mnie lepsze, zdrowsze pokolenia.

Broń chrzęści za plecami. Czyż aż tego trzeba,

żeby spojrzeć prawdziwie w głąb Twojego nieba...

O daj mi Panie siłę w tej ostatniej chwili

bym umiał Ci zawierzyć, że mym wypełnieniem

wszyscyśmy się do Ciebie o krok przybliżyli

i nie odchodząc ziemi opuścili ziemię.

I odpłać mi pewnością wielkość zawierzenia,

a pytające słowa – czystością milczenia.

I dozwól, bym krwią obmył ciemną buntu plamę

Amen


Jerzy Kozarzewski urodził się 21 października 1913 r. w miejscowości Trawniki (woj. lubelskie) w rodzinie inteligenckie - ojciec, Zbigniew Kozarzewski, był inżynierem chemikiem, matka Janina Kozarzewska z domu Łempicka nauczycielką języków obcych. Ojciec zmarł w 1916 r.

W 1923 r. rodzina Kozarzewskich zamieszkała w Piotrkowie Trybunalskim, w domu Marii Łempickiej, córki Ksawerego Norwida, najmłodszego brata poety Cypriana Kamila.

W 1931 r. Jerzy Kozarzewski ukończył Gimnazjum im. Bolesława Chrobrego w Piotrkowie Trybunalskim, następnie podjął studia w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie. Podczas studiów związał się ze środowiskiem Obozu Narodowo-Radykalnego (ONR), utworzonego w kwietniu 1934 r. Występował jako prelegent na wiecach i zebraniach studenckich. Był też członkiem głęboko utajnionej Organizacji Polskiej.

Po ukończeniu studiów i uzyskaniu dyplomu odbył służbę wojskową w 5 Pułku Strzelców Podhalańskich. W 1937 r. pracował w firmie wydawniczej M. Arct i Spółka w Warszawie w dziale redakcyjnym; od 1938 r. w Zakładach Zbrojeniowych w Stalowej Woli (wchodzących w skład Centralnego Okręgu Przemysłowego).

We wrześniu 1939 r. był żołnierzem 43 Pułku Strzelców Kresowych w Równem. Dostał się do niewoli sowieckiej, ale udało mu się uciec z transportu; powrócił do domu swojej matki w Piotrkowie Trybunalskim. W grudniu 1939 r. wstąpił do Organizacji Wojskowej Związek Jaszczurczy, która współtworzyła Narodowe Siły Zbrojne (organizację powołaną do życia 20 września 1942 r.) . Organizacje te reprezentowały nurt narodowo-radykalny polskiej konspiracji niepodległościowej. Posługiwał się pseudonimem „Konrad”. Zajmował się działalnością propagandową oraz kolportażem prasy konspiracyjnej; redagował Biuletyn Radiowy z informacjami pochodzącymi z nielegalnego nasłuchu radiowego.

W sierpniu 1942 r., po wpadce jednego z lokali konspiracyjnych, zagrożony aresztowaniem Jerzy Kozarzewski opuścił Piotrków Trybunalski i przeniósł się do Krakowa, gdzie został szefem propagandy NSZ w okręgu krakowskim.

W 1943 r. zawarł małżeństwo z z Magdaleną Bojanowską, studentką medycyny i pielęgniarką zatrudniona w Radzie Głównej Opiekuńczej,  i zamieszkał w Warszawie.

Lubię to! Skomentuj25 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Kultura