Kulturę współczesną porównuje się do supermarketu. Zblazowany klient przechadza się między półkami i wybiera niezbędne dla siebie towary. Raz będzie to balet nowoczesny i powieść egzystencjalna, innym razem – porno i krwawy horror. Szkoda! O ileż byłoby lepiej gdyby zamiast porno wziął album z aktami fotograficznymi.
Na co się oburzamy bardziej? Że obok siebie – często w tej samej cenie – zostały wystawione na sprzedaż produkty kultury wysokiej i niskiej? Czy może użytek jaki z nich się czyni - bez względu na jakość dzieła? Żeby zrobić sobie dobrze?
Każda epoka na swój sposób pospolituje największe dzieła kultury, sprawia, że stają się towarem codziennego użytku, dla zwykłych, niezbyt wyrafinowanych odbiorców. Nieraz już najwspanialsze kawałki poezji umierały w ustach kiepskich deklamatorów sprowadzających je do taniego moralizatorstwa, a wyrafinowana liryka zmieniała się w sztampowe wyrazy czci na nagrobku banalnego mieszczucha.
A to jeszcze nic.
Co powiedzieć o wykorzystywaniu najświetszych tekstów religijnych do doradztwa agrarnego? Krowa zachorowała, nie wiadomo czy przeżyje, wszystkie pola obsiane, ale czy się zbierze cokolwiek, skoro grozi susza? Zamykano oczy, otwierano świętą księgę na chybił trafił – powiedzmy Biblię – i celowano palcem na dowolny werset. Losowe wybieranie spełniało magiczną funkcję. Święty tekst stawał się przesłaniem od Najwyższej Instancji na temat sposobu leczenia krowy lub perspektyw meteorologicznych w okolicy.
Postanowiłem zabawić się jak za dawnych czasów: wziąłem księgę złotych myśli wielkiego świętego ponowoczesności - Fryderyka Nietzschego. Otworzyłem na chybił trafił, paluchem wycelowałem mniej więcej pośrodku strony. Bęc, trafiony, czytam. „Straszne jest umrzeć w morzu z pragnienia: czy musicie więc swą madrość tak solić, by straciła smak dobrej wody?” Jakże na miejscu. Nie ma co przesalać z elitarnością, bo może z tego powstać kulturowe Morze Martwe.
Komentarze
Pokaż komentarze