Ryszard Czarnecki Ryszard Czarnecki
61
BLOG

WIDMO BRICS KRĄŻY NAD ŚWIATEM

Ryszard Czarnecki Ryszard Czarnecki Polityka Obserwuj notkę 0

Szczyt BRICS mogłem oglądać za pośrednictwem mediów dosłownie dwa kroki od Republiki Południowej Afryki, w której się odbywał. Byłem wówczas w Zimbabwe jako obserwator z ramienia Parlamentu Europejskiego wyborów prezydenckich i parlamentarnych w tym kraju. Dla tamtejszych mediów spotkanie liderów pięciu krajów tworzących BRICS było pierwsza wiadomością z zagranicy - bądź co bądź chodziło o są siada - RPA. Na szczycie był  zresztą obecny wiceprezydent Zimbabwe Constantino Chiwenga. Wagę szczytu doceniły media brytyjskie i amerykańskie: była to główna wiadomość w BBC, CNN czy Fox News. Dopiero potem szczyt w Johanseburgu został przykryty "katastrofa" samolotu z Prigożynem na pokładzie.

Co oto jest BRICS?

BRICS, założony w roku 2010 jest struktura skupiającą pięć państw z czterech kontynentów. Z Azji są to Chiny i Indie, z Afryki - RPA, z Ameryki Łacińskiej - Brazylia, wreszcie z Europy - Rosja, chociaż prawdę mówiąc państwo to przynależy, po części geograficznie, ale przede wszystkim gdy chodzi o mentalność i kulturę polityczna do Eurazji.

Nazwa organizacji pochodzi od pierwszych liter nazw państw biorących w niej udział. To dość czytelne: B - jak Brazylia, R- jak Rosja, I - Indie, C - jak Chiny i wreszcie S - od angielskiej nazwy kraju: South Africa.

Komentatorzy często skupiali się na nieobecności Putina w Johannseburgu, gdzie spotkała się "Piątka". Niesłusznie. To oczywiście rzecz spektakularna, ale od początku było wiadomo, że skoro RPA jest członkiem Międzynarodowego Trybunału Karnego, to musiałaby aresztować Putina, który ma nakaz aresztowania wydany przez MTK(choć władze w Pretorii deklarowały, że tego na pewno nie uczynią). Ważniejszy jest jednak fakt, że szczyt BRICS odbywający się w wyjątkowo trudnej i złożonej sytuacji międzynarodowej stał się magnesem przyciągającym szereg państw. Struktura ta, ze względu na uczestnictwo krajów patrzy bardzo dużych i dużych i w większości wiodących na swoich kontynentach wyrobiła sobie - poza Europą i Ameryką - swoistą „markę”. W tej chwili o przyjęcie do BRICS, według oficjalnych danych, ubiega się aż 23 państwa. Nieoficjalnie lista ta jest blisko trzy razy dłuższa. Na tej swoistej „waiting list” jest szereg państw z Ameryki Południowej (Argentyna - wchodzi od 1 stycznia 2024 roku), Ameryki Środkowej (Honduras i Kuba), Europy (Białoruś), Bliskiego Wschodu (Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie - oba te „państwa szejków” zostaną członkami BRICS od najbliższego roku oraz Kuwejt i Palestyna), Afryki (Etiopia, Egipt - również oba te kraje zameldują się na pokładzie tej organizacji za cztery miesiące oraz Nigeria, Senegal, Algieria), czy Azji (Iran, Wietnam, Bangladesz). Poszczególne kraje kandydujące maja swoich ambasadorów wśród dotychczasowej „Piątki”. I tak na przykład Brazylia bardzo skutecznie promowała członkowsko Argentyny, ale też dwóch potężnych krajów arabskich, czyli ZEA i Arabii Saudyjskiej, zaś Rosja, jakby w podziękowaniu za tysiące dronów użytych w agresji na Ukrainę – równie skutecznie lobbowała za Iranem.

Konkurencja dla G7

BRICS leczy kompleksy szeregu dużych państw, które nie „załapały się” na elitarną G-7. W tej globalnej „elicie elit" nie ma żadnego państwa z Ameryki Południowej czy Afryki, a Azji jest tylko jedno i żadne z dwóch największych - czyli Japonia. To właśnie tłumaczy fakt, że do Johannesburga przybyli przedstawicieli aż 50 krajów. BRICS może też zapewnić poczucie swoistej elitarności podlane skądinąd antyzachodnim sosem. Oto bowiem z pięciu państw tworzących BRICS cztery są wyraźnie albo nawet bardzo wyraźnie sceptyczne wobec USA i szeroko rozumianego „świata Zachodu”. Bynajmniej nie chodzi tutaj wyłącznie o Rosję i Chiny, ale także o RPA (która ewidentne jest sojusznikiem Moskwy na „Czarnym Lądzie”, jak kiedyś określano Afrykę) i Brazylię. Ten ostatni kraj to interesujący casus. Za poprzedniego prezydenta Jaira Bolsonaro państwo to było częścią politycznego Zachodu i odstawało od innych na kontynencie latyno-amerykańskim swoim pro-amerykanizmem. Jednak po objęciu rządów przez prezydenta Ignacio da Silva Lulę ten największy kraj Ameryki Południowej dokonał zdecydowanego zwrotu w polityce zagranicznej (łącznie z prorosyjskiemu wypowiedziami prezydenta Luli i to już po rozpoczęciu agresji Moskwy na Kijów).

Od czwórki Moskwa - Pekin - Pretoria - Brasilia wyraźnie odstaje jednak New Delhi. To pokazuje, jak bardzo zmienił się świat w ostatnim półwieczu. Indie były kiedyś liderem tzw. bloku „państw niezaangażowanych”, które starały się wybrać "Trzecią Drogę" między Wschodem a Zachodem , kapitalizmem a komunizmem, ale w politycznej praktyce były bliżej Związku Sowieckiego. Tymczasem w ostatniej dekadzie Indie stały się ważnym sojusznikiem USA w Azji i zależy im, aby BRICS nie był kojarzony głównie z antyamerykanizmem.

New Delhi rzeczywiście było sceptyczne co do poszerzenia (albo: znaczącego poszerzenia) struktury BRICS, o czym nawet pisał przed szczytem w Johannesburgu "Financial Times". Premier Narendra Modi zdecydowanie woli politykę „balance of power”, czyli zachowania, choćby chwiejnej, równowagi między antagonizującymi się: szeroko rozumianym Zachodem a powiedzmy „Resztą Świata”. Hindusi doskonale zdają sobie sprawę, że Chiny mają bliższe relacje z Rosją niż Indie, a także z Brazylią, co oznacza, że w politycznej „spółce akcyjnej” o nazwie BRICS mają więcej akcji, niż Indie, a przecież to Chińska Republika Ludowa na dłuższą metę jest strategicznym konkurentem New Delhi na kontynencie azjatyckim. Stąd znacznie mniejszy zapał premiera Modi odnośnie nowych akcesji do BRICS, który przecież od 1 stycznia 2024 roku będzie liczył nie pięć, a dziesięć.

Zwycięzcy szczytu w Johannesbourgu
Największym zwycięstwem szczytu jest… najstarszy jego uczestnik 78 - letni Luiz Inácio Lula da Silva, który jest prezydentem swojego kraju po raz trzeci, a ponownie urząd objął niespełna dziewięć miesięcy temu (parę miesięcy po tym jak ten dziarski wówczas 77-latek po raz trzeci się ożenił!). Lula niegdyś zachwycający się „Solidarnością" i Polską oraz mający bardzo dobre relacje ze śp. Lechem Kaczyńskim zwiększył komponent latynoamerykański BRICS, a także przeforsował - choć nie był w tej sprawie jedynym tego orędownikiem - wejście państw arabskich - krezusów naftowych do BRICSa. To oczywiście będzie miało dla Brazylii pozytywne konsekwencje gospodarcze...

Wygrany był też, niestety, nieobecny Putin, bo wejście Teheranu na pokład już „ nie Wielkiej Piątki", a „Wielkiej Dziesiątki” to sukces Moskwy.

Czy BRICS w poszerzonym składzie stanie się alternatywą dla znacznie bardziej od niego podzielonej i wiecznie z siebie zadowolonej, a także mało efektywnej G-7? Zapewne tak.

A co  z tego wynika dla Polski? To, że powinniśmy intensywnie domagać się rozszerzenia G-20 o nasz kraj…


*tekst ukazał się w „Gazecie Polskiej Codziennie” (26.08.2023)

historyk, dziennikarz, działacz sportowy, poseł na Sejm I i III kadencji, deputowany do Parlamentu Europejskiego VI, VII, VIII i IX kadencji, były wiceminister kultury, były przewodniczący Komitetu Integracji Europejskiej i minister - członek Rady Ministrów, wiceprzewodniczący Parlamentu Europejskiego 

Nowości od blogera

Komentarze

Pokaż komentarze

Inne tematy w dziale Polityka