KONSTYTUCJA RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ
( PROJEKT )
Preambuła
My, Naród polski, dumny z bogatego dziedzictwa i bohaterskich czynów naszych przodków, które zapoczątkowali ponad tysiąc lat temu, dwaj wielcy twórcy naszego państwa, książę Mieszko i święty biskup Wojciech, wprowadzając nasz kraj do chrześcijańskiej Europy, oświadczamy:
Potwierdzamy początek państwa polskiego od roku 966, zakłócony rozbiciem dzielnicowym w latach 1138-1320, a później przerwany czasem zaborów w latach 1795-1918, po którym odzyskana i wolna ojczyzna nasza, ponownie brutalnie zabrana nam została i okupowana była w latach 1939-1956, oraz cierpiąca pod rządami reżimów komunistycznych w latach 1956-1989.
Po tym okresie niewoli, ojczyznę odzyskawszy, stwierdzamy, że za wszystkie zbrodnie, rabunki i niegodziwości, dokonane na ziemiach Rzeczpospolitej w okresie zniewolenia, odpowiedzialność ponoszą zaborcy, okupanci i renegaci im służący.
My, Naród polski, przebaczamy naszym oprawcom całe zło nam wyrządzone, ich ofiary będą zawsze obecne w naszych modlitwach, a wszyscy, którzy czynem, szczególnie zbrojnym, walczyli z zaborcami, okupantami i ich sługami, są bohaterami naszymi, którym cześć i chwała przysługuje wieczna.
Nasze prawo do samostanowienia, które przynależy każdemu narodowi, będziemy egzekwować z całą mocą i reagować stanowczo na wszelkie próby ingerencji w wewnętrzne sprawy Rzeczpospolitej.
W poczuciu odpowiedzialności przed Bogiem i historią, oraz w trosce o pomyślne losy naszej ojczyzny, apelujemy do przyszłych pokoleń:
Pamiętajcie, że waszym obowiązkiem jest pielęgnowanie polskiej tradycji, kultury, historii oraz zachowanie wiary naszych przodków, opartej na chrześcijańskich wartościach, uniwersalnych i ponadczasowych dla wszystkich ludzi dobrej woli, zarówno wierzących jak i niewierzących, które są kotwicą trzymającą Rzeczpospolitą w kręgu Cywilizacji Łacińskiej i zarazem fundamentem, na którym można zbudować pomyślną przyszłość naszego narodu.
Ponadto, waszym obowiązkiem jest także budowanie silnej gospodarki opartej na nowoczesnych technologiach, która zapewni niezależność finansową, będącą prawdziwą gwarancją niepodległości i suwerenności Polski.
Aby utrwalić więzy pomiędzy pokoleniami Polaków, w celu zapewnienia ładu wewnętrznego, ugruntowania sprawiedliwości, praw i wolności obywatelskich oraz zgodnego współżycia w polskiej rodzinie rodzin, przyjmujemy tę oto konstytucję.
Boże, błogosław Polsce !
I PODSTAWY USTROJOWE
art. 1
1. Rzeczpospolita jest państwem prawa, w którym naród sprawuje władzę poprzez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio, za pomocą referendum.
2. Konstytucja jest najwyższym prawem w Rzeczpospolitej.
3. Zapisy konstytucji nie podlegają interpretacji i powszechnie obowiązują do momentu uchwalenia kolejnej konstytucji zatwierdzonej przez naród. Sąd Najwyższy dokonuje wykładni zapisów konstytucji.
4. Źródłem powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczpospolitej są: konstytucja oraz ustawy uchwalane przez parlament.
5. W Rzeczpospolitej wszyscy obywatele są równi wobec prawa.
6. Wszystkie organy władzy publicznej, organy konstytucyjne, instytucje publiczne oraz armia i służby, podlegają konstytucji, a ich obowiązkiem jest rzetelne wykonywanie zadań powierzonych przez naród oraz działanie na podstawie prawa i w granicach prawa.
7. Podstawowe obowiązki organów władzy publicznej, organów konstytucyjnych oraz instytucji publicznych, wynikające z racji stanu:
1) suwerenne stanowienie prawa przez parlament
2) zachowanie niezależnej waluty
3) utrzymanie sprawnej armii i służb
4) zapewnienie obywatelom bezpieczeństwa:
energetycznego, żywnościowego i zdrowotnego.
art. 2
1. Ustrój Rzeczpospolitej opiera się na trójpodziale władzy. Władzę ustawodawczą stanowią sejm i senat. Władzę wykonawczą stanowi rząd. Władzę sądowniczą stanowią sądy i Trybunał Stanu.
2. Konstytucja zabrania jednoczesnego pełnienia funkcji w różnych rodzajach władzy. Wyjątek stanowią osoby wybrane do Trybunału Stanu.
3. Warunkiem koniecznym do objęcia funkcji w organie władzy publicznej, organie konstytucyjnym oraz instytucji publicznej, jest brak zobowiązań finansowych lub materialnych wobec podmiotów zagranicznych oraz posiadanie wyłącznie polskiego obywatelstwa.
4. Funkcjonariusz lub współpracownik służb specjalnych, nie może sprawować funkcji w organach władzy publicznej oraz nie może pełnić funkcji prokuratora, adwokata i notariusza.
art. 3
1. Rzeczpospolita jest państwem unitarnym (jednolitym), które dzieli się na województwa.
2. Językiem urzędowym jest język polski, a walutą polski złoty.
3. Godło państwowe, flaga narodowa oraz symbol krzyża chrześcijańskiego, są objęte ochroną prawną.
4. Pieniądze, obligacje skarbu państwa, dokumenty oraz formularze urzędowe, wytwarzane są wyłącznie w mennicach i drukarniach na terenie Polski.
5. Każdy polski obywatel, każda osoba przebywająca na terytorium Rzeczpospolitej, każdy podmiot gospodarczy i organizacja działająca na terenie Rzeczpospolitej, podlega polskiemu prawu.
6. Siły zbrojne, służby mundurowe i pozostałe służby, mają obowiązek obrony granic i terytorium Rzeczypospolitej, majątku narodowego oraz życia i mienia obywateli.
7. Obiekty parlamentarne i rządowe oraz najwyżsi funkcjonariusze publiczni, są ochraniani przez Biuro Ochrony Rzeczpospolitej (BOR). Szef BOR wybierany jest przez sejm, na kadencję trwającą 5 lat. Ponownie może zostać wybrany tylko raz.
8. Obiekty sądowe są ochraniane przez polską policję. Granice państwa, obiekty infrastruktury krytycznej oraz media publiczne zabezpieczane są przez polską armię.
9. Wszelka obecność oraz działalność obcych wojsk i służb na terytorium Rzeczpospolitej, może odbywać się za zgodą sejmu i pod nadzorem polskich władz. Jednocześnie, konstytucja zabrania stacjonowania w Polsce jednostek wojskowych państw, które są następcami prawnymi III Rzeszy lub ZSRR.
art. 4
1. Nakaz aresztowania, rewizji mieszkania lub rekwizycji mienia, może być wydany wyłącznie przez odpowiedni sąd.
2. Każda osoba, która nie posiada immunitetu, może zostać zatrzymana na 48 godzin. O zatrzymaniu należy natychmiast powiadomić rodzinę lub osoby wskazane przez osobę zatrzymaną.
3. Okres od momentu aresztowania do rozpoczęcia rozprawy przed sądem nie może być dłuższy niż 3 miesiące.
4. Odpowiedzialność prawną ponoszą osoby od 16 roku życia. Odpowiedzialność karną ponoszą osoby od 18 roku życia.
5. Każda rozprawa przed polskim sądem jest rejestrowana, a jej zapis przechowywany przez 100 lat. Zeskanowane akta sądowe przechowywane są wieczyście.
6. Władze publiczne lub służby specjalne mogą pozyskiwać i gromadzić informacje o obywatelach, wyłącznie w celu zapewnienia bezpieczeństwa państwa. Szczegółowy zakres pozyskiwanych danych oraz wykaz organów do tego upoważnionych określa odpowiednia ustawa.
7. Podmioty świadczące usługi zdrowotne, podmioty gospodarcze lub inne podmioty, mogą pozyskiwać informacje od swoich pacjentów, klientów lub członków, ale nie mogą się tymi danymi wymieniać lub nimi handlować.
art. 5
1. Za zdradę stanu uważa się:
1) szpiegowanie lub pracę agenturalną na rzecz obcego państwa lub innego podmiotu
2) poparcie, pomoc lub przyłączenie się do wroga, oraz tworzenie lub poparcie ruchów separatystycznych
3) wytwarzanie fałszywych pieniędzy, obligacji skarbu państwa, dokumentów lub formularzy urzędowych
4) fałszerstwa podczas wyborów ogólnokrajowych
5) zaniechanie lub sabotaż obowiązków władzy określonych w art. 1, pkt. 7
2. Sprawy dotyczące zdrady stanu będą rozstrzygane przez sądy powszechne. Sprawy dotyczące zdrady stanu podczas pełnienia urzędu przez najwyższych funkcjonariuszy publicznych rozstrzygane będą przed Trybunałem Stanu.
3. Funkcjonariusze publiczni uznani za winnych zdrady stanu najwyższego stopnia, zostają skazani na wieczystą banicję i konfiskatę majątku na rzecz skarbu państwa. Stopnie zdrady stanu oraz wynikające z nich sankcje karno-skarbowe, określa odpowiednia ustawa.
4. W czasie wojny współpraca dorosłego obywatela z wrogiem sankcjonowana jest karą główną. Sprawy takie rozstrzygać będą sądy specjalne, z udziałem lub bez udziału oskarżonego.
art. 6
1. Narodowy Bank Polski (NBP) ma wyłączne prawo do emisji pieniędzy lub obligacji skarbu państwa.
2. Władze publiczne nie mają prawa wycofać z obiegu pieniądza papierowego, jak również, nie mają prawa zmuszać obywateli do używania pieniądza elektronicznego.
3. Instytucje finansowe (banki) nie mogą udzielić kredytu lub pożyczki, na sumę większą, od sumy pieniędzy posiadanej w momencie zawierania umowy na kredyt lub pożyczkę.
4. Właścicielem akcji lub udziału może być wyłącznie osoba fizyczna.
5. Podatki dzielą się na: centralne i lokalne. Przepisy podatkowe centralne nie podlegają interpretacji i należy je stosować jednakowo na terenie całego kraju.
6. Naliczaniem i zbieraniem podatków zajmują się izby oraz urzędy skarbowe. Wysokości i rodzaje stawek podatkowych, oraz rodzaje ulg i zwolnień podatkowych, określają odpowiednie ustawy.
art. 7
1. Obywatelem polskim jest:
1) osoba urodzona na terytorium stałym Rzeczpospolitej, której jedno z rodziców posiada polskie obywatelstwo
2) osoba przebywająca nieprzerwanie 10 lat na terytorium stałym Rzeczpospolitej, która po zdaniu egzaminu, otrzymała obywatelstwo z nadania wojewody
3) osoba, która otrzymała obywatelstwo z nadania prezydenta
2. Rzeczpospolita nie wydaje nikomu polskiego obywatela. Obywatelstwa polskiego nie można się zrzec, ale można je utracić. Sejm ma wyłączne prawo pozbawienia polskiego obywatelstwa.
3. Dorosłym obywatelem zostaje osoba, która ukończyła 18 lat. Prawo wyborcze czynne posiada obywatel, który w roku wyborów ma ukończone 23 lata.
4. Władze Rzeczpospolitej mogą udzielić azylu cudzoziemcowi, ale decyzja i zasady pobytu na terytorium Polski, są suwerenną sprawą polskiego rządu.
art. 8
1. Do wyborów ogólnokrajowych zalicza się:
1) wybory do sejmu
2) wybory do senatu
3) wybory na urząd prezydenta Rzeczpospolitej
4) wybory na urząd sędziego Sądu Najwyższego
5) wybory na urząd Rzecznika Praw Obywatelskich
6) wybory do rad gminnych (samorządów terytorialnych)
7) referendum ogólnokrajowe
2. Wybory ogólnokrajowe są:
1) powszechne
2) dobrowolne
3) osobiste
4) tajne
3. W wyborach ogólnokrajowych wyborcy mogą głosować osobiście lub korespondencyjnie, ale wyłącznie za pośrednictwem Poczty Polskiej.
4. Głosowanie i liczenie głosów podczas wyborów ogólnokrajowych jest nagrywane a zapis monitoringu przechowywany przez 20 lat.
5. Prowadzenie czynnej kampanii wyborczej zabronione jest tylko w dniu wyborów ogólnokrajowych. Protesty wyborcze można składać w ciągu 10 dni od dnia ogłoszenia oficjalnych wyników przez Państwową Komisję Wyborczą (PKW). Wynik wyborów ogólnokrajowych zatwierdza prawomocnie Sąd Najwyższy.
6. Członków PKW wybiera sejm na okres 7-letniej kadencji. Ponownie mogą oni zostać wybrani tylko raz.
art. 9
1. Rzeczpospolita jest dobrem wspólnym wszystkich Polaków, dlatego każdy obywatel ma prawo korzystać z publicznych instytucji, dróg, kolei, lasów oraz zasobów słodkiej wody.
2. Ziemia należąca do skarbu państwa lub samorządu terytorialnego, na której lub w której znajdują się:
1) lasy państwowe lub parki narodowe
2) infrastruktura drogowa i kolejowa
3) zasoby słodkiej wody
4) kopalnie metali szlachetnych i rzadkich
nie podlega prywatyzacji lub sprzedaży obcemu państwu.
3. Sprzedaż dopuszczalnego przez konstytucję majątku skarbu państwa lub samorządu terytorialnego odbywa się w drodze jawnego przetargu.
4. Na terytorium Rzeczpospolitej obywatele mogą przekazywać lub sprzedawać ziemię wyłącznie innym polskim obywatelom, skarbowi państwa lub samorządowi terytorialnemu.
5. Władze publiczne mają obowiązek przekazywać do skarbu państwa po 10 % rocznego zysku spółek państwowych. Środki te trafiają do Funduszu Klęsk Żywiołowych (FKŻ) i Polskiego Banku Inwestycyjnego (PBI).
6. Dokumenty lub przedmioty uznane za historyczne przez państwowe instytucje przekazywane są do Instytutu Pamięci Narodowej (IPN). Zbiory IPN mogą być również powiększane przez darowizny osób prywatnych.
art. 10
1. Każdy podmiot gospodarczy rozpoczynający działalność ma równe szanse na starcie. Organy państwa mają stać na straży przestrzegania reguły uczciwej konkurencji oraz niedopuszczania do tworzenia się monopoli.
2. Państwo zastrzega sobie monopol w dziedzinie nośników energii, komunikacji kolejowej i produkcji broni, oraz ściśle nadzoruje przemysł farmaceutyczny.
3. Produkcja żywności oparta jest na drobnych i średnich wytwórcach płodów rolnych. Każdy rolnik ma prawo do bezpośredniej sprzedaży swoich produktów. Szczegółowe zasady organizacji rynku żywności określa odpowiednia ustawa.
4. Konstytucja zabrania pracy w niedzielę wykonywanej przez pracowników najemnych, z wyjątkiem kilku niezbędnych usług wymienionych w odpowiedniej ustawie.
art. 11
1. Rzeczpospolita zapewnia wolność zakładania szkół wyższych, partii politycznych, związków zawodowych, klubów sportowych oraz innych jawnych organizacji.
2. Budżet państwa lub samorządu terytorialnego ma prawo wspomagać finansowo lub materialnie, wyłącznie uczelnie wyższe o profilu technicznym lub matematyczno-przyrodniczym, kluby sportowe oraz organizacje promujące polską tradycję, kulturę lub historię.
3. Członkami partii politycznych lub związków zawodowych mogą być wyłącznie polscy obywatele.
4. Związki zawodowe finansowane są ze składek członkowskich. Partie polityczne finansowane są ze składek członkowskich oraz subwencji publicznych. Subwencje publiczne o jednakowej wysokości otrzymują partie zasiadające w sejmie. Wysokość subwencji oraz ściśle określone cele ich wydatkowania zatwierdzane są raz na kadencję sejmu w drodze referendum.
5. Konstytucja zabrania prowadzenia działalności politycznej w szkołach podstawowych i średnich oraz zabrania działalności politycznej dzieciom i młodzieży do lat 18.
6. Każda organizacja działająca na terytorium Polski musi być zarejestrowana w odpowiednim sądzie. Ponadto, każdy obywatel ma prawo do informacji na temat jej:
1) statutu
2) listy członków
3) źródeł finasowania
4) stanu finansów
7. Na terytorium Rzeczpospolitej nie mogą istnieć szkoły wyższe lub organizacje finansowane przez obcokrajowców lub podmioty zagraniczne.
art. 12
1. Życie ludzkie zaczyna się od momentu poczęcia, dlatego życie płodu w łonie matki podlega ochronie prawnej. Ściśle określone przypadki ograniczenia ochrony prawnej płodu określa odpowiednia ustawa.
2. Człowiekiem jest osoba urodzona w naturalnym łonie kobiety i posiadająca ludzki mózg.
3. Istnieją tylko dwa rodzaje płci. Płeć żeńską reprezentują kobiety, a płeć męską mężczyźni.
4. Małżeństwo to dobrowolny związek kobiety i mężczyzny, zawarty przed osobą duchowną lub urzędnikiem państwowym.
5. Prawa obywatelskie, prawo do wydawania wyroków i orzeczeń, prawo do obejmowania funkcji publicznych oraz prawo do wydawania rozkazów i poleceń, przynależy wyłącznie człowiekowi.
art. 13
1. Konstytucja zapewnia wolność sumienia i religii. Władze publiczne są gwarantem swobodnego i niezakłóconego odbywania praktyk religijnych przez wiernych legalnych kościołów oraz pełnią rolę mediatora w razie konfliktów.
2. Stosunki Rzeczpospolitej z Kościołem Katolickim oparte są na zasadach zawartych w konkordacie.
3. Konstytucja zapewnia wolność słowa, natomiast osoby rozpowszechniające treści zakazane przez prawo, podlegają sankcjom karno-skarbowym określonym w odpowiednich ustawach.
art. 14
1. Na terytorium Rzeczpospolitej nie wolno rozpowszechniać treści, używać symboli lub pochwalać ideologii, które:
1) są wymierzone w Polskę lub Polaków
2) podważają istnienie państw narodowych oraz prawa do samostanowienia narodów
3) podważają wolność sumienia i religii, lub demoralizują dzieci i młodzież
4) podważają prawo rodziców do wychowywania dzieci zgodnie ze swoimi przekonaniami
5) podważają prawo własności i dziedziczenia
2. Na terytorium Rzeczpospolitej nie mogą istnieć: pomniki, tablice pamiątkowe oraz nazwy ulic i obiektów, które upamiętniałyby zaborców, okupantów oraz renegatów im służących. Instytut Pamięci Narodowej ma obowiązek przygotować ustawę, która zawiera listę osób, partii, organizacji oraz formacji zbrojnych, które były wrogie i zbrodnicze wobec Polaków.
3. Na terytorium Rzeczpospolitej zakazane jest:
1) torturowanie ludzi i zwierząt
2) niewolnictwo, handel ludźmi, organami ludzkimi i krwią ludzką
3) poddawanie ludzi eksperymentom naukowym lub medycznym, bez ich wiedzy i zgody
4) przymusowe szczepienie, znakowanie lub implantowanie ludzi
5) klonowanie ludzi, eugenika lub eutanazja
6) wykorzystywanie kobiet jako surogatki
7) uprawa i handel produktami GMO, narkotykami lub pochodnymi narkotyków
II PRAWA I OBOWIĄZKI
art. 15
1. Każdy ma prawo do własności i dziedziczenia. Wyłącznie decyzją sądu można dokonać wywłaszczenia, ale sąd musi kierować się uzasadnionym interesem społecznym. Ściśle określone przypadki wywłaszczenia określa odpowiednia ustawa.
2. Wywłaszczenie zatwierdzone prawomocnie przez sąd może nastąpić po 14 dniach od zapłacenia pełnego odszkodowania, ustalonego przez sąd.
3. Spadki i darowizny na rzecz najbliższej rodziny oraz darowizna żywności i wody pitnej, nie podlegają opodatkowaniu.
4. Każdego dorosłego obywatela, podmiot gospodarczy oraz instytucję finansową (oprócz NBP), obejmuje obowiązek podatkowy.
art. 16
1. Każdy oskarżony przed sądem ma prawo: wybrać obrońcę, otrzymać obrońcę z urzędu lub bronić się sam. Nikogo nie wolno karać dwukrotnie za ten sam czyn.
2. Każdy obywatel ma prawo składania skarg i petycji do organów publicznych oraz ma prawo domagać się przed sądem odszkodowania za bezprawne działania władzy publicznej.
3. Każdy obywatel ma prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej, legalnego pozyskiwania i rozpowszechniania prawdziwych informacji oraz udziału w pokojowych demonstracjach.
4. Każdy obywatel ma prawo wglądu do oświadczeń majątkowych osób sprawujących funkcje w organach władzy publicznej, organach konstytucyjnych i instytucjach publicznych.
5. Każdy obywatel ma prawo do bezpłatnej nauki w publicznej szkole podstawowej lub średniej.
6. Każdy obywatel podczas pobytu za granicą ma prawo zwrócić się o pomoc do przedstawicieli Rzeczpospolitej, a organy te, mają obowiązek udzielić mu wszelkiej możliwej pomocy.
art. 17
1. Rodzice mają prawo do wychowywania dzieci zgodnie ze swoimi przekonaniami.
2. Rodzice mają prawo do wyboru sposobu edukacji swoich dzieci, domowego lub systemowego, oraz mają obowiązek opiekować się swoimi dziećmi dopóki są one nieletnie.
3. Rodzic może utracić prawa rodzicielskie wyłącznie w przypadku popełnienia przestępstwa przeciwko zdrowiu lub życiu swojego dziecka.
art. 18
1. Każdy obywatel, który nie posiada działki budowlanej lub mieszkania, ma prawo do mieszkania komunalnego pod warunkiem opłacania czynszu.
2. Każdy pracownik najemny ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, ustalonej ilości dni wolnych od pracy oraz otrzymania ustalonej zapłaty za wykonaną pracę.
3. Maksymalny czas pracy w jednym dniu oraz minimalną wysokość wynagrodzenia pracownika najemnego, określa odpowiednia ustawa.
4. Osoba, która opłaci składki emerytalne przez okres 35 lat ma prawo do emerytury obywatelskiej. Jednakową wysokość emerytury obywatelskiej dla wszystkich uprawnionych określa odpowiednia ustawa.
5. Żołnierze i funkcjonariusze służb mundurowych po 25 latach służby mają prawo przejść w stan spoczynku.
6. Państwowa Służba Zdrowia ma obwiązek świadczenia usług medycznych wszystkim wymagającym tego obywatelom. Koszyk gwarantowanych świadczeń medycznych określa odpowiednia ustawa.
art. 19
1. Niektóre prawa obywatelskie mogą zostać ograniczone lub zawieszone podczas stanu nadzwyczajnego. Odpowiednia ustawa określi, które prawa i na jakich warunkach mogą zostać ograniczone lub zawieszone na czas stanu nadzwyczajnego.
2. Artykuły z części I lub II można zmieniać wyłącznie w trybie referendum ogólnokrajowego, jeżeli za zmianą zagłosuje ponad 55 % uprawnionych obywateli.
3. Procedura referendum w sprawie zmiany zapisów konstytucji w części I lub II, zostaje uruchomiona w momencie stwierdzenia ważności 1.000.000 podpisów obywateli pod wnioskiem o referendum. Referendum odbywa się w pierwszą niedzielę, po upływie 90 dni, od dnia stwierdzenia ważności podpisów.
4. Artykuły z części III, IV, V lub VI, ma prawo zmieniać Zgromadzenie Narodowe, jeżeli za zmianą zagłosuje większość 3/4 parlamentarzystów. Prawomocne kworum wynosi 450 parlamentarzystów.
5. Projekt ustawy o zmianie zapisów konstytucji (ustawy ustrojowej) w części III, IV, V lub VI, ma prawo przedłożyć Zgromadzeniu Narodowemu:
1) grupa 100 posłów
2) grupa 35 senatorów
3) RPO, na wniosek 1.000.000 obywateli
III SEJM, SENAT, ORGANY KONSTYTUCYJNE
art. 20
1. W Rzeczpospolitej władzę ustawodawczą sprawuje parlament, który składa się z sejmu i senatu. Obradując wspólnie, sejm i senat, tworzą Zgromadzenie Narodowe.
2. Obowiązkiem władzy ustawodawczej jest stanowienie precyzyjnego i sprawiedliwego prawa, które ma służyć narodowi.
3. Wybory do sejmu odbywają się co 4 lata w drugą niedzielę października. W wyborach biorą udział partie polityczne, które do ustawowego terminu zbiorą 200.000 ważnych podpisów obywateli. Po spełnieniu tego warunku, każda partia rejestruje automatycznie listy wyborcze we wszystkich okręgach wyborczych.
4. W skład sejmu wchodzą partie, które uzyskają 5 % ważnych głosów lub koalicje partii, które uzyskają 10 % ważnych głosów.
5. Liczba posłów w sejmie wynosi 400. Wszyscy posłowie muszą pochodzić z wyboru. Posłowie są wybierani w okręgach wyborczych, którymi są województwa.
6. Posłem, może zostać osoba, która w roku wyborów ma ukończone 30 lat i nieprzerwanie od 10 lat płaci w Polsce podatki.
7. Posłowie za swoją służbę otrzymują wynagrodzenie oraz zwrot kosztów za delegacje i prowadzenie biura. Wysokość wynagrodzenia posła jest ustalana raz na kadencję sejmu w drodze referendum.
8. Pierwsze posiedzenie nowego sejmu rozpoczyna się 3 stycznia, roku, następującego po roku wyborów. Podczas głosowań każdy poseł ma jeden głos.
9. Prezydium sejmu składa się z marszałka wybranego przez sejm oraz po jednym z wicemarszałków delegowanych przez każdą partię zasiadającą w sejmie.
art. 21
1. Hierarchia aktów prawnych w Rzeczpospolitej jest następująca:
1) konstytucja
2) ustawy
3) dekrety prezydenta
4) umowy międzynarodowe
5) rozporządzenia ministrów
6) zarządzenia wojewodów
7) akty prawa miejscowego (lokalnego)
8) pozostałe akty prawne
2. Zgodnie z zasadą lex superiori derogat legi inferiori, akt wyższego rzędu uchyla akt niższego rzędu. Warunkiem wejścia w życie aktów prawnych jest ich publiczne ogłoszenie.
3. Ustawa zostaje uchwalona przez sejm, jeżeli zagłosuje za tym ponad połowa składu sejmu, czyli 201 posłów. Jest to większość zwykła. Prawomocne kworum wynosi 210 posłów.
4. Każda ustawa uchwalona przez parlament posiada domniemanie konstytucyjności. Vacatio legis ustawy wynosi 90 dni. Wyjątek stanowią: ustawa budżetowa oraz ustawy specjalne, których vacatio legis wynosi 3 dni.
5. Inicjatywa ustawodawcza, z wyjątkiem ustawy:
1) budżetowej
2) o zaciąganiu długu publicznego
3) o gwarancjach finansowych państwa
4) o umowie międzynarodowej
przysługuje:
1) grupie 50 posłów
2) grupie 20 senatorów
3) RPO, na wniosek 200.000 obywateli
art. 22
1. Sejm ma prawo powołać komisję śledczą, jeżeli zagłosuje za tym większość 2/3 sejmu. Komisja śledcza zajmuje się badaniem nieprawidłowości dotyczących działalności następujących organów:
1) rządu
2) Sądu Najwyższego
3) Narodowego Banku Polskiego
4) Sztabu Generalnego
2. Sejmowa komisja śledcza ma prawo wezwać każdego na przesłuchanie oraz gromadzić dokumenty. Do komisji każda partia sejmowa deleguje po 2 posłów. Przewodniczącym komisji jest zawsze poseł z najmniejszego ugrupowania w sejmie.
3. Po zakończeniu prac, komisja sporządza raport dla sejmu. Każdy członek komisji ma prawo zamieścić w raporcie zdanie odrębne.
art. 23
1. Sejmowa komisja d/s służb specjalnych nadzoruje działalność służb specjalnych, BOR oraz Prokuratury Generalnej.
2. Do komisji każda partia sejmowa deleguje po 2 posłów. Posłowie zostają dopuszczeni do informacji poufnych i tajnych. Przewodniczącym komisji jest zawsze poseł z najmniejszego ugrupowania w sejmie.
art. 24
1. Wybory do senatu odbywają się co 4 lata w drugą niedzielę października. Senatorowie wybierani są w kilkumandatowych okręgach wyborczych, którymi są województwa.
2. Skład senatu wynosi 100 senatorów. Wszyscy senatorowie muszą pochodzić z wyboru.
3. Senatorem może zostać osoba, która w roku wyborów ma ukończone 40 lat i nieprzerwanie od 20 lat płaci w Polsce podatki.
4. Senatorowie za swoją służbę otrzymują wynagrodzenie oraz zwrot kosztów za delegacje i prowadzenie biura. Wysokość wynagrodzenia senatora ustalana jest raz na kadencję senatu w drodze referendum.
5. Pierwsze posiedzenie nowego senatu odbywa się 3 stycznia, roku, następującego po roku wyborów. Podczas głosowań każdy senator ma jeden głos.
6. Prezydium senatu składa się z marszałka i 4 wicemarszałków wybranych przez senat.
7. Podczas procedury nad ustawą senat ma prawo głosować wyłącznie nad poprawkami do ustawy. Prawomocne kworum wynosi 60 senatorów.
art. 25
1. Senat ma prawo powołać komisję śledczą, jeżeli zagłosuje za tym większość 2/3 senatu. Komisja zajmuje się badaniem nieprawidłowości dotyczących działalności następujących organów:
1) Naczelnego Sądu Administracyjnego
2) Krajowej Rady Mediów
3) Polskiego Banku Inwestycyjnego
4) Funduszu Klęsk Żywiołowych
5) Agencji Rozwoju Techniki i Nauki
2. Senacka komisja śledcza ma prawo wezwać każdego na przesłuchanie oraz gromadzić dokumenty. W skład komisji wchodzi 7 senatorów wybranych przez senat.
3. Po zakończeniu prac komisja sporządza raport dla senatu. Każdy członek komisji ma prawo zamieścić w raporcie zdanie odrębne.
art. 26
1. Senat ma obowiązek w ciągu 14 dni rozpocząć procedurę nad ustawą uchwaloną przez sejm i zakończyć procedurę ciągu 21 dni.
2. Ustawa, która przeszła procedurę w senacie, trafia ponownie do sejmu, który proceduje wyłącznie nad poprawkami senatu. Po przyjęciu lub odrzuceniu poprawek senatu, ustawa zostaje uznana za uchwaloną przez parlament.
3. Ustawa przegłosowana w parlamencie trafia niezwłocznie do Centrum Legislacyjnego Parlamentu (CLP), które ma obowiązek opublikować tekst ustawy w ciągu 48 godzin w Dzienniku Ustaw. Od tego momentu rozpoczyna się vacatio legis ustawy.
4. Prezydent ma prawo w ciągu 10 dni od dnia publikacji, zawetować ustawę, w której inicjatywa przysługuje rządowi, z wyjątkiem ustawy budżetowej. Jeżeli nastąpi weto prezydenta to sejm w ciągu 30 dni ma obowiązek przeprowadzić głosowanie nad ustawą w niezmienionym kształcie. Ustawa zostaje definitywnie uchwalona przez parlament, jeżeli zagłosuje za tym większość 3/5 sejmu.
5. Parlament ma obowiązek do końca listopada uchwalić ustawę budżetową na rok następny. Jeżeli parlament nie dotrzyma tego terminu, to na rok następny obowiązuje prowizorium budżetowe, a parlamentarzyści płacą karę w wysokości rocznych poborów.
6. Każdą ustawę, z wyjątkiem ustawy budżetowej oraz ustawy specjalnej, ma prawo zaskarżyć RPO do Sądu Najwyższego, na wniosek 200.000 obywateli.
7. Opiniowaniem projektów ustaw trafiających do sejmu zajmuje się Parlamentarna Komisja Konstytucyjna (PKK), która ma obowiązek rozpatrzyć projekt ustawy i wydać o nim opinię w ciągu 90 dni od dnia wpłynięcia do sejmu.
art. 27
1. Posiedzenia sejmu oraz senatu odbywają się równocześnie i są transmitowane na żywo przez media publiczne. Wszystkie głosowania w obu izbach są imienne i niezwłocznie podawane do publicznej wiadomości.
2. Podczas posiedzeń parlamentu żadna z izb nie może odroczyć swoich obrad lub przenieść posiedzenia izby poza parlament, bez zgody drugiej izby.
3. Zgromadzenie Narodowe, czyli wspólne posiedzenie sejmu i senatu, ma prawo:
1) zmieniać przepisy ordynacji wyborczej dotyczącej wyborów ogólnokrajowych, jeżeli za zmianą zagłosuje większość 2/3 Zgromadzenia Narodowego
2) zmieniać zapisy konstytucji w części III, IV, V lub VI, jeżeli zagłosuje za tym większość 3/4 Zgromadzenia Narodowego
3) Odwołać z urzędu prezydenta lub premiera p.o. prezydenta, jeżeli zagłosuje za tym większość 3/4 Zgromadzenia Narodowego
4. Poseł lub senator, podczas swojej kadencji, nie może osiągać żadnych korzyści majątkowych kosztem skarbu państwa lub samorządu terytorialnego, ani nabywać takiego majątku.
5. Postępowanie sądowe rozpoczęte wobec posła lub senatora przed początkiem kadencji nie ulega zawieszeniu. Prawomocny wyrok za przestępstwo umyślne wygasza mandat posła lub senatora.
6. Poseł lub senator posiada immunitet parlamentarny, dlatego nie może zostać aresztowany lub zatrzymany na 48 godzin. Poseł lub senator ujęty na gorącym uczynku przestępstwa, po wykonaniu niezbędnych czynności przez prokuratora, zostaje zwolniony, a prokuratura ma obowiązek niezwłocznie powiadomić o sprawie władze odpowiedniej izby. Osoba taka, będzie odpowiadać przed sądem z wolnej stopy.
art. 28
1. Ratyfikacja przez Rzeczpospolitą umowy międzynarodowej lub jej wypowiedzenie wymaga zgody narodu wyrażonej w referendum, a później zapisanej w formie ustawy, jeżeli umowa dotyczy:
1) przekazania organizacji międzynarodowej lub innemu organowi międzynarodowemu części kompetencji organów władzy państwowej
2) praw, wolności lub obowiązków obywatelskich zawartych w konstytucji
2. Ratyfikacja przez Rzeczpospolitą umowy międzynarodowej lub jej wypowiedzenie wymaga zgody sejmu zapisanej w ustawie, jeżeli umowa dotyczy:
1) pokoju, wojny, sojuszy, układów politycznych lub wojskowych
2) członkostwa Polski w organizacji międzynarodowej
3. W pozostałych kwestiach ratyfikacja lub wypowiedzenie umowy międzynarodowej pozostaje suwerenną decyzją rządu.
art. 29
1. Parlament nie ma prawa uchwalać ustaw, które:
1) ograniczają prawo rodziców do wychowywania dzieci zgodnie ze swoimi przekonaniami
2) ograniczają prawo własności i dziedziczenia
3) ograniczają wolność słowa, zrzeszania się, gromadzenia i pokojowego demonstrowania
4) zabraniają swobodnego wykonywania praktyk religijnych lub uchylają klauzulę sumienia
5) zakazują składania skarg i petycji do władz publicznych
6) są wymierzone w jednostki
7) odnoszą się do sytuacji ex post facto
8) zwiększają dług publiczny powyżej poziomu 25 % w stosunku do PKB
2. Parlament ma prawo uchwalać ustawy, które:
1) nakładają podatki, cła, opłaty, akcyzy, itp.
2) określają podmioty i przedmioty opodatkowania oraz wysokość stawek podatkowych
3) określają zasady przyznawania ulg i zwolnień podatkowych
4) zatwierdzają pożyczki skarbu państwa oraz spłatę długu publicznego
5) zatwierdzają zakres i wielkość wydatków na bezpieczeństwo wewnętrzne i obronność Rzeczpospolitej
6) ustalają zakres i wielkość wydatków na cele społeczne, służbę zdrowia, infrastrukturę i inwestycje niezbędne dla funkcjonowania państwa
7) ustalają wysokość wydatków na rozwój nauk technicznych i matematyczno-przyrodniczych oraz organizacji kulturalnych i sportowych
8) ustalają obowiązujące miary i wagi
9) ustalają zakres i czas obowiązywania praw autorskich oraz koncesji
10) ustalają przepisy administracyjne oraz przepisy prawa: karnego, gospodarczego i cywilnego
IV PREZYDENT, RADA MINISTRÓW, SAMORZĄD TERYTORIALNY, SEJMIK WOJEWÓDZKI, STANY NADZWYCZAJNE
art. 30
1. W Rzeczpospolitej władzę wykonawczą sprawuje rząd. Zadaniem rządu jest prowadzenie polityki wewnętrznej i zagranicznej oraz wykonywanie prawa stanowionego przez parlament.
2. Na czele rządu stoi prezydent, który jest zwierzchnikiem sił zbrojnych.
3. Rząd składa się z prezydenta i Rady Ministrów, na czele której stoi premier. Przedstawicielem rządu w województwie jest wojewoda.
4. Rządowi przysługuje inicjatywa ustawodawcza w zakresie:
1) ustawy budżetowej
2) ustawy o zaciąganiu długu publicznego
3) ustawy gwarancjach finansowych państwa
4) ustawy o umowie międzynarodowej
art. 31
1. Prezydent wybierany jest co 4 lata, w drugą niedzielę października, w wyborach ogólnokrajowych. Kandydat na urząd prezydenta musi w ustalonym terminie zebrać 300.000 ważnych podpisów obywateli. Prezydentem zostaje osoba, która otrzyma największą liczbę ważnych głosów.
2. Prezydentem może zostać osoba urodzona na stałym terytorium Rzeczpospolitej, która w roku wyborów ma ukończone 40 lat, od 20 lat nieprzerwanie płaci w Polsce podatki oraz nigdy nie była karana za przestępstwo umyślne.
3. Kadencja prezydenta rozpoczyna się od zaprzysiężenia przed Zgromadzeniem Narodowym w dniu 6 stycznia, roku, następującego po roku wyborczym. Kadencja prezydenta kończy się w momencie zaprzysiężenia nowego prezydenta. Jedna osoba może sprawować urząd najwyżej dwie kadencje.
4. Treść przysięgi prezydenta: „Obejmując z woli Narodu urząd prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej, przysięgam, że dochowam wierności narodowi polskiemu i konstytucji. Będę pracował niezłomnie na rzecz bezpieczeństwa i pomyślnego rozwoju Polski.”
Można dodać: „Tak mi dopomóż, Boże Wszechmogący.”
5. Po zaprzysiężeniu prezydenta następuje zaprzysiężenie Rady Ministrów.
6. Jeżeli, po prawomocnej decyzji Sądu Najwyższego potwierdzającej ważność wyboru prezydenta dojdzie do rebus sic stantibus (nadzwyczajnej zmiany okoliczności), a Sąd Najwyższy uzna, że w sposób oczywisty unieważniają one wybór prezydenta, wtedy PKW niezwłocznie wyznacza ekstraordynaryjny termin wyborów. Kadencja wybranego w takich okolicznościach prezydenta jest krótsza i trwa do zaprzysiężenia nowego prezydenta w terminie konstytucyjnym.
art. 32
1. Prezydent wyznacza na urząd premiera i ministrów. Premier musi spełniać kryteria wymagane na urząd prezydenta. Podczas sprawowania urzędu, prezydent i premier posiadają immunitet całkowity. Zakres immunitetu całkowitego określa odpowiednia ustawa.
2. Podczas pokoju, prezydent i premier nie mogą równocześnie przebywać poza stałym terytorium Rzeczpospolitej. Śmierć prezydenta lub premiera, musi potwierdzić na piśmie trzech zaprzysiężonych lekarzy.
3. Prezydent podczas swojej kadencji nie otrzymuje wynagrodzenia. Po zakończeniu urzędowania prezydentowi przysługuje emerytura, której wysokość ustalona jest w odpowiedniej ustawie.
4. Jeżeli, prezydent w trakcie kadencji zrzeknie się urzędu, zostanie odwołany lub umrze, wtedy jego obowiązki przejmuje premier. Jeżeli, premier p.o. prezydenta zrzeknie się urzędu, zostanie odwołany lub umrze, wtedy władzę wykonawczą obejmuje Rada Ministrów pod przewodnictwem ministra spraw wewnętrznych, a wszystkie decyzje podejmowane są większością głosów przez Radę Ministrów.
5. W przypadku, gdy urząd prezydenta jest opróżniony, a do konstytucyjnego terminu wyborów zostaje mniej niż 6 miesięcy, wtedy władzę wykonawczą do konstytucyjnego terminu sprawuje Rada Ministrów. W innym przypadku, PKW niezwłocznie wyznacza ekstraordynaryjny termin wyborów. Kadencja wybranego w takich okolicznościach prezydenta trwa do zaprzysiężenia nowego prezydenta w terminie konstytucyjnym.
art. 33
1. Szczegółowe prerogatywy (uprawnienia) prezydenta:
1) prezydent powołuje premiera oraz powołuje i odwołuje ministrów
2) prezydent powołuje i odwołuje naczelnego dowódcę sił zbrojnych (Marszałka)
3) prezydent powołuje i odwołuje ambasadorów, konsulów i pełnomocników Rzeczpospolitej w innych krajach
4) prezydent wydaje dekrety dotyczące stanów nadzwyczajnych
5) prezydent wetuje ustawy
6) prezydent zwołuje Radę Bezpieczeństwa Narodowego (RBN)
7) prezydent nadaje polskie obywatelstwo.
8) prezydent stosuje prawo łaski wobec osób prawomocnie skazanych, nie dotyczy to osób skazanych przez Trybunał Stanu
9) prezydent zwraca się z orędziem do narodu
10) prezydent nadaje ordery i odznaczenia
11) prezydent powołuje osoby do Narodowego Banku Polskiego (NBP)
12) prezydent powołuje osoby do Krajowej Rady Mediów (KRM)
2. Podczas sytuacji kryzysowych, prezydent ma prawo zwołania Rady Bezpieczeństwa Narodowego. W skład RBN wchodzą:
1) prezydent
2) minister spraw wewnętrznych
3) minister obrony narodowej
4) marszałek sejmu
5) marszałek senatu
6) Inne osoby, które prezydent uzna za niezbędne
art. 34
1. W skład Rady Ministrów wchodzi:
1) premier
2) minister spraw wewnętrznych
3) minister spraw zagranicznych
4) minister finansów
5) minister obrony narodowej
6) minister infrastruktury i komunikacji
7) minister środowiska i zasobów
8) minister zdrowia i sportu
9) minister edukacji i dziedzictwa narodowego
10) minister spraw społecznych
2. Konstytucja zabrania tworzenia nowych ministerstw.
3. Premier powołuje i odwołuje Prokuratora Generalnego oraz Komendanta Głównego Policji.
art. 35
1. Minister finansów ma obowiązek do końca marca przedstawić sejmowi sprawozdanie z wykonania przez rząd ustawy budżetowej.
2. Minister finansów ma obowiązek do końca czerwca przedłożyć sejmowi prowizorium budżetowe na rok następny.
3. Minister finansów ma obowiązek do końca września przedłożyć sejmowi projekt ustawy budżetowej na rok następny.
4. Prowizorium budżetowe lub ustawa budżetowa, mogą zakładać deficyt budżetowy do 3 % w stosunku do dochodów, pod warunkiem, że dług publiczny wynosi poniżej 25 % w stosunku do PKB.
5. W przypadku stanu wojny, deficyt budżetowy może zostać zwiększony powyżej progu 3 %, ale zgodę na to w formie ustawy specjalnej musi wyrazić sejm.
6. Rząd i parlament są odpowiedzialnymi za zachowanie zasady zrównoważonego budżetu, natomiast organy kontrolne państwa i sądy mają pilnować przestrzegania tej zasady.
7. Środki finansowe z budżetu państwa nie podlegają żadnym operacjom finansowym i są wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem (celem).
art. 36
1. Samorząd terytorialny jest władzą wykonawczą na poziomie lokalnym. Podstawową jednostką samorządu terytorialnego jest gmina. Gminy dzielą się na: wiejskie i miejskie. Liczba gmin w województwie musi być nieparzysta. Szczegółowe zasady funkcjonowania gmin opisuje odpowiednia ustawa.
2. Władzę w gminie sprawuje rada gminy, na czele której stoi przewodniczący wybrany przez radę gminy. Kadencja członków rad gminnych trwa 4 lata. Jedna osoba może pełnić funkcję przewodniczącego rady gminy najwyżej dwie kadencje.
3. Gminy posiadają osobowość prawną, przysługuje im prawo własności, prawo prowadzenia działalności gospodarczej, prawo ustalania podatków lokalnych i opłat, w zakresie przewidzianym w ustawie o gminach oraz prawo realizacji wspólnych inwestycji z rządem.
4. Władze gminy mają obowiązek pomagać materialnie nieletnim sierotom i inwalidom.
5. Władze gminy mogą działać wyłącznie w zakresie kompetencji przyznanych im na mocy ustawy o gminach.
6. Podstawową kontrolę finansową nad gminami sprawują regionalne izby obrachunkowe działające w ramach Najwyższej Izby Kontroli.
7. Sejm na wniosek rządu ma prawo zawiesić funkcjonowanie rady gminy i wprowadzić zarząd komisaryczny na czas nieokreślony.
art. 37
1. Sejmik wojewódzki jest samorządowym organem ustawodawczym i opiniotwórczym. Ponadto, pełni rolę izby dyscyplinarnej dla sędziów sądów okręgowych (II instancja).
2. Sejmik wojewódzki składa się z przewodniczących rad gminnych w województwie.
3. Podczas obrad sejmiku wojewódzkiego, przewodniczących rad gminnych obowiązują ustalenia rady gminy, którą reprezentują. W przypadku nie zastosowania się przewodniczącego do stanowiska rady gminy, traci on funkcję przewodniczącego i automatycznie odbywa się referendum dotyczące jego odwołania z funkcji radnego.
4. Wojewoda lub osoba przez niego upoważniona jest marszałkiem sejmiku wojewódzkiego, który prowadzi obrady, ale bez prawa do głosowania.
5. Podstawowym zadaniem sejmiku wojewódzkiego jest wypracowanie przez gminy wspólnej polityki inwestycyjnej i podatkowej na obszarze województwa oraz uzgadnianie wspólnych inwestycji z rządem. Szczegółowe zasady funkcjonowania sejmików wojewódzkich opisuje odpowiednia ustawa.
art. 38
1. W sytuacjach szczególnych zagrożeń może zostać wprowadzony na całym terytorium kraju lub jego części, odpowiedni stan nadzwyczajny:
1) stan wyjątkowy
2) stan wojenny
2. Stan wyjątkowy na terenie podległego sobie województwa, ma prawo wprowadzić wojewoda w trybie zarządzenia na okres do 30 dni. Na przedłużenie tego okresu musi wyrazić zgodę sejm w trybie ustawy specjalnej.
3. Stan wyjątkowy lub stan wojenny na terenie całego kraju, ma prawo wprowadzić prezydent w trybie dekretu, na okres do 30 dni. Na przedłużenie tego okresu musi wyrazić zgodę sejm w trybie ustawy specjalnej. Jeżeli, po upływie okresu obowiązywania stanu nadzwyczajnego wprowadzonego przez prezydenta, sejm nie będzie w stanie odbyć posiedzenia, to do czasu podjęcia decyzji przez sejm, kwestia przedłużenia stanu nadzwyczajnego należeć będzie do rządu.
4. W czasie trwania stanu nadzwyczajnego na obszarze trzech lub więcej województw, nie wolno:
1) zmieniać przepisów konstytucji
2) przeprowadzać wyborów ogólnokrajowych
3) zmieniać przepisów ordynacji wyborczej dotyczącej wyborów ogólnokrajowych
4) zmieniać zapisów ustawy o stanach nadzwyczajnych
5. W przypadku, gdy stan nadzwyczajny na obszarze trzech lub więcej województw nakłada się na termin wyborów ogólnokrajowych, to, po jego ustaniu należy w ciągu 90 dni przeprowadzić przesunięte wybory ogólnokrajowe. Kadencja organów wybranych w takich okolicznościach jest krótsza i trwa do kolejnego wyznaczonego przez konstytucję terminu.
V SĄDY I TRYBUNAŁ STANU
art. 39
1. Władzę sądowniczą w Rzeczpospolitej sprawują sądy i Trybunał Stanu.
2. Zadaniem władzy sądowniczej jest wymierzanie sprawiedliwości w imieniu Rzeczpospolitej.
3. Sądy i Trybunał Stanu mają obowiązek wydawać wyroki i orzeczenia wyłącznie w sprawach, które należą do ich kompetencji (właściwości).
4. Sąd Najwyższy jest ostateczną instancją odwoławczą dla sądów powszechnych, administracyjnych i wojskowych.
5. Sądy powszechne składają się z: sądów rejonowych i sądów okręgowych.
6. W czasie wojny można wprowadzać doraźne sądy specjalne. Szczegółowy sposób funkcjonowania takich sądów określa odpowiednia ustawa.
7. Sąd w Rzeczpospolitej składa się z trzech sędziów. Wyjątek stanowią: Sąd Najwyższy i Trybunał Stanu.
art. 40
1. Sędzia, kierując się przepisami prawa, doświadczeniem i zdrowym rozsądkiem, ma obowiązek samodzielnie rozpoznawać sprawy i przygotowywać orzeczenia.
2. Sędzia nie może:
1) brać udziału w procesie legislacyjnym
2) prowadzić działalności gospodarczej
3) pełnić funkcji administracyjnych
4) należeć do partii politycznej, związku zawodowego lub innej organizacji
3. Budżet państwa zapewnia sędziemu godne warunki pracy i wynagrodzenie, należne mu z tytułu odpowiedzialnej funkcji. Wysokość uposażenia sędziego określa odpowiednia ustawa.
4. Sędzią, zostaje osoba, która po ukończeniu studiów prawniczych i zdaniu egzaminu na aplikację sędziowską, złoży przysięgę przed sejmikiem wojewódzkim.
5. Sędzia skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne traci dożywotnio możliwość pełnienia swojej funkcji.
6. Sędzia posiada immunitet parlamentarny.
7. Sędzia ma prawo sprawować urząd do 70 roku życia.
art. 41
1. Krajowa Rada Sądownictwa (KRS) jest organem, który przydziela sędziów do poszczególnych sądów rejonowych (I instancja) oraz pełni rolę izby dyscyplinarnej dla tych sędziów.
2. KRS przydziela sędziów powołanych przez sejmiki wojewódzkie, do poszczególnych sądów okręgowych (II instancja).
3. KRS składa się z:
1) prezesa, wybieranego przez zgromadzenie ogólne sędziów sądów powszechnych
2) prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego
3) prezesa Naczelnego Sądu Wojskowego
4) prezesa Naczelnej Izby Adwokackiej
5) Prokuratora Generalnego
6) 30 członków wybranych spośród sędziów sądów powszechnych
4. Kadencja członków KRS, oprócz Prokuratora Generalnego, trwa 5 lat. Ponownie, członkiem KRS można zostać tylko raz.
art. 42
1. Sędziowie sądów okręgowych (II instancja) są wybierani na urząd przez sejmiki wojewódzkie.
2. Kadencja sędziego okręgowego trwa 10 lat. Jedna osoba może pełnić funkcję sędziego okręgowego najwyżej dwie kadencje.
3. Sejmik wojewódzki ma prawo odwołać z urzędu sędziego okręgowego po trzech latach pełnienia przez niego tej funkcji.
art. 43
1. Sąd Najwyższy jest ostatnią instancją apelacyjno-kasacyjną, która dokonuje wyłącznie oceny procedur.
2. Wyroki i orzeczenia Sądu Najwyższego są ostateczne i powszechnie obowiązujące.
3. Sąd Najwyższy składa sią z dziewięciu sędziów wybieranych w wyborach ogólnokrajowych na okres jednej, 10-letniej kadencji.
4. Sąd Najwyższy pełni również funkcję sądu konstytucyjnego, który rozpoznaje sprawy dotyczące niekonstytucyjności ustaw uchwalanych przez parlament. Po wpłynięciu skargi Sąd Najwyższy ma obowiązek w ciągu 6 miesięcy rozpoznać sprawę oraz wydać wyrok i orzeczenie.
art. 44
1. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) oraz podległe mu sądy administracyjne rozstrzygają spory w zakresie przepisów administracyjnych pomiędzy administracją rządową i samorządową, oraz pomiędzy władzą publiczną i obywatelami.
2. Prezesa NSA wybiera senat na okres jednej, 7-letniej kadencji, spośród trzech kandydatów przedstawionych przez zgromadzenie ogólne sędziów sądów powszechnych.
art. 45
1. Trybunał Stanu jest sądem dla najwyższych funkcjonariuszy publicznych oraz pełni funkcję izby dyscyplinarnej dla sędziów Sądu Najwyższego.
2. Wyroki Trybunału Stanu są ostateczne i powszechnie obowiązujące.
3. Odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu ponoszą:
1) prezydent
2) premier i ministrowie
3) prezes NBP
4) prezes NIK
5) szef BOR
6) sędziowie Sądu Najwyższego
7) naczelny dowódca sił zbrojnych (Marszałek)
4. Trybunał Stanu składa się z:
1) przewodniczącego, który jest wybierany przez KRS na jedną, 10-letnią kadencję
2) 10 członków wybranych przez sejm na jedną, 7-letnią kadencję
3) 4 członków wybranych przez senat na jedną, 7-letnią kadencję
5. Członkowie Trybunału Stanu wybierają spośród swojego grona trzech wiceprzewodniczących. Wiceprzewodniczący muszą spełniać kryteria wymagane na funkcję sędziego.
6. Członkowie Trybunału Stanu posiadają immunitet parlamentarny.
VI ORGANY I INSTYTUCJE
art. 46
1. Narodowy Bank Polski (NBP) jest centralnym bankiem państwa, który prowadzi politykę pieniężną państwa oraz ma wyłączne prawo do emisji pieniądza.
2. W skład zarządu NBP wchodzi:
1) prezes, wybrany przez sejm większością 2/3 głosów
2) 2 osoby wybrane przez sejm
3) 2 osoby wybrane przez senat
4) 2 osoby wybrane przez prezydenta
3. Członkowie zarządu NBP są wybierani na okres jednej, 7-letniej kadencji.
art. 47
1. Najwyższa Izba Kontroli (NIK) jest naczelnym organem kontroli państwowej, który podlega bezpośrednio sejmowi.
2. NIK kontroluje działalność:
1) organów administracji rządowej
2) spółek skarbu państwa
3) Narodowego Banku Polskiego
4) wybranych podmiotów samorządowych
z punktu widzenia:
1) legalności
2) gospodarności
3) celowości
3. NIK przedstawia sejmowi:
1) analizę wykonania ustawy budżetowej przez rząd
2) coroczne sprawozdanie ze swojej działalności
4. Prezes NIK jest powoływany na stanowisko przez sejm większością 2/3 głosów na okres jednej, 7-letniej kadencji.
5. Prezes NIK nie może należeć do partii politycznej oraz nie może mieć żadnych zobowiązań finansowych lub materialnych wobec podmiotów zagranicznych.
6. Każda partia sejmowa deleguje do zarządu NIK po dwóch posłów na czas trwania kadencji sejmu. Organizację oraz tryb działania NIK, określa odpowiednia ustawa.
art. 48
1. Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) sprawuje nadzór nad działalnością instytucji finansowych (banków) z wyłączeniem NBP.
2. W skład KNF wchodzi:
1) przewodniczący, którego powołuje premier
2) jedna osoba wybrana przez polskie banki
3) jedna osoba wybrana przez polskie spółdzielnie
4) 2 osoby wybrane przez sejm
5) 2 osoby wybrane przez senat
3. Przewodniczący KNF co roku zdaje przed sejmem sprawozdanie z działalności komisji.
4. Członkowie KNF są wybierani na jedną, 5-letnią kadencję.
art. 49
1. Krajowa Rada Mediów (KRM) jest organem nadzorującym rynek medialny w segmentach: telewizji, radia, prasy i internetu.
2. W skład KRM wchodzą:
1) 3 osoby wybrane przez sejm
2) 2 osoby wybrane przez senat
3) 2 osoby wybrane przez prezydenta
3. Członkowie KRM są wybierani na jedną, 5-letnią kadencję.
4. Zadaniem KRM jest:
1) rejestrowanie podmiotów medialnych, które zapłacą opłatę koncesyjną
2) przyjmowanie i rozpatrywanie wniosków o ukaranie podmiotu medialnego
3) nakładanie kar na podmioty medialne, które wytwarzają lub powielają nieprawdziwe informacje oraz treści zakazane przez konstytucję
4) nakładanie kar na podmioty medialne, które cenzurują treści w internecie
5. Kapitał (udziały) podmiotu medialnego w segmencie telewizji i radia, musi w 100 % należeć do polskich obywateli.
6. Jedna osoba może posiadać nie więcej, niż 10 % udziałów w całości rynku medialnego w poszczególnym segmencie.
7. Odpowiedzialność za treści zamieszczone w mediach z segmentu: telewizji, radia i prasy, ponoszą właściciele tych mediów. Odpowiedzialność za treści zamieszczone w internecie, ponoszą osoby je zamieszczające. Właściciele otwartych portali internetowych nie mogą ingerować lub blokować treści zamieszczanych przez internautów.
8. Środki finansowe uzyskane z opłat koncesyjnych mają zasilać budżety mediów narodowych oraz publicznych ośrodków kultury i sztuki.
9. Kapitał mediów zarejestrowanych w Polsce nie może należeć bezpośrednio lub pośrednio do obywateli lub podmiotów pochodzących z państw będących następcami prawnymi III Rzeszy lub ZSRR.
10. Ustawa o mediach określa wielkość opłat za koncesje, wysokość kar finansowych za publikowanie treści zakazanych oraz tryb funkcjonowania KRM.
art. 50
1. Organ Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) powołany jest do monitorowania działań władzy publicznej w zakresie przestrzegania praw i wolności obywatelskich oraz do redagowania i składania do sejmu obywatelskich projektów ustaw.
2. Członkami organu RPO zostają trzy osoby z największą ilością ważnych głosów otrzymanych w wyborach ogólnokrajowych. Osoby wybrane na członka RPO pełnią jedną, 5-letnią kadencję.
3. Członkiem RPO może zostać osoba, która w roku wyborów ma ukończone 35 lat oraz nie należy do partii politycznej.
4. Członkowie organu RPO posiadają immunitet parlamentarny.
5. Budżet organu RPO ustalany jest przez senat, raz na 3 lata. Członkowie RPO składają przed senatem coroczny raport.
Szczegółowe zasady funkcjonowania organu RPO określa odpowiednia ustawa.
art. 51
1. Polski Bank Inwestycyjny (PBI) jest źródłem finansowym rządu na prowadzenie inwestycji nie ujętych w ustawie budżetowej. Środki finansowe na prowadzenie działalności PBI pochodzą z części zysku spółek skarbu państwa.
2. W skład zarządu PBI wchodzi:
1) prezes, wybrany przez premiera
2) jedna osoba wybrana przez ministra finansów
3) jedna osoba wybrana przez ministra infrastruktury i komunikacji
4) jedna osoba wybrana przez ministra środowiska i zasobów
5) jedna osoba wybrana przez ministra edukacji i dziedzictwa narodowego
3. Członkowie zarządu PBI są wybierani na jedną, 4-letnią kadencję.
art. 52
1. Agencja Rozwoju Techniki i Nauki (ARTiN) jest narodową instytucją naukowo-badawczą, której zadaniem jest wyszukiwanie, zatrudnianie i tworzenie optymalnych warunków do pracy, osobom uzdolnionym w dziedzinach technicznych i matematyczno-przyrodniczych. Osoby zatrudnione przez agencję mają tworzyć i opracowywać nowe technologie, koncepcje i projekty naukowo-techniczne.
2. Dyrektora ARTiN powołuje premier na 5-letnią kadencję. Ponownie może zostać wybranym tylko raz.
3. Budżet ARTiN ustala co 3 lata sejm, w drodze ustawy.
VII PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE
art. 53
1. W dniu wejścia w życie niniejszej konstytucji wszystkie postępowania dotyczące zgodności ustaw z poprzednią konstytucją podlegają umorzeniu.
2. W ciągu roku od dnia wejścia w życie konstytucji, muszą zostać przeprowadzone wszystkie ujęte w konstytucji wybory ogólnokrajowe oraz muszą ukonstytuować się wszystkie organy i instytucje ujęte w konstytucji.
3. Po ukonstytuowaniu się nowego parlamentu, PKK ma obowiązek rozpoczęcia procesu weryfikacji dotychczas obowiązujących ustaw pod kątem zgodności ich zapisów z niniejszą konstytucją, a następnie rekomendowania sejmowi ustaw do zmiany lub uchylenia. Priorytet mają ustawy z zakresu gospodarki i kodeksu karnego.
4. Po wejściu w życie konstytucji władze publiczne mają obowiązek wydalić poza terytorium Polski wszystkie osoby, które dostały się nielegalnie na terytorium Rzeczpospolitej, przebywają nielegalnie lub których tożsamości nie można jednoznacznie potwierdzić (zweryfikować).
5. Zapisy tego artykułu nie podlegają zaskarżeniu i mają klauzulę natychmiastowej wykonalności.
art. 54
1. Projekt ustawy ustrojowej nie podlega obowiązkowej opinii wydanej przez PKK.
2. Zmiana zapisów konstytucji może zostać dokonana po upływie 20 lat od dnia jej wejścia w życie.
3. Niniejsza konstytucja wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia.
( Projekt ten powstał między kwietniem a październikiem 2016 roku, później dopisałem kilka poprawek )
Artykuł chroniony jest Ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Komentarze
Pokaż komentarze (4)