O alterglobalizmie

Na początku lat 90., kiedy to upadł komunizm, rozpoczęła się hegemonia systemu neoliberalnego na świecie. Gdy partie socjaldemokratyczne także uznały, że ideologia braku alternatywy jest prawdziwa, to jedyną nadzieją lewicy na świecie stali się alterglobaliści.

Alterglobalizm, jak sama nazwa wskazuje nam na to, przedstawia alternatywy wobec postępującej globalizacji, której i tak już nie da się odwrócić.

Pierwszym, i największym jak dotąd, stowarzyszeniem zrzeszającym alterglobalistów jest ATTAC (czyli Obywatelska Inicjatywa Opodatkowania Obrotu Kapitałowego). W 1988 roku we Francji po opublikowaniu artykułu Ignacio Ramoneta - „Rozbrójcie rynki”, do redakcji Le Monde Diplomatique, której redaktorem naczelnym jest autor, przychodzi ponad pięć tysięcy listów w odpowiedzi na pytanie postawione na końcu tego tekstu - „A może by założyć nową organizację pozarządową, akcję na rzecz podatku Tobina na korzyść obywateli?”. Dzisiaj ATTAC liczy sobie ponad trzydzieści krajowych oddziałów na całym świecie.

Ruch alterglobalistyczny jest bardzo szeroki. Jego podstawowym celem jest sprzeciw wobec nierównościom na świecie i panowaniu bogatych 20% z północy nad 80% z południa. Alterglobaliści, za kształt polityki umacniania pozycji najbogatszych państw świata kosztem tych najbiedniejszych, obarczają Światową Organizację Handlu, Bank Światowy, Międzynarodowy Fundusz Walutowy oraz Stany Zjednoczone, które podczas rządów George’a W. Busha uwierzyły, że mogą pełnić rolę hegemona światowego we wszystkich wymiarach polityki.

Alterglobaliści pragną świata bez władzy jednych nad drugimi, świata ze zrównoważonym rozwojem ekonomicznym oraz świata z dobrami publicznymi. Te trzy żądania zostać będą mogły spełnione tylko, gdy instytucje, które sprawują pieczę nad rozwojem neoliberalnej gospodarki na świecie, zostaną swoich praw pozbawione. Jak już wspominałem wcześniej, ruch alterglobalistyczny zrzesza ludzi o różnych poglądach, dlatego są też różne sposoby wprowadzenie tego planu w życie. Niektórzy pragną wielkiej rewolty, która nie zostawi nic ze starego systemu, drudzy natomiast – według mnie przedstawiający bardziej realistyczne rozwiązania – chcą by te przemiany zaszły w sposób całkowicie demokratyczny.

Jest wiele alternatywnych rozwiązań gospodarczych alterglobalistów. Istnieje Ekologiczna Reforma Podatkowa, jej zwolennicy pragną, by nakładanie podatków pośrednich zależało od tego, czy dana instytucja swoją działalnością służy środowisku, czy je dewastuje. Są także głoszone poglądy, że główne cele, jakie powinny być przedsięwzięte przy rozwoju ekonomicznym, to budowa systemu socjalnego oraz mocnego sektora publicznego – takie rozwiązania przedstawiają Ekonomiści na rzecz Alternatywnej Ekonomii. Kolejnym modelem ekonomii jest ten głoszony przez neokeynesistów (od nazwiska Johna M. Keynesa). Uznają oni interwencjonizm państwa w celu zwiększenia zatrudnienia w okresie złej koniunktury oraz sterowanie popytem poprzez inwestycje. Wyżej już wspomniana organizacja ATTAC propaguje podatek Tobina, czyli projekt opodatkowania wymiany walut. W Europie kilka lat temu powstało stowarzyszenie (pod egidą ATTAC), które chciałoby, aby ten podatek wszedł w życie w całej Unii Europejskiej. Chciałoby też, by zyski z tego zostały przeznaczone na pomoc krajom najbiedniejszym, czyli na działalność OECD. Metoda socjaldemokratycznej wersji neoliberalizmu, czyli metoda trzeciej drogi uznaje ingerencje państwa w wolny rynek, przy wzmocnieniu sektora publicznego.

Wizja świata alterglobalistycznego nie zamyka się tylko i wyłącznie na sprawy gospodarcze. Członkowie tego ruchu uważają, iż kryzys demokracji bierze się właśnie z rozwojem kapitalizmu, który z władzą jednostek ma mało wspólnego. Alterglobaliści są zwolennikami demokracji uczestniczącej, czyli systemu ze społeczeństwem obywatelskim, przejawiającym się w różnych aspektach (od krajowej polityki do spraw lokalnych). Demokracja uczestnicząca - w przeciwieństwie do demokracji, jaka jest teraz - pozwala działać w życiu publicznym ludziom, którzy mają poglądy sprzeczne z tymi uznawanymi za „prawidłowe”.

Ruch alterglobalistyczny może być przyszłością lewicy, ale tylko wtedy, gdy przemieni się w czynną partię polityczną, bo dzisiaj zwolennicy odgórnego konsensusu w Unii Europejskiej, którzy „wspierają” działania alterglobalistów, robią to specjalnie, by to środowisko uzależnić od swoich pieniędzy – przy równoczesnym ukazaniu ich w mediach głównego nurtu, jako zadymiarzy. A to nie jest prawda.