O powrocie lewicy raz jeszcze

W dzisiejszym Magazynie Idei „Europa” (dodatku do „Dziennika”) kwartet polityczny – składający się z Jana Rokity, Roberta Krasowskiego, Cezarego Michalskiego i Rafała Matyi – rozprawia nad przyszłością lewicy. Oczywiście, jak przystało na prawicowych publicystów i polityków, tej przyszłości w ogóle nie ma. A to prawdą nie jest.

Pierwszą kwestią, do której trzeba się przyczepić, jest to, że każdy z tych czterech panów sądzi, iż prawdziwa lewica pojawi się albo teraz, albo nigdy. Temu złudzeniu uległ także Cezary Michalski, choć zdarzało mu się coś bąknąć na temat lewicowej młodzieży. Dużo panowie mówili o „Krytyce Politycznej” i Sławomirze Sierakowskim, ale widocznie nie wiedzą oni, na czym zasadza się ich działanie. Nie prą oni do władzy, jak sądzi Robert Krasowski, lecz tworzą nurt lewicowy w mediach i społeczeństwie, wyznając zasadę, że granice naszego myślenia, to granice mówienia. Dzisiaj nie ma tak naprawdę mediów prawdziwie lewicowych, które znajdują się w głównym nurcie. Mamy prawicowy Polsat, trochę bardziej liberalne TVN i TVP, które chodzi na pasku Jarosława Kaczyńskiego. Używając tutaj język marksizmu, „Krytyka” jest od tworzenia bazy, a nie nadbudowy. Środowisko „REDakcji” importuje najciekawsze idee ze świata, jednocześnie nie ulegając (jak często robią to ośrodki myśli lewicowych na Zachodzie) utopijnej wizji państwa komunistycznego. Sięga równocześnie po ludzi opozycji antykomunistycznej, jak Jacek Kuroń, oraz po znanych pisarzy, jak Tadeusz Boy-Żeleński i Irena Krzywicka.

Robert Krasowski w tej rozmowie mówi Polska jest tak konserwatywna, że lewica nie ma tu najmniejszych szans. I będzie dopóty, dopóki nie pojawi się lewica. Żadną nowością nie jest stwierdzenie, że czas socjaldemokracji nastąpi, gdy społeczeństwo będzie mniej konserwatywne. W dużej mierze to dzisiejsza młodzież będzie w przyszłości elektoratem lewicy w Polsce. Można mówić, że bastionem młodych jest PO, ale to nieprawda, ponieważ to PiS odstrasza ich. A alternatywą wobec partii Kaczyńskich jest partia Tuska. Kiedy wyjdziemy z iluzorycznej „estetyki jako polityki”, wtedy naprawdę okażę się, co znaczyły te dwa (niemalże identyczne) ugrupowania. Dla ludzi z przełomu transformacji kapitalizm był zdobyczą, do którego (w większości) nie chcieli bądź nie potrafili odnieść się krytycznie. Zaś pokolenie ’89 widzi popełnione błędy i nierówności, jakie ten system powoduje w takiej formie. Nie są oni także wypaczeni przez komunizm, a tacy są ludzie, którzy dziś mienią się konserwatystami tylko dlatego, że nie cierpią poprzedniego ustroju. Pamiętajmy także o pokoleniu Maja ’68 w RFN, które zmieniło Niemcy na takie, jakie znamy dzisiaj. Tam starsze pokolenia były wychowywane w duchu nienawiści przez ustrój faszystowski, tam też zapewne mówiono, że nie ma szans dla lewicy.

Trwa rozdarcie między lewicą plebejską i tą z kilku uniwersytetów – to słowa Rafała Matyi i niestety są one prawdą. To stwierdzenie uzupełnia się niejako ze spostrzeżeniem Krasowskiego, iż lewicowość w Polsce zniszczył Michnik. Jednak to nie tylko on, lecz cała neoliberalna ekipa „Solidarności”, która po upadku komunizmu wprowadzała swoje reformy, niejako zdradzając własne wcześniejsze ideały, które przecież porwały za sobą masy. Dziś, po tych wszystkich doświadczeniach, proletariat nie wejdzie w sojusz z inteligencją, bo po prostu jej nie ufa. Woli Leppera i Kaczyńskiego, niż chociażby Bugaja. Nie pomaga w tym też obrażanie się lewicy, która zajmuje się bezpośrednim działaniem, na centra tworzenia współczesnej myśli lewicowej. Parafrazując Sierakowskiego, lewica winna zmieniać świat zaangażowaniem bezpośrednim i dyskursywnym. Bez obu tych ogniw (z resztą jak każde ze stronnictw) nie istnieje ona.

Lewica nie cierpi także na brak liderów politycznych. Problemem jest, że w takich partiach, jak SLD, decydentami zostają „nosiciele teczek”, a prawdziwie charyzmatycznych, inteligentnych i młodych osób się nie wykorzystuje. Nie jest też tak, jak uważa Dariusz Rosati, że lewica nie ma żadnej ideologii w dzisiejszych czasach poza tą socjaldemokratyczno-neoliberalną – wystarczy przejrzeć parę numerów i książek „Krytyki Politycznej”, by tak nie sądzić.

Już Chantal Mouffe udowodniła, że brak lewicy z prawdziwego zdarzenia naraża nas wszystkich na populistów, mieniących się jako alternatywa. Zarówno lewicowcom, jak i prawicowcom winno zależeć na tym, by socjaldemokracja istniała i miała się dobrze. Tym drugim chociażby z tego względu, że będąc prawicą bez lewicy, nie jest wcale prawicą.